Мемлекттік бюджет

Мемлекеттік бюджет дегеніміз не?

• Мемлекеттің белгілі бір уақыт кезеңіне, көбінесе бір жылға арналған кірістері мен шығыстарының қаржы жоспары.

• Сатып алушылардың төлем қабілеті бар сұранысының жиынтығы.тұтыну заттары мен қызметтерінің нарық сыйымдылығы негізінен халықтың төлем қабілеті бар сұранысымен, яғни тұтынушылардың аманат ақасын шегеріп тастағаннан кейінгі ақшалай табысының мөлшерімен сипатталады.

• Өндірілген құнның бір бөлігінің капиталға айналуүдерісі, алынатын кірістерді қайта қаржыландыру, кәсіпорынның пайдасын, сондай-ақ сақтық жәнеарнаулы қорларын жарғылық қорға есептеу, белгілі бірқор биржасында немесе жекелеген ел шеңберінде айналыста жүрген акциялар сомасы.

• Бюджеттің атқарылуы барысында оның ішінара және сыртқы қаралым бойынша қайта қаралуы.

Мемлекеттік бюджетті кім әзірлейді және оны кім қабылдап бекітеді?

• Мемлекеттік бюджетті заң шығарушы органдар әзірлейді, жоғары үкімет қабылдап, бекітеді.

• Мемлекеттік бюджетті парламент әзірлейді, жоғары заң шығарушы органдар қабылдап, бекітеді.

• Мемлекеттік бюджетті үкімет әзірлейді, жоғары заң шығарушы органдар қабылдап, бекітеді.

Мемлекеттік бюджет қандай қатынастарды білдіреді?

• Мемлекеттік бюджет Табыс мөлшері белгілі бір дәрежеге жеткеннен кейін халықтың азық-түлік тауарларына сұранысы тұрақтануын қамтамасыз етумен экономикалық қатынастарда өз орнын білдіреді.

• Мемлекеттік бюджет мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын жасау және оны ұдайы өндіріс пен қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру мақсаттарына пайдалану жолымен қоғамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу процесінде мемлекет пен қоғамдық өндірістің басқа қатысушылары арасында пайда болатын экономикалық қатынастарды білдіреді.

• Қаржы қатынастарының белгілі бір жиынтығы ретінде білдіреді.

Қаржы қатынастарының белгілі бір жиынтығы ретіндегі мемлекеттік бюджетке ең алдымен жалпы қаржы категориясынан ажырататын өзгеше белгілер тән:

• Бюджет қатынастарының бөлгіштік сипаты бар, әрқашан ақша нысанында жүзеге асырылады.

• Мақсатты ақша қорларын қалыптастырумен және пайдаланумен қосарлана жүреді.

• Саясат жағынан ақша қорын көбейту және тұтынушылардың пайдалануын қосарлата жүргізу.

Құндық бөліністердің айрықшалықты сферасы ретінде мемлекеттік бюджет мына өзгеше белгілермен сипатталады:

• мемлекеттік жалпы қоғамдық өнімнің бір бөлігін оқшауландырумен және оны қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты бөлгіштік қатынастардың айрықша экономикалық нысаны болып табылады;

• құнды жасау және оны тұтыну процесін шарттастыратын материалдық өндіріс қаржысынан және құнды тұтынуға қызмет ететін өндірістік емес сфера қаржысынан мемлекеттік бюджеттің айырмашылығы ол ұлттық шаруашылықтың салалары, аумақтар, экономиканың секторлары, қоғамдық қызметтің сфералары арасында құнды қайта бөлуге арналған;

• ішкі өнімнің оның тауар нысанындағы қозғалысымен тікелей байланысты емес құнды бөліністің стадиясын білдіреді және одан белгілі үзілісте жүзеге асырылады, ал қаржы қатынастары материалдық өндірісте де, өндірістік емес сферада да тауар-ақша қатынастарымен тығыз тоқайласып жатады;

• қоғамдық өнімдің оның тауар нысанындағы қозғалысымен тікелей байланысты емес құнды бөліністің стадиясын білдіреді және одан белгілі үзілісте жүзеге асырылады, ал қаржы қатынастары материалдық өндірісте де, өндірістік емес сферада да тауар-ақша қатынастарымен тығыз тоқайласып жатады;

Мемлекеттің бюджеттің қандай тұстан әлеуметтік-экономикалық процестерді реттеу механизмінің жиынтық ұғымы ретінде қарауға болады?

Бюджеттің негізгі қаржы жоспары деп?

• Қайта бөлудегі маңызды орынды, қаржы жоспарларының жүйесіндегі басымдық жағдайын, сондай-ақ қоғамдық ұдайы өндірістегі айрықша рөлін айқындайды.

• Күнделікті тұтынуға кіретін өндірістік емес саланың қаржыларын және құру мен құнның өндірістік тұтынуымен байланысты қоғамдық қызмет салаларымен, экономика секторларымен, ел территорияларымен, халык шаруашылығы салалары арасындағы құндылықтарды қайта бөлуге бағыттау жоспары.