үстеудің мағыналық түрлері

Үстеудің мағыналық түрін анықта:

-Анам мені "бері кел" деп шақырып алды

• Мақсат үстеу

• мекен үстеу

• мезгіл үстеу

• сын-қимыл үстеу

Берілген үстеуді мағыналық түріне ажырат:

Әзірше

• мекен

• мақсат

• мезгіл

• күшейткіш

Туынды үстеулерді тап

• Мұнда

  бүгінше

  шикілей

• тез

  әзер

  өте

• төмен

  едәуір

  ерте

• үшеуі де емес

Берілген сөйлемді толықтырып,үстеуді мағынасына қарай топта:

Біз тілімізді қанша сақтасақ,ұлтымызды да .... сақтаған боламыз

• көп

  мөлшер үстеу

• әдейі

  мақсат

• өте

  күшейткіш

• сонша

  мөлшер

Үстеудің мағыналық түрін ажыратып,сұрағын қой:

Жақсы адам алысты жақын етер,

Беттескен екі таудың тұрғысындай.

Жамандар өсек-аяң айтып жүрер,

Ешкімнің білмесе де қылмысын-ай.

Екеуін салыстырып әдейі айттым,

Қажетін қолданарсын тұрмысыңа-ай.

• Ешкімнің

  Кімнің?

• Жақсы

  Қандай

• Қажетін

  Несін?

• Әдейі

  Неліктен?

Берілген мәтіннен үстеулерді тауып,мағыналық түрін ажыратып

Мен бүгін сонша шаршадым. Ол сонша өрескел сөз айтты. Сон- ша алтынды қайдан алдың? – Советский солдат, содан сақ болыңдар деген Хожа Насреддин, – деп жартысын орысша, жартысын өзбекше сөйлеп, Самед ағай да мені қытықтап қояды. Орнымнан шұғыл тұрдым. Мен балаша сақ-сақ күлдім (Ғ. Мұстафин).

Төмендегі мекен үстеулерін қолдана отырып, сөз тіркестерін құра.

Үстеулер: ілгері, жоғары, төмен, алды-артынан, әрі-бері, тауға қарай, алға қарай, ілгері-кейін, жоғарыдан.

Қажетті етістіктер: өрмеледі, түсті, жылжыды, қозғалды, жүр, орады, түсті, жүгірді, тартты.

Көп нүктенің орнына сын-қимыл үстеулерін дұрыс қолданып,сөйлемдерді толықтырып жаз

.... (қалай?) жүгірді

... (қалайша?) шүйілді

... (кімше?) мәз-мейрамболды

... (қалай?) сөйлесті

... (қалайша?) қаң-қылдады

... (кімше?) сап түзді

... (қалай?) тигізді

... (қалайша?) құлады

... (кімше?) сыйласты

Сөйлемдердегі себеп-салдар үстеулерін көшіріп жаз.

1. Орнынан амалсыздан тұрған ол есік жаққа қарай беттеді. 2. Әрқашан да осылай, ешкім сенбейді маған, босқа жүрмін ша- былып. 3. Кеше жауабын беремін деп уәде еткен едім, лажсыз- дан келістім.