Bài tập Lý thuyết Lipid

Giả sử một chất béo có công thức như hình vẽ.

Muốn điều chế 20 kg xà phòng từ chất béo này thì cần dùng bao nhiêu kg chất béo này để tác dụng với dung dịch xút? Coi phản ứng xảy ra hoàn toàn.

• 19,37 kg

• 21,5 kg

• 25,8 kg

• Một trị số khác

Answer explanation

Giả sử ta cần x mol chất béo đó

X (x mol) + 3NaOH (3x mol) → xà phòng + C₃H₅(OH)₃ (x mol)

Bảo toàn khối lượng ⇒ 860x + 3x.40 = m_{xà phòng} + x.92

Mà m_{xà phòng} = 20 000g ⇒ x = 22,522

⇒ m_{chất béo} = 22,522.860 = 19,37.103 (g) = 19,37 kg

Thuỷ phân hoàn toàn 10 gam một lipit trung tính cần 1,68 gam KOH. Từ 1 tấn lipit trên có thể điều chế được bao nhiêu tấn xà phòng natri loại 72%.

• 1,428

• 1,028

• 1,513

• 1,628

Answer explanation

Đáp án: A

Theo đề bài ⇒ Thủy phân 10 g lipid cần

n_NaOH = n_KOH = = 0,03 mol

⇒Thủy phân 1 tấn lipid cần n_NaOH = 3000 mol

⇒ n_C3H5(OH)3 = . nNaOH = 1000 mol

BTKL ⇒ m_{xà phòng} = 10⁶ + 3000.40 - 1000.92 = 1028000 = 1,028 tấn

⇒ m xà phòng 72% = 1,028 / 0,72 = 1,428 tấn

Xà phòng hóa hoàn toàn 265,2 gam chất béo (X) bằng dung dịch KOH thu được 288gam một muối kali duy nhất. Tên gọi của X là

• tripanmitoyl glixerol (hay tripanmitin)

• trilinoleoyl glixerol (hay trilinolein)

• tristearoyl glixerol (hay tristearin)

• trioleoyl glixerol (hay triolein)

Answer explanation

Đáp án: D

+ Gọi: n_C3H5(OH)3 = x (mol) ⇒ n_KOH = 3x ( mol )

(RCOO)₃C₃H₅ + 3KOH → 3RCOOK + C₃H₅(OH)₃

+ Bảo toàn khối lượng:

m_X + m_KOH = m_muối + m_glixerol

⇒ 265,2 + 3x.56 = 288 + 92x

⇒ x = 0,3 ( mol )

n_RCOOK = 3x = 0,9 (mol)

⇒ R + 83 = 288: 0,9 = 320

⇒ R = 237 (C₁₇H₃₃-: olein)

Cho 17,8 gam tristearin vào dung dịch NaOH dư, đun nóng đến phản ứng hoàn toàn, cô cạn dung dịch thu được a gam xà phòng khan. Giá trị của a là

• 19,18

• 6,12

• 1,84

• 18,36

Answer explanation

Đáp án: D

(C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅ + 3NaOH → 3C₁₇H₃₅COONa + C₃H₅(OH)₃

3n(C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅) = n(C₁₇H₃₅COONa) = 3. 17,8/890 = 3.0,02 = 0,06

m_C17H35COONa = 0,06.306 = 18,36g

Thủy phân một triglixerit (X) chỉ thu được hỗn hợp Y gồm: X, glixerol và hỗn hợp 2 axit béo (axit oleic và một axit no (Z)). Mặt khác, 26,58 gam X làm mất màu vừa đủ dung dịch chứa 9,6 gam Br₂ . Tên của Z là

• axit linolenic

• axit linoleic

• axit stearic

• axit panmitic

Answer explanation

Đáp án: C

Giả sử triglixerit có 2 axit oleic và 1 axit Z

⇒ n_{Br2 pư} = n_oleic = 2n_este ⇒ n_este = 0,03

Ta có m_X = 26,58g nên M_X = 886

Suy ra M_Z = 284 ⇒ Z là axit stearic ⇒ Đáp án C

Nếu X gồm 1 axit oleic và 2 axit Z thì n_X = n_Br2 = 0,06 mol

⇒ M_X = 443 => M_Z = 33 (loại)

Xà phòng hóa hoàn toàn 17,24 gam chất béo cần vừa đủ 0,06 mol NaOH. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được khối lượng xà phòng là

• 16,68 g  

• 17,80g

• 18,24g

• 18,38g

Answer explanation

Đáp án: B

(RCOO)₃C₃H₅ + 3NaOH → 3RCOONa + C₃H₅(OH)₃.

Có n_glixerol = n_NaOH: 3 = 0,02 mol ⇒ áp dụng bảo toàn khối lượng ta có:

m_{xà phòng} = m_muối = 17,24 + 0,06.40 – 0,02.92 = 17,80 gam.

Xà phòng hóa hoàn toàn m gam tristearin bằng dung dịch KOH dư, thu được 115,92 gam muối. Giá trị của m là

• 112,46

• 128,88

• 106,08

• 106,80

Answer explanation

Đáp án: D

Phản ứng: (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅ + 3KOH → 3C₁₇H₃₅COOK + C₃H₅(OH)₃.

m_muối = 115,92 gam ⇒ có n_C17H35COOK = 115,92: 322 = 0,36 mol

⇒ n_stearin = 0,36: 3 = 0,12 mol ⇒ m = m_stearin = 0,12 × 890 = 106,80 gam

Cho 13,26 gam triolein tác dụng với lượng dư Br₂. Số mol Br₂ phản ứng tối đa là:

• 0,030

• 0,045

• 0,015

• 0,010

Answer explanation

Đáp án: B

Mỗi gốc oleat C₁₇H₃₃COO có cấu tạo:

CH₃[C₂]₇CH=CH[CH₂]₇COO có 1 nối đôi C=C trong gốc hiđrocacbon ⇒ triolein có 3 nối đôi C=C.

Do đó: (C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅ + 3Br₂→ (CH₃[CH₂]₇CHBr-CHBr[CH₂]₇COO)₃C₃H₅.

⇒ tối đa pư = 3n_triolein = 13,26: 884.3 = 0,045 mol

Thủy phân 17,8 gam tristearin (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅ bằng 350 ml dung dịch KOH 0,2M thu được glixerol và dung dịch Y. Cô cạn Y thu được m gam chất rắn. Giá trị của m là:

• 19,88

• 19,32

• 18,76

• 7,00

Answer explanation

Đáp án: A

Phản ứng: (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅ + 3KOH → 3C₁₇H₃₅COOK + C₃H₅(OH)₃

có n_stearin = 17,8 : 890 = 0,02 mol; n_KOH = 0,07mol ⇒ KOH dư 0,01 mol.

n_glixerol = n_stearin = 0,02 mol

Bảo toàn khối lượng có:

m = m_{chất rắn thu được} = 17,8 + 0,07 × 56 - 0,02 × 92 = 19,88 gam.

Hiđro hóa hoàn toàn 35,36 gam triolein cần vừa đủ V lít khí H₂ (đktc). Giá trị của V là

• 1,344

• 4,032

• 2,688

• 0,448

Answer explanation

Đáp án: C

phản ứng hiđro hóa triolein chuyển chất béo lỏng sang rắn:

(C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅ + 3H₂ -^{Ni, toC}→ (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅

có n_triolein = 35,36 : 884 = 0,04 mol ⇒ n_{H2 pư} = 0,04 × 3 = 0,12 mol.

⇒ V_{H2 pư} = 0,12 × 22,4 = 2,688 lít.