Қазақтың салт - дәстүрлері

Шашу

• Өмірге келген нәрестенің құрметіне жасалатын той.

• Ұлттық тағам.

• Қуанышты күндерде әйелдер құрт, ірімшік, өрік-мейіз, кәмпиттен, күміс теңгеден шашылады.

  Шашылған шашудан тойға қатысушылар теріп алып, ырым қылып балаларына апарып береді.

• Ата-анасы баласы балалы болғаннан кейін «енді өз күндерін өздері көре алады» деген сенімге келіп, отау тігіп, бөлек шығарады. Сонда малынан – мал, мүлкінен – мүлік бөліп береді, ыдыс-аяқ сыйлайды.

Ерулік беру

• Ауылға басқа жақтан бір үй көшіп келсе, бауырларының бірі туған-туыстарына жапсарлас келіп қонса, көрші-қолаң немесе жақындары ас пісіреді, табақ тартып, қонақасы береді.

• Бір бақытсыздыққа ұшырағанында, үй мүлкі, малынан айырылғанында ауыл тұрғындары, көрші-көлемі, туған-туыстары мал, дүние, ақшалай көмек көрсетеді.

• Жаңа туылған баланы бесікке бөлеу жорасы

• Ұл баланың сәбилік шақтан балалық шаққа өтуін айғақтайтын рәсім.

Енші беру

• Ертеде баласы жоқ адамдар мойнына көгеннің бұршағын салып, Құдайдан перзент сұрап жалбарынған, жылаған

• Баланың тілі тез шықсын деген ниетпен жасалатын рәсім.

• Жасқа толып, енді ғана қаз-қаз тұрып, тәй-тәй басқан, жүруге талпынған сәбиге арнап, ата-ана жасаған той.

• Ата-анасы баласы балалы болғаннан кейін «енді өз күндерін өздері көре алады» деген сенімге келіп, отау тігіп, бөлек шығарады. Сонда малынан – мал, мүлкінен – мүлік бөліп береді, ыдыс-аяқ сыйлайды.

Тұсау кесу

• Жасқа толып, енді ғана қаз-қаз тұрып, тәй-тәй басқан, жүруге талпынған сәбиге арнап, ата-ана жасайтын той.

• Баланың тілі тез шықсын деген ниетпен жасалатын рәсім.

• Нәресте дүниеге келгеніне қырық күн толғаннан кейін жасалатын рәсім.

• Жаңа туылған баланы бесікке бөлеу жоралғысы.

Наурыз көже

• Қуанышты күндерде әйелдер құрт, ірімшік, өрік-мейіз, кәмпиттен, күміс

  теңгеден шашылады. Шашылған шашудан тойға қатысушылар теріп алып, ырым қылып балаларына апарып береді.

• Ұлттық тағам. Келер жылғы молшылықтың жоралғысы ретінде наурыз тойында әрбір шаңырақта міндетті түрде әзірленген.

• Ер адам мен әйел адамның ағайын мен халықтың алдында бата алып, отау құруға бастау болар салт-дәстүр.

• Қазақтың сүттен жасаған тамағы.

Атқа мінгізу

• Баланың тілі тез шықсын деген ниетпен жасалатын рәсім.

• Жас босанған әйелге берілетін тағам.

• Бала дүние есігін ашқаннан кейін жасалатын ең алғашқы мереке

• Ұл баланың сәбилік шақтан балалық шаққа өтуін айғақтайтын рәсім.

Бәсіре атау

• Ата-анасы баласына арнап ен салған жас төл.

• Ауыл адамы біреудің үйінің жанынан өтіп бара жатып, кірпіш құйып, үй салып жатқандарын көрсе, өтіп кетпеген. Қол ұшын беріп, көмектескен.

• Салт тек қыздан туған жиендердің құрметіне жасалатын салт.

• Үйлену тойы кезінде айтылатын дәстүрлі өлең, жыр.

Тоқым кағар

• Қонақты қарсы алып, дәм татқызу бойынша қазақтың қонақжайлылық дәстүрі.

• Алыс жолға шығатын адамдарға арналған қазақ дәстүрі. Дәстүрдің мәні – барлық туған-туыстары обасымен бірігіп адамды шығарып салады.

• Ұзақ уақыт туған жерінен алыс тұрған адам қайтып оралғасын жерге аунату.

• Қазақтардың қонақтар арасында ет бөлудің дәстүрлі салты.

Бата беру

• Үлкен жастағы кісілердің батасын алу

  мақсатымен ұстанатын қазақ халқының ежелгі дәстүрі.

• Туған-туыстар, достар немесе көршілер қиындықтарға тап болған адамға немесе отбасыға қайтарымсыз көмек көрсетуді көздейтін дәстүр.

• Ұзатылған қыздың төркін жұртына арнаулы түрде баруы.

• Жаңа түскен келінді күйеу жігіттің туған-туысқандары мен дос-жарандарының өз үйлерімен таныстыру мақсатымен қонаққа шақыру рәсімі.

Тоқымқағар

• Баланың туған үйден бірінші жолға шығуына арналған той.

• Дала тұрғындары бір-біріне қуанышты хабар жеткізгенде сұрайтын әдет-ғұрып.

• Алыс сапарға шыққан адамдардың жақындарына (жерлес, көрші – қолаң, жас балаларға, сыйлас адамдарына) әкелген сыйлығы.

• Ертеде баласы жоқ адамдар мойнына көгеннің бұршағын салып Құдайдан перзент сұрап жалбарынған, жылаған. Мойынға бұршақты бала тілегенде ғана салады.