Халық ауыз әдебиеті

«Дария басы – бұлақ дегендей, қандай да болсын көркемсөздің алғашқы үлгісі – фольклор» сөзінің авторын көрсетіңіз.

• М.Әуезов

• Ә.Қоңыратбаев

• В.Радлов

• Х.Сүйіншіәлиев

Қазақтың шешендік өнері неше кезеңге бөлінеді?

• 2

• 3

• 4

• 5

Answer explanation

1. 11 - 13ғ.- Майқы би мен Аяз биден басталады.

2. 14 - 16ғ.- Асан қайғы мен Жиренше кезеңі.

3. 17 - 18ғ. Төле би, Әйтеке би, Қазыбек бидің уақытын атайды.

4. 18ғ.-«Хан - сұлтандарға қарсы шешендер»- Байдалы, Әз Жәнібек, Тіленші би, Шалқар би, т. б.

5. 19ғ.-«Би - болыстарға қарсы шешендер» Махамбет, Сырым батыр, Бала би, т. б.

"Ел құрасқан шешендер" кімдер?

• Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би

• Майқы би, Аяз би

• Асанқайғы, Жиренше шешен

• Сырым, Махамбет

Answer explanation

Қазақ хандығын құруға көмектескен, хандарға ақылшы болған шешен-билер: Асанқайғы мен Жиренше шешен.

«Қазақтар мүдірмей, кідірмей, ерекше екпінмен сөйлейді. Ойын дәл, анық ұғындырады. Ауызекі сөйлеп отырғанның өзінде сөйлеген сөздер ұйқасып, ырғақпен келетіндігі соншалық, бейне бір өлең екен деп таңғаласың».

Жоғарыдағы пікір кімдікі?

• В. Радлов

• М. Әуезов

• Х. Сүйіншіәлиев

• Ә.Марғұлан

Шешендік сөздер мазмұнына қарай нешеге бөлінеді?

• 1

• 2

• 3

• 4

Answer explanation

Шешендік сөздер мазмұнына қарай шешендік арнау, шешендік дау, шешендік толғау болып үшке бөлінеді.

Байдалы шешеннің Уәлидің ханымы Айғанымға айтқаны шешендік сөздің қай түріне жатады?

• Шешендік дау

• шешендік арнау

• шешендік толғау

• даналық сөз

Төменде берілген жұмбақтың шешімін тапқан шешенді көрсетіңіз. «Ағат деген немене? Сағат деген немене? Қанат деген немене? Жанат деген немене? Ханым деген немене?»

• Жиренше

• Сырым

• Әз-Жәнібек

• Саққұлақ

Шыңғыс ханның оң қолы, замандасы. Руға бөлген, таңба таратқан кім?

• Мөңке би

• Майқы би

• Асанқайғы

• Әнет баба

Answer explanation

Майқы би (XI – XII ғғ.) – тарихта болған адам. Ол туралы деректердің бәрінде оның Шыңғыс ханның замандасы, оң қолы, кеңесшісі болғандығы айтылады. Шыңғыс хан ұлы Жошы жорыққа аттанғанда Майқыға әскерінің оң қанатын сеніп тапсырады екен. Ш.Құдайбердіұлының «Түрік, қырғыз һәм хандар шежіресі» атты еңбегінде: «Шыңғыс хан үлкен хақан болғанда тап басы бектерге ұран, құс, ағаш, таңба беріпті. Сонда Ұлы жүздің Майқы биіне: «Ұраның – салауат, құсың – бүркіт, ағашың – қарағаш, таңбаң – сүргі болсын» депті», – дейді.

Майқы би туралы дерек қай еңбекте кездесетінін анықтаңыз.

• «Алдаспан»

• «Түркі тілдерінің сөздігі»

• «Түрік, қырғыз һәм хандар шежіресі»

• «Өлең сөздің теориясы»

Әбілқайыр ханның кеңесшілерінің бірі, жырау. Ол қазіргі Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы маңайында дүниеге келген. Әбілқайыр хан дүние салған соң, Нұралы ханның билігін тану туралы Елизавета Петровнаға жазылған хатқа Кіші жүздің отыз би-батырларымен бірге қол қойған. біздің заманымызға «Өттің, жалған-ай», «Шалқыма», «Қиқу дәурен», «Жиын, алқа, кеңес» атты төрт күйі жеткен. Сәуегей. Жоғарыдағы ақпарат кім туралы?

• Майқы би

• Әнет баба

• Мөңке би

• Асанқайғы