แบบทดสอบท้ายหน่วยที่ 7

1. กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาบนผิวโลกใดบ้างที่มีความเกี่ยวข้องกับกระบวนการเปลี่ยนแปลงในวัฏจักรหิน

• การกร่อน

• การผุพังอยู่กับที่

• การนำพาและการสะสมตัวของตะกอน

• ถูกทุกข้อ

Answer explanation

วัฏจักรหินเป็นกระบวนการเปลี่ยนแปลงของหินจากประเภทหนึ่งไปเป็นอีกประเภทหนึ่งโดยอาศัยกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาต่าง ๆ เช่น การเย็นตัวและการตกผลึกของแมกมาและลาวากลายเป็นหินอัคนี การแปรสภาพของหินเนื่องจากความร้อน ความดันและปฏิกิริยาเคมี การผุพังอยู่กับที่ การกร่อน การสะสมตัวของตะกอน การเชื่อมประสานตะกอนและการแข็งตัวกลายเป็นหินตะกอน การผุพังอยู่กับที่ทั้งทางกายภาพและทางเคมีของหินทุกประเภทที่อยู่บนผิวโลกจะทำให้หินกลายเป็นเศษหินหรือตะกอนขนาดต่าง ๆ เช่น การผุพังอยู่กับที่ของหินเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิอากาศจะทำให้หินแตกหลุดออกจากกัน หรือการอาศัยการกร่อนของหินบนผิวโลกให้กลายเป็นตะกอนขนาดต่าง ๆ ขณะที่ถูกนำพามากับกระแสน้ำในแม่น้ำ ในทะเล หรือในแหล่งน้ำต่าง ๆ ตะกอนจะมีการกระแทกหรือขัดสีกันเอง หรือมีการครูดถูไปกับตลิ่ง ไปกับท้องน้ำ ซึ่งจะทำให้ตะกอนมีขนาดเล็กลงไปจากเดิม รวมถึงการอาศัยการสะสมตัวของตะกอนลงในแอ่งสะสมตะกอนต่าง ๆ และเมื่อตะกอนดังกล่าวสะสมตัวกันมากขึ้นเป็นเวลานาน ตะกอนดังกล่าวจะแข็งตัวกลายเป็นหินตะกอนชนิดต่าง ๆ ต่อไป การผุพังอยู่กับที่ การกร่อน และการสะสมตัวของตะกอน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาในวัฏจักรหินนั้น ต้องอาศัยตัวนำพาและปัจจัยต่าง ๆ ตามธรรมชาติ เช่น น้ำ ลม ธารน้ำแข็ง แรงโน้มถ่วงของโลก ชนิดของดิน หิน แร่ ตะกอน ภูมิประเทศ สิ่งมีชีวิต สภาพอากาศ ปฏิกิริยาเคมี เป็นต้น

2. การผุพังอยู่กับที่จะเกิดขึ้นเร็วในอุณหภูมิอากาศและภูมิอากาศแบบใด

• อุณหภูมิสูง       ภูมิอากาศดิบชื้น

• อุณหภูมิต่ำ       ภูมิอากาศดิบชื้น

• อุณหภูมิสูง       ภูมิอากาศแห้งแล้ง

• อุณหภูมิต่ำ       ภูมิอากาศแห้งแล้ง

Answer explanation

การผุพังอยู่กับที่ทั้งทางกายภาพและทางเคมีเกิดขึ้นเนื่องจากตัวนำพาและปัจจัยต่าง ๆ เช่น น้ำ สิ่งมีชีวิต สภาพอากาศ อุณหภูมิ ปฏิกิริยาเคมี บริเวณที่มีอุณหภูมิอากาศสูงจะมีผลต่อการระเหยของน้ำ ซึ่งจะมีผลต่อปริมาณไอน้ำอิ่มตัว รวมถึงบริเวณที่อยู่ในเขตภูมิอากาศแบบดิบชื้นก็จะมีปริมาณไอน้ำในอากาศค่อนข้างมาก ปริมาณไอน้ำในบรรยากาศมีผลโดยตรงต่อการก่อตัวของเมฆและฝน ซึ่งเมื่อแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศทำปฏิกิริยาเคมีกับฝนจะเกิดกรดคาร์บอนิก เมื่อสัมผัสกับหินบางชนิดสามารถทำให้หินผุพังอยู่กับที่ทางเคมีได้ รวมถึงเมื่อฝนตกลงมากลายเป็นน้ำผิวดิน น้ำผิวดินจะชะ กัดเซาะผิวโลก และนำพาเศษหิน ตะกอนต่าง ๆ ทำให้หินและตะกอนมีขนาดเล็กลง ซึ่งจะส่งผลทำให้หินเกิดการผุพังอยู่กับที่ทางกายภาพได้

3. แม่น้ำสายหนึ่งมีลักษณะการไหลดังภาพถ้านักเรียนจะปลูกบ้านริมแม่น้ำ ควรเลือกปลูกบ้าน ณ ตำแหน่งใด

• ก. และ ข.

