Геоэкономика ( 2 - бөлім)

Барлық халықаралық ұйымдар нарықтық экономикасы дамыған елдер қатарына 40 шақты елді жатқызады , олардың 35 –і әлемдік тауар өңдірісі мен қызметтің 60 % тиесілі болатын қандай ұйымға мүше :

• Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы

• БҰҰ

• АСЕАН

• ДСҰ

Дамыған елдердің ерекшеліктеріне жатпайды :

• жиынтық ішкі өнім мен энергияны тұтынудың жан басына шаққандағы көрсеткіштің жоғары болуы

• адамның өмір жасының ұзақ болуы ; қызмет көрсету саласының басымдылығы ;

• экономикасының ашықтығы ;

• ЖІӨ құрылымында ауылшаруашылығы үлесінің төмендігі

• ел экономикасының отарлық сипатта болуы

Қазіргі кезде дамыған елдер экономикасының басты қозғаушы күші :

• саяси жүйе

• стартап

• IT мамандар

• денсаулығы мықты азаматтар

• ғылыми – техникалық прогресс

Шикізат пен еңбек ресурстарын аз қажет ететін және ғылыми – зерттеу мен тәжірбиелік – конструкторлық шығындар көлемі көп болатын жоғары технологиялық салалар ( «хай – тек») мен технологиялық қызмет көрсететін софт – салалар күшті дамыған ; халықаралық саудада айқын басымдыққа ие болады ; қаржының ғаламдық ағындары тоғысады ( Лондон , Нью – Йорк , Чикаго , Токио)

• Дамыған елдердің шаруашылығының ерекшеліктері :

• Дамушы елдердің шаруашылығының ерекшеліктері :

• Өтпелі экономикалық елдердің шаруашылығының ерекшеліктері :

• Жалға пәтер беруші елдердің шаруашылығының ерекшеліктері :

Қаржы нарығының негізгі қатысушылары :

• ірі қаржы – несие ұйымдары

• ұлтаралық бірлестіктер

• ұлтаралық банктер

• транзиттік елдер

• қосалқы тарап

мемлекеттік меншік үлесінің төмен болуы ; өңдіріс саласында , күрделі сауда, инвестиция, жұмыс күшін пайдалануда нарықтық бәсекелестіктің үстемдігі ; әлеуметтік жіктелу

• шведтік модель

• американдық модель

• жапондық модель

• германдық модель

табыстарды кеңінен және қоғамдағы топтардың өзара келісімдеріне қол жеткізу арқылы әлеуметтік кепілдіктердің жоғары деңгейін қамтамасыз етеді (Аустралия , Жаңа Зеландияға да тән)

• шведтік модель

• американдық модель

• германдық модель

• жапондық модель

нарық бәсекелестігі жағдайында дамитын қоғамды айрықша әлеуметтік инфрақұрылым толықтырып тұрады , әлеуметтік құрылым нарық жағдайында белгілі бір қиындықтарға ұшырайтын әлеуметтік қорғансыз топтарға ( табысы төмен жанұялар , жастар, жұмыссыздар, ұсақ кәсіпкерлер және т.б) ұдайы қолдау көрсетуге негізделген

• шведтік модель

• германдық модель

• жапондық модель

• американдық модель

Экономиканы мемлекет тарапынан қатаң түрде реттеп отыру, яғни басты міндеттерді шешу үшін барлық ресурстарды жұмылдыру ; Қаржыны жинақтау және инвестициялар қорын жасау мақсатында экономиканы экспортқа айқын бағдарлау ; Шетел қаржысын кеңінен тарту ( ең алдымен, ғылыми – техникалық ілгерілеу үшін) даму барысында көптеген елдер өздері шетке қаржы шығара бастайды ; Өнім сапасын ұдайы арттыру мүмкіндігі бар және сыртқы нарықтағы бәсеке күреске төтеп бере алатын ірі ұлттық монополиялардың құрылуы

• жапондық модель

• либералдық модель

• германдық модель

• шведтік модель

экономикалық жүйелерінің жоспарлы сипаты болмағанымен, әлі де болса нағыз нарықтық экономикаға тән барлық элементтергте ( дамыған банк және қаржы жүйелері, жетілген заңнамалық база, еркін алмастырылатын тұрақты валюта және т.б) ие болмауында

• өтпелі экономика елдері

• дамыған елдер

• артта қалған елдер

• жаңа экономикалық аудандар