แบบฝึกหัด เรื่อง ศิลป์โวหารและภาษากวีไตรภูมิพระร่วง ตอน มนุสสภูมิ

อัมพุทะนั้นโดยใหญ่ไปทุกวารไสร้ ครั้นได้ถึง 7 วาร ข้นเป็นดั่งตะกั่วอันเชื่อมอยู่ในหม้อ เรียกชื่อว่า เปสิ เปสินั้นค่อยใหญ่ไปทุกวัน ครั้นถึง 7 วัน แข็งเป็นก้อนดั่งไข่ไก่ เรียกว่า ฆนะ ฆนะนั้นค่อยใหญ่ไปทุกวัน ครั้นถึง 7 วันเป็นตุ่มออกได้ 5 แห่งดั่งหูดนั้น เรียกว่า เบญจสาขาหูด

คนผู้ใดจากแต่นรกมาเกิดนั้นเมื่อคลอดออกตนกุมารนั้นร้อน เมื่อมันอยู่ในท้องแม่นั้นย่อมเดือดเนื้อร้อนใจแลกระหนกระหาย อีกเนื้อแม่นั้นก็พลอยร้อนด้วยโสด คนผู้จากแต่สวรรค์ลงมาเกิดนั้น เมื่อจะคลอดออก ตนกุมารนั้นเย็นเนื้อเย็นใจ เมื่อยังอยู่ในท้องแม่นั้นอยู่เย็นเป็นสุขสำราญบานใจ แลเนื้อแม่นั้นก็เย็นด้วยโสด

อันว่าสายสะดือแห่งกุมารนั้นกลวงดั่งสายก้านบัวอันมีชื่อว่าอุบล จะงอยไส้ดือนั้นกลวงขึ้นไปเบื้อบนติดหลังท้องแม่แลข้าวนำ้อาหารอันใดแม่กินไสร้ แลโอชารสนั้นก็เป็นนำ้ชุ่มเข้าไปในไส้ดือนั้นแลเข้าไปในท้องกุมารนั้นแล

ด้วยอำนาจแห่งไฟธาตุอันร้อนนั้นส่วนตัวกุมารนั้นบ่มิไหม้ เพราะว่าเป็นธรรมดาด้วยบุญกุมารนั้นจะเป็นคนแลจึงให้บ่มิไหม้บ่มิตายเพื่อดังนั้นแล แต่กุมารนั้นอยู่ในท้องแม่บ่ห่อนได้หายใจเข้าออกเสียเลย

เมื่อกุมารนั้นคลอดออกจากท้องแม่ ออกแลไปบ่มิพ้นตน ตนเย็นนั้นแลเจ็บเนื้อเจ็บตนนักหนาดังช้างสารอันท่านชักท่านเข็นออกจากประตูลักษอันน้อยนั้น แลคับตัวออกยากลำบากนั้น ผิบ่มิดั่งนั้น ดั่งคนผู้อยู่ในนรกแล แลภูเขาอันชื่อคังไคยบรรพตหีบแลเหงแลบดบี้นั้นแล

เบื้องหลังกุมารนั้นต่อหลังท้องแม่แลนั่งยองอยู่ในท้องแม่แลกำมือทั้งสองคูค้อต่อหัวเข่าทั้งสอง เอาหัวไว้เหนือหัวเข่าเมื่อนั่งอยู่นั้นเลือดแลนำ้เหลืองย้อยลงเต็มตนยะหยดทุกเมื่อแลดุจดังลิงเมื่อฝนตกแลนั่งกำมือเซาเจ่าอยู่ในโพรงไม้นั้นแล

ผิแลคนอันมาแต่นรกก็ดี แลมาแต่เปรตก็ดีมันคำนึงถึงความอันลำบากนั้นครั้นว่าออกมาก็ร้องไห้แลผิแลคนผู้มาแต่สวรรค์ แลคำนึงถึงความสุขแต่ก่อนนั้น ครั้นว่าออกมาไสร้ก็ย่อมหัวร่อก่อนแล

เมื่อกุมารอยู่ในท้องแม่นั้นลำบากนักหนา พึงเกลียดพึงหน่ายพ้นประมาณก็ชื้นแลเหม็นกลิ่นตืดแลเอือนอันได้ 80 ครอก ซี่งอยู่ในท้องแม่อันเป็นที่เหม็นแลที่ออกลูกออกเต้าที่เถ้า ที่ตาย ที่เร่ว ฝูงตืดแลเอือนฝูงนั้นเริมตัวกุมารนั้นไสร้ ดุจดั่งหนอนอันอยู่ในปลาเน่า แลหนอนอันอยู่ในลามกอาจมนั้นแล

ฝูงตืดแลเอือนทั้งหลายนั้นคนกันอยู่ในท้องแม่ ตืดแลเอือนฝูงนั้นเริมตัวกุมารนั้นไสร้ ดุจดั่งหนอนอันอยู่ในปลาเน่า และหนอนอันอยู่ในลามกอาจมนั้นแล

เมื่อกุมารอยู่ในท้องแม่นั้นลำบากนักหนา พึงเกลียดพึงหน่ายพ้นประมาณก็ชื้นแลเหม็นกลิ่นตืดและเอือนอันได้ 80 ครอก ซึ่งอยู่ในท้องแม่อันเป็นที่เหม็นแลที่ออกลูกออกเต้า ที่เถ้า ที่ตาย ที่เร่ว