Carita Wayang

Wayang golék téh salah sahiji seni tradisi nu pangdipikaresepna ku kuring. Kabeneran, hirup téh dilingkungan masarakat nu raket pisan jeung wayang. Paling copélna, keur kuring budak kénéh, kira-kira taun 1960an, wayang golék téh keur meumeujeuhna nanjung.

Sempalan di luhur medarkeun ....

• Wayang golék

• Seni tradisi

• Kabiasaan masarakat

• Kahirupan jaman baheula

• Kabiasaan keur budak

Pagelaran wayang teh mangrupa hiji kabudayaan nu boga ciri khasna sorangan. Lian ti caritana boga tema nu geus tangtu, watekna oge sarua papada boga karakter sewang-sewangan, contona Sri Rama nu boga sipat satia jeung nyaah ka istrina, Rahwana anu jahat tapi boga rasa cinta anu sajati. Tah eta kabeh teh dicaritakeun ku saurang jelema nu disebut dalang. Ku lantaran kitu, bisa disebutkeun yen salasahiji unsur carita wayang teh...

• Ngagunakeun tema nu pikaboseneun

• Ngagunakeun puseur sawangan jalma ka tilu

• Boga kabiasaan nu kitu-kitu wae

• Tokohna sarua jeung jelema

• Latarna kumaha dalang

Dina carita wayang di urang, utamana anu dipagelarkeun dina wayang golék, sok kapanggih tokoh Semar, Cepot, Dawala, jeung Garéng, anu sok disebut ogé tokoh punakawan/ponakawan. Ieu teh sabenerna mah ti nagri asalna India mah teu aya kikieuan, ngan ku sabab di Indonesia khususna di Sunda ngalaman proses adaptasi jadi disaluyukeun jeung karesepna urang Sunda. Tah ieu teh ngabuktikeun yen wayang teh boga sipat...

• Kreatif, sabab nu tadina teu aya jadi diaya-aya

• Kreatif, sabab ayana proses adaptasi nu nyieun hal anyar

• Kreatif, sabab nyaluyukeun karesep

• Kreatif, sabab ngarobah wangun aslina

• Kreatif, sabab jadi pikaresepeun

Di karaton karajaan Aléngka, Marica jeung Rahwana keur ngadiskusikeun cara

ngarah bisa nyulik Dewi Sinta. Dina hiji kasempetan Marica nyaritakeun siasatna, sabari

nyembah nepika tarangna adek pisan jeung taneuh manehna pok nyarita “Gampil pisan

carana mah pangersa, abdi rék ngarobah diri jadi kidang”. “Cik tuluykeun, hayang

ngadéngé” ceuk Rahwana bari sorana tarik ngageleger. “Abdi rék ngarobah diri jadi kidang,

lain kidang samarangan tapi kidang anu kacida pikaresepeun”, kitu ceuk Marica. Dasar ahli

telik, nyaho kana karesep Dewi Sinta. Ti leuleutik mémang Dewi Sinta téh resep pisan kana

sasatoan, lain resep wungkul tapi kacida mikanyaah, malah di karajaan mah bapana gé

ngingu rupa-rupa sato karesepna Dewi Sinta. Lamun ditingali tina tokohna, eta jejer tina carita…

• Rikmadenda
• Mahabrata
• Ramayana
• Bimasakti
• Rama Gandrung

Ngaranna perang Bharatayuda. Sedengkeun dua kelompok anu papaseaanna teh nya eta Pandawa jeung Kurawa, ari nu diparebutkeunna nya eta tahta karajaan Hastinapura. Kalimah di luhur nya eta intisari carita wayang epik...

• Mahabarata

• Ramayana

• Martapura

• Kartanegara

• Mahabhrata

Wayang téh asal kecapna tina bayang atawa kalangkang. Hartina lalakon wangwangan (dikira-kira) adeg-pangadegna jelema, boh lahirna, boh batinna diwujudkeun ku péta-péta wayang jeung dilalakonkeun ku dalang bari dipirig ku gamelan. Éta téh mangrupa wangenan wayang dumasar tina

• Kitab Mahabarata

• Istilah kabudayaan Sunda

• Kamus R. A. Danadibrata

• Buku ngeunaan sastra

• Pamadegan para ahli

Titenan ciri-ciri carita di handap ieu!

(1) Sumebar sacara tinulis

(2) Ngandung hal-hal nu teu asup akal

(3) Caritana basajan

(4) Caritana jembar

(5) Ngandung ajén atikan

(6) Teu kapaluruh saha nu ngarangna

(7) kapaluruh saha nu ngarangna

(8) Ngandung hal-hal nu teu pamohalan

Ciri-ciri carita wayang anu sarua jeung dongeng, nyaeta ....

• 1 jeung 2

• 2 jeung 4

• 2 jeung 5

• 5 jeung 7

• 5 jeung 8

Aya bagian tina pagelaran wayang anu biasana aya dina bubuka, diomongkeun ku dalang dina basa kawi sarta ditembangkeun, disebut ….

• antawacana
• lawang sigotaka
• gugunungan
• jaturan
• kakawén

Dang Hyang Dorna diangken, diajak bumén-bumén sasarengan di bumi sang Krépa, raka

geureuhana di Gajahwaya, di luareun kota Hastinapura. Kaleresan sang Krépa téh guru para

Kurawa sareng Pandawa nu masih marurangkalih kénéh. Anjeunna kagungan harepan, manawi-

sareng manawi lami-lami mah tiasa kaangkir ngiring ngawulang para murangkalih di karaton. Tina carita di luhur bisa kapanggih yen eta teh nyaritakeun epik...

• Mahabarata, sabab dicaritakeun Dorna keur mondok di Gajahwaya

• Mahabrata, sabab dicaritakeun aya barudak nu laleutik keneh

• Mahabarata, sabab kacaritakeun aya Dorna, Pandawa, jeung Kurawa

• Mahabarata, sabab dicaritakeun aya nu keur ulin di karaton karajaan

• Mahabarata, sabab dina caritana aya Dorna nu diajak bumen-bumen

Pék regepkeun kutipan téks Gatotkaca Perlaya di handap ieu !

"Arjuna lain antepeun. Unggal poé rébuan prajurit Astina jadi korban panah Arjuna. Kula miharep salira majeng ka pangperangan. Lawanan Arjuna, sakalian ala nyawana," cenah.

Dumasar kutipan téks di luhur, kecap unggal poé nunjukkeun latar ...

• Suasana

• Waktu

• Tempat

• Kaayaan