PTS Basa Jawa 11

rawe-rawe rantas malang-malang putung

tan mundur najan kudu ajur

adus getih udan tangis

binareng oncating nyawa

ajur ing palagan

tumbal suci nglabuhi bumi pertiwi

tumbal suci klebu tembung simbol

• Bener

• Salah

rawe-rawe rantas malang-malang putung

tan mundur najan kudu ajur

adus getih udan tangis

binareng oncating nyawa

ajur ing palagan

tumbal suci nglabuhi bumi pertiwi

Jroning geguritan ing ndhuwur nggambarake rekasane para pahlawan sing padha gugur ing palagan.

• Bener

• Salah

Ketiga Dawa

dening Nini Klenyem

Bumi tanpa isi

Tuk-tuk padha mati

Tanduran alum tanpa banyu

Kewan nggunung padha mudhun merga kasatan

Reregan saya ndedel ra ketulungan

Larang pangan larang sandhang

Angel papan angel gaweyan

Pengangguran saya ombyokan

Kadurjanan saya ra ketulungan

Peceklik tumrape wong cilik

Sing rasane kaya tansah diiyik-iyik

Dene kang padha kuwasa lungguh dhingklik

Sapa sing wani ngucik bakal digititik

E wong wis mulya kok isih tegel dadi durjana

Sing seneng nguntheti bandha negara

Mangka kuwi dhuwit kanggo kawula

Ewadene yen konangan tanpa dikapakna

Pripun niku man dhoblang

Swara sing bener kanggo maca pada 3 gatra 1 yaiku ….

• E ~/wong sing√√/ wis mulya__/ kok isih~~ tegel /dadi durjana~~/

• E ~/wong sing√/ wis mulya√√ / kok isih tegel ~/dadi durjana~~~/

• E __/wong sing~~~/ wis mulya√√ / kok isih tegel __/dadi durjana~~~/

• E __/wong sing~~/ wis mulya√ / kok isih tegel __/dadi durjana~~~/

• E ~/wong sing√/ wis mulya√√ / kok isih tegel√√ /dadi durjana~~~/

Ketiga Dawa

dening Nini Klenyem

Bumi tanpa isi

Tuk-tuk padha mati

Tanduran alum tanpa banyu

Kewan nggunung padha mudhun merga kasatan

Reregan saya ndedel ra ketulungan

Larang pangan larang sandhang

Angel papan angel gaweyan

Pengangguran saya ombyokan

Kadurjanan saya ra ketulungan

Peceklik tumrape wong cilik

Sing rasane kaya tansah diiyik-iyik

Dene kang padha kuwasa lungguh dhingklik

Sapa sing wani ngucik bakal digititik

E wong wis mulya kok isih tegel dadi durjana

Sing seneng nguntheti bandha negara

Mangka kuwi dhuwit kanggo kawula

Ewadene yen konangan tanpa dikapakna

Pripun niku man dhoblang

Pada 2 yen diparafrase ….

• Swasana paceklik sing dirasakae dening wong cilik ora padha karo sing dirasakake panguwasa sing lungguh dhingklik.

• Swasana paceklik dawa dirasakake banget dening panguwasa.

• Swasana paceklik mesthi dirasakake dening wong cilik, ora wani protes marang panguwasa mula bakal digitik.

• Swasana pacelik dawa dirasakake wong cilik lan panguwasa.

• Swasana paceklik dialami wong cilik sing kaya diiyik-iyik

Sing ora kalebu unsur kang kudu digatekake lan kamot ana ing geguritan …

• Nilai estetis

• Nilai edukatif

• Nuwuhake rasa tresna

• Ejaan

• Kautuhan

Tujuan maca endah geguritan ….

• Nemokake struktur batin geguritan

• Nemokake struktur lair geguritan

• Supaya bisa mirsani padha nggumun lan eram marang sing maca

• Bisa menehi tandha andhegan, nata napas, lan pangucapan

• Sing nyemak lan mirsani dadi ngerti isi, piweling, lan kaendahan geguritan

....

ndhuk

tulisan iki dudu surat dudu layang

amung geganjelaning ati lan pikiran

kang tansah nelangsa eling sliramu

saka tengahing ratri balik ing ratri

....

