Ulangan 1 Kls 8 sem 1

Crita utawa dongeng kang ana gegayutane karo kedadeyan alam utawa dumadine sawijining papan diarani . . . .

• Dongeng

• Legenda

• Mite

• Epos

Jaman biyen ing dhaerah Jawa Timur (Kediri), ana maharaja sing gelare Prabu Aji Pramosa. Raja iku duwe watak sing atos, dheweke wegah tundhuk marang sapa wae lan ora seneng menawa ana wong sing luwih sekti tinimbang dheweke lan duwe pengaruh gedhe ing negarane. Prabu Aji Pramosa ngongkon punggawa menyang ing kabeh penjuru kerajaan kanggo nggoleki wong-wong sing dianggep luwih sekti, amarga dheweke ora bakal trima yen ana sing luwih sekti lan pinter. Punggawa sing diprentah Prabu Aji Pramosa mau dibagi-bagi lan nyebar menyang pelosok kerajaan supaya luwih gampang anggone nggolek. Ora suwe anggone nggolek para punggawa-pungawa kerajaan mau nemokake salah siji panggonan sing neng papan kana ana Resi sing wis kesohor amarga kepinteran lan kasektiane. Resi iku jenenge Resi Kano sing gelare Kyai Jamur. Kasektiane Kyai Jamur akhire tekan menyang kupinge Raja Aji Pramosa, dheweke krungu saka para punggawane sing weruh dhewe. Banjur Prabu Aji Pramosa mangkel, nesu lan arep nyekel sarta mateni warga sing ora duwe salah mau.

Pitutur luhur sing trep karo cerita ing ndhuwur yaiku . . . .

• Raja iku kudu sing paling kuat, paling sekti

• Wong sing sekti sakliyane Prabu Aji Pramasa kudu dicekel amarga wis gawe nesu lan mangkel rajane.

• Prabu Aji Pramosa kudu mateni wong-wong sing lewih sekti

• Wong sing duwe kalewihan (pinter lan sekti) bakal terkenal sinaosa (walaupun) mboten pamer

Naga iku marani Aji Pramosa lan nyerang dheweke sarta para punggawane. Kanthi gugup lan bingung ngadhepi kahanan iku Aji Pramosa banjur ngeculake panahe lan ngenani wetenge naga. Naga mau banjur ilang mbarengi ombak sing ilang ing tengah segara. Bareng nagane ilang banjur ana wong wadon mlayu ing dhuwuring ombak. Jebul naga mau jelmaan saka wong wadon sing ayu saka sisih wetan pulau Nusakambangan. Wong wadon ayu mau ngampiri Aji Pramosa karo ngomong matur nuwun amarga panahe bisa nggawe dheweke dadi manungsa maneh. Kanggo rasa matur nuwun wong wadon mau menehi kembang wijayakusuma kanggo Aji Pamosa. Wong wodon iku ngomong marang Aji Pramosa, “Kembang wijayakusuma iku ora bisa ditemokake ing alam biasa, sapa sing bisa nduweni kembang iki bakal nurunake raja-raja sing bakal duwe kuwasa ing tanah Jawa”.

Sapa sing dipanah, kena wetenge....

• Naga

• Prabu Aji Pramosa

• Dewi Wasowati

• Hulubalang

Kembang saka wong wadon iku kanggo Prabu Aji Pramosa diarani kembang . . . .

• Wijayanti

• Wijayasukma

• Wijayakusuma

• Wijayakesuma

Cerita mau ing ing dhuwur nyritakake asal usul . . . .

• Nusakelapa

• Nusakambangan

• Nusantara

• Nusajaya

Penggalihe sedagar sugih kuciwa banget amarga rumangsa diapusi, mulane sedagar mau duka banget marang anak buahe. Ora let suwe sedagar mau kondur didherekake anak buahe. Liya dina ana rombongan brandhal, kecu kang kepengin nguwasani tlatah iki. Kanthi nepsu amarah lan lawamah, para brandhal mau teka ing papan iki. Para brandhal kecu ngamuk-ngamuk amarga papan kang dicritakake dening wong-wong sapinggiring desa kabeh ora ana kasunyatane. Anane mung lemah kosong kang amba kang ora ana apa-apane kajaba mung suket kang akeh.

