Paenilaian Harian XII

1. jagongan, ana uga kang ngarani cangkrukan. Sajerone acara jagongan, lumrahe banjur padha imbal wacana. Ana jagong bayi, jagong manten, jagong boyongan omah, utawa mung waton jagongan/cangkrukan. Mesthi wae paraga sarta bab kang dirembug saben jagongan beda-beda. Kita, minangka Wong Jawa kang kaloka nduweni pribadi kang lantip, yen rerembugan kudu bisa empan papan. Tegese …

• ing endi lan karo sapa kita rembugan panganggone basa padha wae.

• panganggone basa ing warung kopi padha karo ing arisan ibu-ibu.

• bocah sekolah, bocah kuliahan, para pegawe, yen jagongan basane padha wae

• para intelek, pemimpin agama, apa dene politikus, yen jagongan padha wae

• beda papan lan bab kang dirembug, bisa ndadekake beda panganggone basa

Undha-usuk ing basa Jawa iku bakune mung ana loro yaiku ragam ngoko lan ragam krama. Basa ngoko iku basa kang kaprah digunakake ing padinan lan watake rumaket. Yen tetembungane mung awujud ngoko lugu utawa wantah diarani basa ngoko lugu, menawa tetembungane kacampuran tembung-tembung krama kagolongake basa…

• ngoko lugu

• krama madya

• krama lugu

• ngoko alus

• krama inggil

Yen kabandhingake karo basa ngoko, basa krama luwih ...

• kasar lan rumaket

• alus lan nduweni surasa luwih ngajeni

• luwih gampang cak-cakane

• lugu lan kurang ngajeni liyan

• endhek tataran undha-usuke

Ibu : Bapak wis dhahar?

Bapak : Wis, ngenteni Ibu kesuwen. Dakkira durung kondur.

Basa kang digunakake ing punggelan teks kasebut yaiku … .

• ngoko alus

• ngoko lugu

• krama lugu

• krama alus

• ngoko lan krama

Ibu : Aja kesusu turu, solat isyak dhisik, Rin!

Rina : Inggih, Buk. Kula sampun solat.

Menawi Ibuk sampun sayah, mangga sare rumiyin!

Ing punggelan teks kasebut, Ibu migunakake basa ngoko, dene Rina migunakake basa... .

• ngoko lugu

• ngoko alus

• krama lugu

• krama alus

• ngoko lan krama

Kasusastran kang ngandhut isi crita kaya dene tinemu ing gancaran nanging diwedhar (dibeber) kanthi lantaran pacelathon para paraga lan digelar ana panggung kanthi manut lining crita diarani….

• Prosa

• Geguritan

• Drama

• Tembang

Wong yen lagi nesu, lumrahe migunakake basa ... .

• ngoko lugu

• ngoko alus

• krama lugu

• krama alus

• ngoko lan krama

Wong/bocah nom kang nduweni pangkat kang luwih dhuwur marang wong tuwa kang dadi andhahane migunakake basa ... .

• ngoko lugu

• ngoko alus

• krama lugu

• krama alus

• ngoko lan krama

“aku arep tindak menyang Surabaya”

Ukara iku yen dianggo nyemauri wong kang luwih sepuh becike…

• Aku arep kesah menyang Surabaya

• Aku arep tindak menyang Surabaya

• Kula badhe kesah dhateng Surabaya

• Kula badhe tindak menyang Surabaya

• Kula badhe kesah menyang Surabaya

Paman Adipati, kula ngaturaken sungkeming pangabekti mugi konjuk. Wangsulan kang trep yaiku ...

• Ya ngger, daktampa, ora liwat pamujiku tampanana

• Ki sanak menika sinten lan saking pundi?

• Pancen bener kaya ngono kuwi kuwajibane duta.

• Ana wigati apa kowe sowan mrene?

• Pakaryan kang becik kudu kalestarekake!