• ค. และ ง.

• ก. และ ง.

• ข. และ ค.

Answer explanation

ควรเลือกปลูกบ้าน ณ ตำแหน่ง ก และ ง เพราะเป็นบริเวณที่ไม่ถูกปะทะจากกระแสน้ำโดยตรง อัตราเร็วของกระแสน้ำบริเวณดังกล่าวจะต่ำกว่าบริเวณฝั่งตรงข้าม ทำให้ตะกอนขนาดต่าง ๆ บางส่วนที่ถูกนำพามากับกระแสน้ำมีการตกตะกอนสะสมตัวอยู่ตรงบริเวณนี้มากขึ้น ๆ ตามลำดับ

4. แม่น้ำสายหนึ่งมีลักษณะการไหลดังภาพถ้าแม่น้ำสายนี้ยังคงไหลอย่างต่อเนื่อง ข้อใดไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงของแม่น้ำสายนี้

• เกิดทะเลสาบรูปแอก

• แม่น้ำจะโค้งตวัดมากขึ้นเรื่อย ๆ

• มีขนาดและรูปร่างเปลี่ยนแปลงไป

• แม่น้ำจะกัดเซาะในแนวดิ่งมากกว่าในแนวระดับ

Answer explanation

การที่แม่น้ำสายหนึ่งยังคงไหลอย่างต่อเนื่อง แม่น้ำจะมีการเปลี่ยนแปลงทั้งขนาดและลักษณะรูปร่างไปจากเดิม รวมถึงทำให้เกิดภูมิลักษณ์ตามช่วงต่าง ๆ ของแม่น้ำขึ้น กล่าวคือ จากภาพแม่น้ำสายนี้เกิดอยู่ในบริเวณพื้นที่ราบ การกัดเซาะของน้ำจะเกิดในแนวระดับมากกว่าในแนวลึก บริเวณ ข และ ค จะถูกกัดเซาะโดยตรงจากกระแสน้ำ และบริเวณ ก และ ง จะมีการสะสมตัวของตะกอนที่ถูกนำพามากับกระแสน้ำมากขึ้น ๆ การเปลี่ยนแปลงนี้เมื่อผ่านไปเป็นเวลานานแม่น้ำจะโค้งตวัดมากขึ้น ๆ จนแนวโค้งของแม่น้ำประชิดกัน และอาจถูกตัดขาดให้กลายเป็นทะเลสาบรูปแอกได้

5. ชั้นดินต่อไปนี้ ชั้นดินใดที่มีลักษณะทางกายภาพคล้ายกับชั้นหินแข็งที่ยังไม่มีการผุพังอยู่กับที่มากที่สุด

• ชั้น A

• ชั้น B

• ชั้น C

• ชั้น E

Answer explanation

ชั้นซีเป็นชั้นดินที่มีลักษณะทางกายภาพคล้ายกับชั้นหินแข็งที่ยังไม่มีการผุพังอยู่กับที่มากที่สุด เพราะเป็นชั้นที่ประกอบด้วยหินที่ผุพังอยู่กับที่มาจากชั้นหินแข็งซึ่งเป็นชั้นที่อยู่ด้านล่างสุด และเมื่อระยะเวลาในการเกิดดินนานขึ้น ชั้นซีจะมีลักษณะทางกายภาพแตกต่างไปจากชั้นหินแข็งมากขึ้นตามลำดับ

6. ชั้นดิน ณ บริเวณหนึ่งมีลักษณะดังภาพดินชั้นใดเป็นชั้นวัตถุต้นกำเนิดดิน

• ชั้น ก.

• ชั้น ข.

• ชั้น ค.

• ชั้น ง.

Answer explanation

จากภาพช่วงของชั้น ค เป็นตัวแทนของชั้นวัตถุต้นกำเนิดดิน ซึ่งเป็นชั้นที่ประกอบด้วยหินที่ผุพังอยู่กับที่มาจากชั้นหินแข็งที่อยู่ด้านล่างสุดของชั้นหน้าตัดดิน

 

7. ชั้นดิน ณ บริเวณหนึ่งมีลักษณะดังภาพ

ชั้นดิน ข. เป็นชั้นดินที่มีการสะสมตัวของดินเหนียวซึ่งมีการซึมชะมาจากชั้นดินที่อยู่ด้านบน ชั้นดิน ข. นี้เป็นชั้นดินใด

• ชั้น A

• ชั้น E

• ชั้น B

• ชั้น C

Answer explanation

ในชั้นหน้าตัดดินหนึ่ง ๆ ชั้นดินที่มีการสะสมตัวของวัตถุต่าง ๆ ซึ่งมีการซึมชะมาจากดินชั้นบน คือ ชั้นบี ซึ่งวัตถุที่มาสะสมตัวในชั้นนี้จะมีอนุภาคเล็กละเอียดกว่าที่พบในชั้นอี ชั้นเอ หรือชั้นดินที่อยู่เหนือชั้นบีขึ้นไป

8. ชั้นดิน ณ บริเวณหนึ่งมีลักษณะดังภาพ ข้อใดต่อไปนี้มีผลต่อลักษณะดินชั้น ก.

