การแต่งคำประพันธ์ประเภทกลอนสุภาพ

กลอนสุภาพหนึ่งบทมี ๔ วรรค ๒ บาท

กลอนสุภาพหนึ่งบทมี ๔ วรรค ๔ บาท

กลอนสุภาพหนึ่งบทมี ๔ วรรค วรรคที่ ๑ เรียกว่า วรรคสดับ

แต่ละวรรคของกลอนสุภาพจะมีจำนวน

๗ - ๙ คำ

วรรคที่ ๑ เรียกว่า วรรครับ วรรคที่ ๒ เรียกว่า วรรคส่ง

วรรคที่ ๑ เรียกว่า วรรครับ วรรคที่ ๒ เรียกว่า วรรครอง

วรรคที่ ๓ เรียกว่า วรรคส่ง วรรคที่ ๔ เรียกว่า วรรครับ

วรรคที่ ๓ เรียกว่า วรรครอง วรรคที่ ๔ เรียกว่า วรรคส่ง

เพราะหนึ่งบทมีแปดวรรค

เพราะหนึ่งวรรคนิยมแต่งมีแปดพยางค์

เพราะหนึ่งบทมีสัมผัสแปดที่

เพราะทุกวรรคจะต้องมีสัมผัสในพยางค์ที่แปด

๑ วรรค

๒ วรรค

๓ วรรค

๔ วรรค

เอก

โท

จัตวา

ตรี

ตูมตั้งบังใบอรชร

นิลบลพ้นน้ำขึ้นรำไร

น้ำใสไหลเย็นเห็นตัวปลา

ว่ายแหวกปทุมมาอยู่ไหวไหว

๑ - ๒ - ๓ - ๔

๒ - ๔ - ๑ - ๓

๓ - ๒ - ๔ - ๑

๔ - ๒ - ๓ - ๑

สัมผัสในได้แก่สัมผัสที่อยู่ในวรรคเดียวกัน

สัมผัสในเป็นสัมผัสที่ไม่บังคับจะมีหรือไม่มีก็ได้

สัมผัสนอกใช้สัมผัสอักษร

สัมผัสในจะใช้สัมผัสสระหรือสัมผัสอักษร

มาเถิดหนาก้าวไปอย่าชักช้า

มาเร็วไวก้าวไปอย่าท้อถอย

มาก้าวไปข้างหน้าอย่าถอยหนี

มาเร็วไวก้าวไปให้พร้อมกัน

วรรคที่ ๑ ไม่นิยมเสียงสามัญ

วรรคที่ ๒ ลงเสียงสามัญ

วรรคที่ ๓ นิยมเสียงตรีหรือสามัญก็ได้

วรรคที่ ๔ นิยมลงเสียงเหมือนวรรคที่ ๓