Темір дәуірі

Темірден жасалған заттар кездесе бастаған уақыт

• б.з.б 3 – мыңжылдық

• б.з.б 5 – мыңжылдық

• б.з.б 6 – мыңжылдық

• б.з.б 1 – мыңжылдық

Адамдар темірді жаппай игеріп , одан бұйымдар жасай бастаған уақыт :

• б.з.б 1 – мыңжылдықтың басында

• б.з.б 1 – мыңжылдықтың соңында

• б.з.б 2 – мыңжылдықтың басында

• б.з.б 2 – мыңжылдықтың ортасында

Ерте темір дәуірінің хронологиясы

• б.з.б 2 – мыңжылдықтан – б.з 1 – мыңжылдықтың ортасына дейін

• б.з.б 1 – мыңжылдықтан – б.з 1 – мыңжылдықтың ортасына дейін

• б.з.б 5 – мыңжылдықтан – б.з 4 – мыңжылдықтың ортасына дейін

• б.з.б 1 – мыңжылдықтан – б.з 2– мыңжылдықтың ортасына дейін

Темір дәуірінде өмір сүрген адамдардан қалған басты ескерткіштер

• қорғандар

• обалар

• ежелгі тұрақтар

• тұрғын үйлер

• киіз үйлер

Аса беріктікті қажет етпейтін тұрмыстық бұйымдар :

• қазандар

• қылыштар

• айналар

• құрбандық ыдыстары

• құмыралар

Темірді ауа үрлеуге арналған арнайы түтіктер орнатылған шұңқырда балқыту арқылы кеңнен бөліп алу әдісі :

• шикі үрлеу

• қима

• күйдіру

• қапсырма

Металл балқытуға арналған жүздеген пештердің орны табылған аймақ :

• Батыс Қазақстандағы Тастыбұлақтан

• Шығыс Қазақстандағы Шульбинкадан

• Оңтүстік Қазақстандағы шабақтыдан

• Солтүстік Қазақстандағы Ақиір қалашығынан

Малшаруашылығында темірдің пайда болуымен , малшылар қолданған заттар :

• қайла

• темір үзеңгілер

• мықты ер

• темір ауыздықтар

• арғымақ

Егіншаруашылығында пайда болған құралдар :

• темір кетпен

• соқа

• ер тоқым

• орақ

Осы шаруашылықтың егіншіліктен бөлінуіне жағдай жасаған құралдар : ұсталық қару жасау , зергерлік бұйымдар , көші – қон мен саяхат құралдары , металл пышақтар , темірден жасалған қайшылар

• егіншілік

• жартылай көшпелі мал шаруашылығы

• қолөнер

• метталургия