• ระยะเวลาในการเกิดดิน

• ปริมาณซากพืชและซากสัตว์

• ปริมาณน้ำที่ไหลซึมผ่านชั้นดิน

• ถูกทุกข้อ

Answer explanation

จากภาพ ชั้นดินบริเวณ ก เป็นดินที่รวมชั้นโอและชั้นเอไว้ บริเวณนี้ประกอบด้วยตะกอนขนาดต่าง ๆ รวมถึงมีอินทรียวัตถุทั้งที่ยังไม่สลายตัวและสลายตัวแล้วคลุกเคล้าผสมอยู่ เมื่อระยะเวลาในการเกิดดินมากขึ้น การผุพังของหินจะมากขึ้นส่งผลให้ขนาดของตะกอนจะมีขนาดเล็กลง ปริมาณซากพืชซากสัตว์ที่สะสมไว้เป็นเวลานานก็จะส่งผลต่อการเพิ่มขึ้นของอินทรียวัตถุในดิน รวมถึงปริมาณน้ำที่ไหลซึมผ่านชั้นดินถ้ามีปริมาณมากก็จะเป็นตัวนำพาในการช่วยหมุนเวียนสารในกระบวนการเกิดดินได้มากขึ้น ทำให้หินผุพังได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

9. ชั้นดิน ณ บริเวณหนึ่งแสดงดังภาพ ข้อใดคือปัจจัยสำคัญและกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาที่ทำให้ชั้นดินดังภาพมีความหนาแตกต่างกัน

• วัตถุต้นกำเนิดดิน, การผุพังอยู่กับที่

• อุณหภูมิอากาศ, การผุพังอยู่กับที่

• ระยะเวลาในการเกิดดิน, การกร่อนและการสะสมตัวของตะกอน

• ภูมิประเทศ, การกร่อนและการสะสมตัวของตะกอน

Answer explanation

จากภาพเป็นบริเวณที่มีวัตถุต้นกำเนิดดินและอุณหภูมิอากาศเหมือนกัน และมีระยะเวลาในการเกิดดินเท่ากัน จึงไม่ส่งผลทำให้ชั้นดินที่ปรากฏในตำแหน่งต่าง ๆ มีความหนาแตกต่างกัน แต่จากภาพพบว่าภูมิประเทศของพื้นที่มีความลาดชันต่างกันซึ่งจะส่งผลต่อการผุพังอยู่กับที่ การกร่อนและการสะสมตัวของตะกอน กล่าวคือ บริเวณที่มีความลาดชันมากการเกิดชั้นดินจะเกิดขึ้นได้น้อย หรือเกิดขึ้นไม่ต่อเนื่อง เพราะจะถูกน้ำหรือลมกร่อนวัตถุต้นกำเนิดดินออกไปอยู่ตลอดเวลา ทำให้การสะสมตัวของตะกอนที่ผุพังมาจากวัตถุต้นกำเนิดดินเกิดขึ้นได้น้อย ทำให้ชั้นดินมีความหนาน้อย ส่วนบริเวณที่มีความลาดชันต่ำหรือบริเวณที่ราบ การเกิดชั้นดินจะเกิดขึ้นได้มากหรือเกิดขึ้นได้อย่างต่อเนื่อง จะมีการสะสมตัวของตะกอนที่ผุพังมาจากวัตถุต้นกำเนิดดินได้มาก ทำให้ชั้นดินมีความหนามากกว่า

10. ชั้นหินใต้ดิน ณ บริเวณหนึ่งแสดงดังภาพในธรรมชาติชั้นหิน ข. และ ง. ควรเป็นชั้นหินชนิดใด

• ชั้นกรวด

• ชั้นหินทราย

• ชั้นหินดินดาน

• ชั้นตะกอนทราย

Answer explanation

ชั้นหินตรงตำแหน่ง ข. และ ง. เป็นชั้นหินที่รองรับชั้นหินอุ้มน้ำอยู่ ดังนั้นจึงต้องมีสมบัติไม่ยอมให้น้ำซึมผ่านได้หรือซึมผ่านได้แต่น้อยมาก ซึ่งควรเป็นหินที่ช่องว่างระหว่างตะกอนเล็กมาก หรือมีเนื้อละเอียดแน่น เช่น หินดินดาน ซึ่งเป็นหินที่มีเนื้อละเอียดแน่น ส่วนกรวด หินทรายและตะกอนทราย มีสมบัติให้น้ำไหลซึมผ่านได้ จึงมีลักษณะไม่สอดคล้องกับลักษณะของหินที่รองรับชั้นหินอุ้มน้ำไว้