2) Бізді қоршаған дүниедегі себеп-салдарлық байланыс

Табиғаттағы құбылыстар үнемі өзгеріп, бірін -бірі туындатады. Олар... және .... деп бөлінеді.

• Себеп және салдар

• Айнымалы тәуелді және айнымалы тәуелсіз

• Кез-келген салдардың өз себебі бар.

  Себепті және себепсіз деп бөлінеді

• Салдарлы құбылыс және себепті құбылыс

Жаңа құбылыстардың пайда болуына себеп болатын жағдайларды қалай атайды? Мысалға; қар, жаңбыр жауды

• Демек, ауа-райы өзгерді

• Су деңгейі көтерілді

• Бұл жағдай айнымалы тәуелсіз құбылыстарға жатады

• Қар мұз кристалдарынан құралған су молекулалары

1) Сел - толассыз жаңбырдың әсерінен болатын су тасқыны.

2) Тауда қатты дауыспен айғайлауға болмайды, себебі тау басындағы қар дауыс себебімен қар көшкіні болуы мүмкін.

Осы екі сөйлем қай құбылысқа жатады?

• Себепті құбылыс

• Айнымалы тәуелсіз

• Айнымалы тәуелді

• Табиғат құбылыстары

Тау жыныстары өзінің қалыптасуына әсер еткен магниттің өрістің ізін сақтап қалуы мүмкін. Бұл қай құбылысқа жатады?

• Тау түзілу құбылысы. Өйткені,тау өте ұзақ уақыт түзіледі

• Салдарлы құбылыс. Өйткені өзінің құрылымында және қасиетінде себепті құбылыстың әсер еткен ізін сақтап қалады

• Магниттік құбылыс. Өйткені, жердің тартылыс күші тау түзілуіне себеп

• Таудың үгілу құбылысы. Өйткені ауа, су, жел әсерінен таудың құрцлысы біртіндеп бұзылады

Өсімдіктер мен жануарлар қалдықтарының іздері сол кездегі табиғат жағдайының қандай болғанын анықтауға мүмкіндік береді.

Яғни, кез-келген тірі организм өсуіне әсер ететін құбылысты сақтап қалады. Ол қандай құбылыс?

• Генетикалық құбылыс

• Жануарлар мен өсімдіктер популяциасы

• Салдарлы құбылыс

• Себепті құбылыс

Кез-келген себеп белгілі бір салдарды туғызады.

Осы заңдылыққа сай келетін сөйлемді тап

• Таудағы ауа температурасы көтерілсе, қар мен мұздықтар еріп, өзен суының деңгейін көтереді

• Дүниедегі заттардың барлығы бір-бірімен өзара әрекеттеседі, олардың тұрақты қасиеті жоқ.

• Қатты дауыс не 1 тамшы судың әсерінен ойламаған жерден қар көшкіні болуы мүмкін

• Барлық жауаптар дұрыс

Қышқыл жаңбырдың пайда болу себебі не?

• Жаңбырға қышқыл қосылуы

• Тұзды теңізден буланған су қышқыл жаңбырға айналады

• Ауадағы көмірқышқыл газының мөлшері шамадан тыс артуы

• Жаңбыр суы қышқыл болмайды

Желдің пайда болу себебі не?

• Ыстық ауа мен салқын ауаның айналымы

• Табиғи құбылыс

• Өсімдіктер тозаңдануына жел маңызды рөл атқарады

• Желден энергия алуға болады

Жел дегеніміз....

• Жер бетіндегі ауаның горизонталь бағытта қозғалуы

• Табиғи себепті құбылыс

• Табиғи, салдарлы құбылыс

• Жел дегеніміз салқын ауа

Адам ауруларының көбеюіне не себеп?

• Генетикалық тұқымқуалаушылық әсері

• Дұрыс тамақтанбау

• Өнеркәсіптен, көліктерден шығатын улы газ әсерінен ауаның ластануынан адамдар уланады

• Салауатты өмір салтын дұрыс ұстанбауы