19 ғасыр әдебиеті Б

Бір басыңнан шығады нелер  қылық.

Сүйінбайдың аты бар, өлеңі жоқ,

Жүргендей боп кеттім- ау көзді жұмып.

Сүйінбайды апарып көмгеннен соң,

Отырарсың жотада жалғыз ұлып...-

деп  басталатын Сүйінбайдың «Жұмыққа» атты ағасына арнап айтқан өлеңі не жайында?

• Ел бірлігі жайлы;

• Өлеңдерін қағазға түсіп қалдыру жайлы;

• Мақтау ода жайлы;

• Ғылымның пайдасы жайлы;

• Отарлық езгі жайлы.

Сүйінбайдың шәкіртін ата

• Жамбыл;

• Байтоқ;

• Махамбет;

• Шернияз

• Бақтыбай

ХІХ ғасыр әдебиеті тарихында кең өріс алған, басты әдеби үлгісі қисса-дастандар болып табылатын діни -тәлімгерлік  бағыттың әдеби үлгі, түп негіздеріне жатпайтынын ата.

• Ауыз әдебиеті арқылы  тараған діни аңыз, әңгімелер;  

• Түрік қағанаты дәуіріндегі тасқа қашап жазылған мұралар.

• Шығыс әдебиетіндегі қисса-дастандар;

• Алтын Орда дәуіріндегі Шығыс әдебиетінде бұрыннан бар сюжеттерді нәзирәгөйлік жолмен түрік халықтары әдебиетінде ұлттық нақышпен қайта түлеткен төл дастандар;

• Шығыс жұлдыздары, яки, араб, парсы және  түрік текті халықтар әдебиетінің ең көрнекті өкілдерінің әлемге танымал дастандары;

Діни-тәлімгерлік бағыттағы әдебиетті зерттеуге арналған еңбектер қатарына енбейтінін анықта.

• .Нұрғалиев: «Айдын», А, 2000 ж;

• Б. Әзірбаева: «Казахско – народные романтические дастаны», А,   1999 ж;

• Ө. Күмісбаев: «Абай және Шығыс», А, 1998 ж;

• У. Қалижанов: «Қазақ әдебиетіндегі  діни ағартушылық ағым», А, 1998 ж.

Діни-тәлімгерлік бағыттағы ақындарға Кеңес дәуірінде Шоқанның :

«... Осы өлеңдердің тақырыптарының көбісі діни сарында айтылады. Қазір олар Сейіт Баттал қана ерлігін, Зылиха мен Жүсіп махаббатын Ибрахим өмірін, тағы басқа жырлап жүр. Осы жырлар идеясын көрсоқырлығымен және адам нанбассыз карадүрсін мазмұнымен ішті пыстырады »,-деп , бұл әдебиеттің мәнін терең бойламай, ероцентристік , қөзқарас жетегінде кеткен пікірі негізінде теріс баға беріліп келді. Шоқанның осы сөзі оның қай еңбегінде жазылған?

• «Қазақтардағы шамандықтың қалдығы»;      

• «Тәңірі»;

• «Қазақ халық поэзиясының түрлері жөнінде »;

• « Сахарадағы мұсылмандық туралы»;

• «Қазақ шежіресі».

Жүсіпбек Шайхұсламұлы бастырған қиссалардың қатарына жатпайтынын ата.

• «Сал-сал»;    

• «Қына Ғафан»;

• «Жүсіп пен Зылиха»;

• «Зарқұм»;

• «Кербаланың шөлінде »

1883 жылы Ташкентте А. Лютш шығарған «Киргизская хрестоматия» жинағына  діни-тәлімгерлік бағыттағы  осы ақындардың қайсынының қай шығармасы енген?

• Жүсіпбек Шайхұсламұлы : «Зарқұм»;

• Майлықожа Жүсіпқожаұлы : «Райымқұлға»;

• Құлыншақ Кемелұлы: «Шырын-Шекер»;

• Ақмолла Мұхамедияров : «Халыққа, насихат»;

• Шәді Жәңгіров: «Хисаят халифа Һарон-ар Рашид».

Б. Байтұрсынұлы: «Өлеңнің өзі де қазақты екі түрлі болған. Бірі-әнді өлең, екіншісі-мәнді өлең» -деп жазған. Осындағы әнді өлең қай ақындар туындыларына тікелкей қатысы бар?

• Азаттық жолындағы жауынгер ақындар;

• Сал-серілер мен әнші -ақындар;

• Қиссашыл ақындар;

• Айтыс ақындары;

• «Зар заман» ақындары

Қай өлеңде заман адамының типтік бейнесі суреттелген?

• “Тоты құс түсті көбелек”;

• “Болыс болдым мінекей”.

• “Ал, сенейін, сенейін”

• “Интернатта оқып жүр”

• “Қыс”;

Ақан өлеңдерінің шыңы қандай өлеңдер?

• Ғашықтық лирикасы;

• Сатиралық арнау өлеңдері;

• Дидактикалық өлеңдері

• Табиғат лирикасы;

• Саяси - әлеуметтік лирика