§20–21. САУДА МЕН ЕГІНШІЛІК. МАТЕРИАЛДЫҚ МӘДЕНИЕТ

Х–ХII ғасырларда ауылшаруашылығындағы жаңалық:

•   Теселі егіншіліктің пайда болуы

• Экзотикалық жемістердің көптеп өсіріле бастауы

• Үш танапты егіншіліктің дамуы

•     Қос танапты егіншіліктің дамуы

•   Суармалы егiс жүйесiнің жетiлдiрiлуi

Х ғасырда iрi сауда орталығына айналған Сырдарияның төменгi ағысындағы қала:

• Янгикент

•     Науакент

•    Баршыкент

•     Сығанақ

•   Сарайшық

Х–ХІІІ ғасырларда  қала тұрғындарының көшпелілерден алып жүрген тауарлары: 

•    мата, нан, ыдыс-аяқ

• бұршақ, пияз, қияр

• мал, жүн, терi,  киiз, аң терiсi

• кілем, жапқыш, төсеніштер

• сәбіз, анар, грек жаңғағы

Ұлы Даланың барлық өңіріне апаратын сауда жолдары мен әскери бағыттар түйiскен қала:

•   Тараз

• Тараз

• Науакент

•     Отырар

•   Испиджаб

Х– ХІІІ ғасырдың басында айналым мен төлемнiң жаппай қолданыстағы құралы, iшкi нарықта ұсақ бөлшек сауда саласында пайдаланылды: 

•   Алтын динарлар

•     Күмiс дирхемдер

•   Мыс фельстер

•    Аң терісі

•    Қағаз ақша

Х– ХІІІ ғасырдың басында ауылшаруашылығы өнiмдерiн сатуға шығаруды ұлғайтуды талап еткен жағдай:

• Ауылшаруашылық өнімдерін Византияға сатуы

•    Көшпелілер санының өсуі

•    Қала тұрғындары санының өсуi

• Жұт салдарынан мал санының азаюы

•    Мал мен оның өнімдерінің шет елдерге көптеп сатылуы

Х– ХІІІ ғасырдың басында теңге сарайлары жұмыс iстеген Қазақстан қалалары:

•   Сығанақ, Сайрам

• Үзкент, Ашнас

•   Сарайлы, Торайлы

•   Испиджаб, Отырар

• Басқамыр, Аяққамыр

ХI–ХII ғасырдың соңынан бастап дирхемдердiң сыртын күмiспен жалатып, мыстан соға бастауының себебі:

•    «Күмiс дағдарысы»

•    «Мыс төңкерісі»

•   Қоланың пайда болуы

•   Жергілікті сауданың жандануы

•    «Алтын дағдарысы»

Магистральды каналдар, субөлгiштер, суқоймалары, қыш суқұбырлары, суды көтеруге арналған қондырғылар табылған өңір:

•    Отырар

•   Тараз

•   Алмалық

•    Ашнас

•   Баласағұн

Деректерде «мұсылмандардың түркiлермен сауда жасау орны» деп көрсетілген қала:

• Испиджаб

• Тараз

• Испиджаб

•     Науакент

•    Отырар