ไตรภูมิพระร่วง ตอนมนุสสภูมิ

เพราะอำนาจแห่งไฟธาตุไม่สามารถทำลายกุมารได้

เพราะกุมารมีบุญ

ที่จะเกิดมาเป็นคน

เพราะในท้องแม่ไม่ได้ร้อนมากจนทารกอยู่

เพราะอำนาจแห่งไฟ ธาตุเลี้ยงดูกุมารให้เติบโต

แลกุมารนั้นเจ็บเนื้อ

เจ็บตนดังคนอันท่านขังไว้ในไหอันคับแคบหนักหนา

กุมารอยู่ในท้องแม่นั้น ให้เจ็บเพียงจะตายแลดุจดั่งลูกทรายอันพึ่งออกแล

ตืดแลเอือนฝูงนั้นเริมตัวกุมารนั้นไสร้

ดุจดั่งหนอนอันอยู่ในปลา

แต่กุมานั้นอยู่ในท้องแม่ บ่ห่อนได้หายใจเข้าออกเสียเลย

อบายภูมิ

ฉกามาพจร

โสฬสหรหม

มนุสสภูมิ

นรกภูมิมีทั้งหมด ๘ ขุม

สัญชีวนรกเป็นชื่อของนรกขุมแรก

สวรรคภูมิมีทั้งหมด

๗ ชั้น

นรกขุมที่ลึกที่สุดมีชื่อว่า อเวจีนรก

อุปมา

อุปลักษณ์

อติพจน์

บุคลาธิษฐาน

ข้นเป็นดั่งตะกั่วอันเชื่อมอยู่ในหม้อเรียกชื่อว่าเปสิ

เป็นเครื่องสำหรับเป็นมนุษย์ถ้วนทุกอันแล

แข็งเป็นก้อนดั่งไข่ไก่เรียกว่าฆนะ

อันว่าสายสะดือแห่งกุมารนั้นกลวงดั่งสายก้านบัวอันมีชื่อว่าอุบล

พญาไท ๒

พญายมราช

พญาลิไท

พญาแลเทอ

เพื่อเทศนาโปรดพระราชมารดา

เพื่อสั่งสอนให้ประชาชนมีคุณธรรม

เพื่อให้ผู้อ่านพบหนทางไปสู่นิพพาน

ถูกทุกข้อ

ร้อยแก้วความเรียง

มีการบรรยาย พรรณนา เทศนา

ร้อยแก้วความเรียง

มีการร้อยสัมผัสชัดเจน

ร้อยกรองประเภทวรรณคดีสั่งสอน

ร้อยกรองแบบสารคดีประวัติศาสตร์

นรก     

มนุษย์    

สวรรค์  

อดีต       

ปัจจุบัน    

อนาคต

กามภูมิ  

รูปภูมิ     

อรูปภูมิ

สวรรค์ 

มนุษย์    

บาดาล