Nilai karakter apa kang kudu disingkiri (dihindari) saka para sedagar yaiku . . . .

• Loma, seneng bagi-bagi karo warga desa

• Apikan ora tau rebutan wilayah

• Srakah, pengen nguwasani dewek desa kang gemah ripah

• Ngalah karo para warga desa

Saben disawang saka kadohan, papan iki katon gemah ripah, sawise dicedhaki ilang utawa nglimuni/ngilang, mung wujud papan amba kang dituwuhi suket. Wong-wong wektu iku ngarani papan iki Nglimut, tegese nylamur utawa ilang. Nganti saiki papan kasebut diarani Nglimut kang mapan ing desa Gonoharja, kecamatan Limbangan kabupaten Kendal.

Desa iku saiki diarani desa . . . .

• Desa-desaan

• Desa Halimun

• Desa Ngilang

• Desa Nglimut

Desa Banarawa lagi nganakake merti desa. Para warga desa padha masak maneka warna panganan lan ditanggapke wayang kulit. Dumadakan desa Banarawa katekanan bocah bajang sing rupane elek, ireng, lan prengus. Para warga desa ora seneng katekanan bocah bajang mau.

“Kula nuwun”, pitakone bocah bajang.

“Mangga, sapa kowe?”, jawabe para warga.

“Kula Baru Klinthing. Kula badhe nyuwun tetedhan, pak.”, kandhane bocah bajang.

Ana ing ngendi kedadeyan iku . . . .

• Desa Banarawa

• Desa Banenrawa

• Desa Nglimut

• Desa Nylimur

Si bajang tekan omahe Mbok Randha. Mbok Randha iku uripe rekasa. Sanajan mangkono, nanging luhur budine. Dheweke seneng tetulung marang sapa wae. Mula tekane si bajang ditampa kanthi becik. Bocah bajang mau diwenehi sega lan daging. Sawise mangan, bocah bajang mau pamitan marang Mbok Randha.

“Mbok, saestu kula nyuwun pamit. Kula gadhah weling sekedhik. Mangke badhe wonten bena bandhang. Mila Si Mbok kedah nyawisaken lesung. Mangke Si Mbok nitih lesung, nggih? Mugi tansah manggihi wilujeng”, pesene Baru Klinthing.

Apa piwelinge bocah bajang iku . . . .

• Mangke badhe wonten Lindhu. Mila Si Mbok kedah nyawisaken lesung. Mangke Si Mbok nitih lesung, nggih? Mugi tansah manggihi wilujeng

• Mangke badhe wonten Lindu. Mila Si Mbok kedah nilaraken desa, Mangke Si Mbok minggah redi, nggih? Mugi tansah manggihi wilujeng

• Mangke badhe wonten bena bandhang. Mila Si Mbok kedah nyawisaken lesung. Mangke Si Mbok nitih lesung, nggih? Mugi tansah manggihi wilujeng

• Mangke badhe wonten bena bandhang. Mila Si Mbok kedah nyawisaken Turangga. Mangke Si Mbok nitih Turangga, nggih? Mugi tansah manggihi wilujeng

Si bajang tekan omahe Mbok Randha. Mbok Randha iku uripe rekasa. Sanajan mangkono, nanging luhur budine. Dheweke seneng tetulung marang sapa wae. Mula tekane si bajang ditampa kanthi becik. Bocah bajang mau diwenehi sega lan daging. Sawise mangan, bocah bajang mau pamitan marang Mbok Randha.

“Mbok, saestu kula nyuwun pamit. Kula gadhah weling sekedhik. Mangke badhe wonten bena bandhang. Mila Si Mbok kedah nyawisaken lesung. Mangke Si Mbok nitih lesung, nggih? Mugi tansah manggihi wilujeng”, pesene Baru Klinthing.

piwulang becik kang bisa dipundhut saka cerita ing nduwur yaiku . . . .

• 1. Senajan rekasa, kudu bisa mbantu wong liya, lan seneng tetulung

• 2. Wong kang luhur budine bakal oleh pitulungan

• wangsulan 1, 2 salah kabeh

• wangsulan 1, 2 bener kabeh