PAGBABALITA/ MAHAHALAGANG TALA SA PAGBABALITA O PAMAMAHAYAG

Ano ang balita ayon kay Cruz

• Ito ay isang kasulatan na nilalahad ang mga bagong pangyayari na nakapabor sa isang panig. Ito ay maaaring maging pasulat o pasalita. Ito ay may punto, kaunting katotohanan, at naglalayong maipakita ang panig ng iisang grupo/tao lamang

• Ang balita ay isang ulat na maaaring pasulat o pasalita ng mga pangyayaring naganap na, nagaganap, o magaganap pa lamang na may kawilihan at nagbibigay ng mahalagang impormasyon sa mambabasa. Ito'y may Kwastuhan, Makatotohanan, at Kawili-wili.

Ano ang balita ayon kina Santos at Machado?

• Pahayag na galing sa iisang tao lamang na bahagi ng karanasan na na nakapagpaparamdam ng interes sa mambabasa. Sinasabi ng tagapagbalita ang mga importanteng bagay na dapat malaman ng tao na makaaapekto sa kanilang buhay.

• Pahayag na galing sa mga tao na sa iba’t ibang panig ng kapuluan na bahagi ng iba’t ibang karanasan na na nakapagpaparamdam ng interes sa mambabasa. Sinasabi ng tagapagbalita ang mga importanteng bagay na dapat malaman ng tao na makaaapekto sa kanilang buhay.

Ayon kay Turner Catledge, dating tagapamahala ng The New York Times, “Anumang hindi mo nalalaman ngayon ay maituturing na balita, anumang bago at may kapakinabangang matatamo ay mahalaga… at ito ay balita.”

• Tama

• Mali

Nakatutulong ang balita sa pagpapakalat ng mahahalagang impormasyon.

• Tama

• Mali

Ang balita ay may kinikilingan.

• Tama

• Mali

Piliin ang tama tungkol sa balita

• Ito ay may kinikilingan

• Ito ay may halong kasinungalingan

• Sinasabing “human interest”

• Ito ay hindi nakakatulong magkalat ng impormasyon

Ayon kay Northcliffe (1990), ang pagsulat ng balita ay kaiba sa lathalain. Nangangailangan ito ng malalim na pag-iisip, pagkukusa at pagtingin sa hinaharap. Ibig sabihin nito ay kailangang manaliksik ng mga sinanay na tao partikular ang isang lider na may kakayahang malaman ang kaibuturan ng isang babae at lalaki – ang pagkalap ng mga paksa sa lipunang ginagalawan o di naman kaya ay mga paksa na nasa isip ng mga tao.

• Tama

• Mali

Ang balita ay hindi kumikilala sa karapatang pantao (human rights)

• Tama

• Maaari

• Mali

Ang paglabag sa mga batas pag kinakailangan ay bahagi ng Etika sa Pagbabalita o Pamamahayag

• Tama

• Mali

Suriin kung ang mga sumusunod ay mga gabay sa pagtiyak kung ang impormasyon ay "fake news". Piliin ang Tama kung lahat ay kabilang at kung hindi, piliin ang hindi dapat kasama.

Gumamit ng kritikal na pag-iisip

Huwag suriin ang pinanggalingan ng impormasyon

Tignan kung sino – sino ang nagbibigay ng impormasyon

Suriin ang ipinapakitang ebidensya

Huwag basta tanggaping totoo ang nakikita o nababasa Gumamit ng common sense kapag ito ay isang nakagugulat

• Tama

• Gumamit ng kritikal na pag-iisip

• Huwag suriin ang pinanggalingan ng impormasyon

• Tignan kung sino – sino ang nagbibigay ng impormasyon

• Suriin ang ipinapakitang ebidensya