Isi jroning geguritan ing ndhuwur yaiku ....

• Wong tuwa sing kangen banget karo anake.

• Bocah sing duwe rasa kangen karo kancane.

• Anak sing ora bisa mbales budi wong tuwane.

• Wong tuwa sing kepengin duwe anak wadon.

• Wong tuwa sing wis ora gelem ngakoni anake.

Ora neka-neka, ora golek-golek

Ora golek thuyul

Ora seneng sugih dadakan

Kanthi pancadan raga sekeng

Merga mung wedi ngeleng

Kang tampa sunar ghaib

Bisa-bisa kecemplung jurang

Kebak eri bebodhotan

Merga aku … muja semedi

Golek dalan padhang

Kang akeh pepalang

Lawang tutupan palang malang

Ambyar takgrayang

Tangan sing kasinungan surya

Saka Hyang Widhi

Tembung pepalang, lawang, palang, malang takgrayang kalebu ….

• Guru basa

• Guru Sastra

• Guru swara

• Tembung entar

• Lumaksita

Banyu

dening Pudjo Suprayogo

Banyune mili lir gumanti

lha iki banyu saka ngendi ya

lha ngapa ta kok ndadak takon

mbok wis teka diunjuk … rampung ta..

percaya iki saka tuk sumber asli

bening ta .., arum ta ..

aku ngombe karo merem .., kepeksa !

kayane buthak lan ngganda

njur .. wetengku lara .., arep matur ora wani

Banyune mili lir gumanti

aku ora wani takon, banyu saka ngendi

bening ta .., arum ta ..

wis ndang diunjuk, ra sah takon neka-neka

aku ngombe karo merem .., kepeksa !

kayane padha wingi, buthak lan ngganda

njur .., aku mutah-mutah .., arep matur ora wani

Banyune mili mung sadriji

ora kaya wingi .. lir gumanti

iki katonne bening lan ora patiya ngganda

banyu ning ngarepku mung tak sawang

nanging kok .. ora ana dhawuh kaya wingi ya ..

rada ngungun .., arep matur ora wani

nganging ora .., pisan iki kudu ngiwakake wedi

nanging cuwa .., jare sing sok dhawuh wis neng bui

Pola tipografi ana ing geguritan yaiku ….

• 3 pada – 4-6 tembung saben gatra

• 4 pada– 4-6 tembung saben gatra

• 3 pada--5-7 tembung saben gatra

• 3 pada --4-7 tembung saben gatra

• 3 pada – 5-7 tembung saben gatra

Banyu

dening Pudjo Suprayogo

Banyune mili lir gumanti

lha iki banyu saka ngendi ya

lha ngapa ta kok ndadak takon

mbok wis teka diunjuk … rampung ta..

percaya iki saka tuk sumber asli

bening ta .., arum ta ..

aku ngombe karo merem .., kepeksa !

kayane buthak lan ngganda

njur .. wetengku lara .., arep matur ora wani

Banyune mili lir gumanti

aku ora wani takon, banyu saka ngendi

bening ta .., arum ta ..

wis ndang diunjuk, ra sah takon neka-neka

aku ngombe karo merem .., kepeksa !

kayane padha wingi, buthak lan ngganda

njur .., aku mutah-mutah .., arep matur ora wani

Banyune mili mung sadriji

ora kaya wingi .. lir gumanti

iki katonne bening lan ora patiya ngganda

banyu ning ngarepku mung tak sawang

nanging kok .. ora ana dhawuh kaya wingi ya ..

rada ngungun .., arep matur ora wani

nganging ora .., pisan iki kudu ngiwakake wedi

nanging cuwa .., jare sing sok dhawuh wis neng bui

Panyitra(imaji) sing digawe ing saben pada yaiku ….

• Pangganda lan Pandeleng

• Pangrungu lan Pangrasa

• Pandeleng lan Pangrasa

• Pangrasa lan Pangganda

• Panindak lan Pangrungu