11 FELSEFE

Hristiyan felsefesinde genel olarak ‘varlık nedir?’ sorusuna ‘Tanrı’nın kendisidir.’ cevabı verilmekteydi. Bu dönemde felsefe dine hizmet ettiği ve Tanrı’nın varlığını kabul ettirmek için çalıştığı sürece yararlı görülüyordu.

Buna göre Hristiyan düşüncesinde gerçeklik üzerine aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• İnsan algısından bağımsız değil, insan algısına bağlı bir durumdur.

• Peşinden koşulacak bir şey değil, hali hazırda verilmiş bir bilgidir

• Bir tür var olma durumudur.

• Bir doğruluk ölçütü olarak değerlendirilmiştir.

• Soyut ya da somut olabilen bir yapıya sahiptir.

5. yüzyılda İskenderiye Kütüphanesi bilimsel ve felsefi çalışmaların Hristiyan düşüncesine zarar verdiği gerekçesiyle yakılmış. 6. yüzyılda da Bizans İmparatoru tarafından Pagan Okulu olduğu gerekçesiyle Yunan Akademisi kapatılmıştır.

Tarihte bu gibi olayların yaşanmasının nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

• Dini inanç ile felsefi düşüncelerin kaynaşması

• Din dışında bir bilgi kaynağının olmayışı.

• Antik Yunan düşüncesinin akla dayalı sorgulamayı esas alması

• Bilimin inanca ilişkin bilgileri desteklemesi

• Tek başına inancın bilgiyi mümkün kıldığının düşünülmesi

Hristiyan felsefesinde ele alınan konulardan biri de tümeller problemidir. Buna göre;

I. Tümeller ayrı bir varlık olarak Tanrı’nın zihnindedir.

II. Tümeller tek tek varlıkların içinde yer alır.

III. Tümellerin tek başına gerçeklikleri yoktur. Onlar soyutlama ve genelleme sözlerinden ibarettir.

Yukarıda yer alan açıklamalar sırasıyla aşağıdaki görüşlerden hangisine karşılık gelir?

• Kavramcılık - Adcılık- Kavram realizmi

• Kavramcılık - Kavram realizmi - Adcılık

• Kavram realizmi - Kavramcılık - Adcılık

• Kavram realizmi - Adcılık - Kavramcılık

• Adcılık - Kavramcılık - Kavram realizmi

Hristiyanlık yayılma sürecinde bazı felsefi görüşlerle karşı karşıya gelmiştir. Dine karşı yapılan eleştirileri savunmak adına bu din içinde bazı filozoflar çıkmıştır.

Savunma adına yapılan bu felsefenin adı aşağıdakilerden hangisidir?

• Teoloji

• Apoloji

• Metafizik

• Patristik

• Skolastik

Aşağıdakilerden hangisi İlk Çağ ve Orta Çağ felsefesinin karşılaştırılmasına dair yanlış bir bilgidir?

• İlk Çağ felsefesi felsefi bir amaç taşırken; Orta Çağ felsefesi dinin emrindedir.

• İlk Çağ felsefesinde mutluluğa ulaşılması gereken yer bu dünya iken, Orta Çağ felsefesinde ahiret inancı mutluluğu sağlar.

• İlk Çağ felsefesi antroposentrik (insan temelli) iken, Orta Çağ felsefesi teosentrik(tanrıcı)tir.

• İlk Çağ felsefesi daha kötümser iken, Orta Çağ felsefesi daha iyimserdir.

• İlk Çağ’da felsefe en üst düzeyde iken, Orta Çağ’da dinsel ve metafizik alanların etkisi altında kalmıştır.

Aşağıdaki görüşlerden hangisinin MS 2. yüzyıl - MS 15. yüzyıl felsefesini etkilediği söylenemez?

• Epikürosçuluğun dünyevi hazlardan uzak durulması gerektiği düşüncesi

• Aristoteles mantığının üzerinde durduğu Tanrı’nın varlığına yönelik kanıtlamaları

• Plotinos felsefesinin Tanrı ve ruh kavramları konusundaki düşüncesi

• Doğa filozoflarının ana maddeye yönelik görüşleri

• Stoa ahlakında yer alan iyiyi seçme özgürlüğü

Antik Çağ için Tanrı bu evrenin bir mimarıdır ve adeta bir yapı ustası gibidir. Demiourgus biçimlendirdiği maddeyi hazır bulmuştur. Tanrı varlığın kendisidir, geri kalan tüm var olanlar Tanrısal varlık dolayısıyla, ondan pay aldıkları için var olmuşlardır. Orta Çağ’da ise Tanrı ile yaratık aynı hamurdan değil, başka başka özlerdendir. Onun için de aralarında kapanmaz bir aralık vardır.

Buna göre Orta Çağ’da varlıkların oluşumu için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Evren Tanrı’nın vahyidir.

• Dünya Tanrı’nın kendisini açmasıdır.

• Tüm var olanlar varlıklarını Tanrı’nın istemesine borçludur.

• Bu dünyadaki tüm otoriteler Tanrısal istençten aktarmadır.

• Madde de Tanrı’nın kendisi gibi öncesizdir.

Orta Çağ Avrupa’sına baktığımızda kilise ve din adamları Hristiyanlığa ve İncil’e uymadığı gerekçesiyle her türlü bilimsel çalışmaya karşı çıkmıştır. Hatta bu bilimsel çalışmaları yapanlar en ağır şekilde cezalandırılmıştır. İşte bu yüzden Orta Çağ’ın diğer ismi “karanlık çağ” olmuştur.

Bu parçadan yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

• Din bilimsel çalışmaları etkilemiştir.

• Bilim insanı, bilim yapabilmek için uygun ortamı bulamamıştır.

• Orta Çağ Avrupa’sında bilimsel çalışmalar tamamen durmuştur.

• Bilimin bugünlere gelmesinde bazı bilim adamları ağır bedeller ödemiştir.

• Orta Çağ Avrupa’sında kilise ve din adamları bilimin önündeki en büyük engel olmuşlardır.

Stoa ahlakının temel ilkesi: “Doğanın yasasına boyun eğmektir.” Doğaya uygun yaşamak insan için bir ödevdir. Bunun içinde bazı insanların değer olarak gördükleri zenginlik, şeref, sağlık hatta hayatın kendisi, bilge kişi için önem verilmeyecek, ilgisiz kalınacak şeyler olabilir.

Bu parçadan yola çıkılarak Stoacılar için “iyi ahlakın” aşağıdakilerden hangisine bağlandığı söylenebilir?

• Evrensel ilkelere

• Tanrı’nın varlığına

• İnsanın değerine

• Maddi zenginliğe

• Doğa yasalarına

Tümel kavramlar aynı nesneler için insanın düşündüğü, nesnelerin ortak yönlerine insanın vermiş olduğu adlardır. Dolayısıyla gerçekten var olan, ancak tek tek nesnelerdir. Soyut nesneler yoktur, yalnız somut nesneler vardır veya başka bir deyimle, bütün var olan nesneler somuttur, hiçbir nesne soyut değildir.

Bu açıklama aşağıdaki görüşlerden hangisine karşılık gelir?

• Kavram realizmi

• Nominalizm

• Realizm

• İdealizm

• Rasyonalizm