11 TARİH KONU DEĞERLENDİRME SORULARI

Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında yapılan;

I. 1533 İstanbul Antlaşması ile Avusturya hükümdarı Osmanlı vezir-i âzamına denk sayılacak,

II. 1606 Zitvatorok Antlaşması ile Avusturya hükümdarı protokol bakımından Osmanlı padişahına denk sayılacak

antlaşma hükümleri dikkate alındığında Osmanlı-Avusturya ilişkileri hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• A) Osmanlı-Avusturya ilişkilerinde çatışma yaşanmadığı

• B) İstanbul Antlaşması ile Osmanlı Devleti’nin güç kaybettiği

• C) Avusturya hükümdarını Osmanlı Devleti'nin belirlediği

• D) Siyasi dengelerin her zaman Osmanlı Devleti lehine geliştiği

• E) Osmanlı Devleti’nin Avusturya üzerindeki etkisini zamanla kaybettiği

Avusturya ile 1606 yılına kadar süren savaşlar sonunda Avusturya'nın isteği üzerine imzalanan Zitvatorok Antlaşması'na göre;

- Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri Osmanlı Devleti'ne bırakılacak,

- Avusturya, Osmanlı Devleti'ne savaş tazminatı ödeyecek,

- Avusturya arşidükü Osmanlı padişahına eşit sayılacak

maddelerinden hareketle, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• A) Osmanlı Devleti Balkanlardaki topraklarını kaybetmiştir.

• B) Taraflar arasında bir daha savaş olmamıştır.

• C) Avusturya'ya karşı siyasi üstünlüğümüz sona ermiştir.

• D) İki devlet birlikte hareket etme kararı almıştır.

• E) Osmanlı Devleti'nde taht kavgaları sona ermiştir.

1606'da Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında yapılan Zitvatorok Antlaşmasına göre:

- Savaşlar sırasında alınan Eğri, Kanije ve Estergon Kaleleri Osmanlı'da kalacak.

- Avusturya'nın her yıl Osmanlı Devleti'ne ödemek zorunda olduğu yıllık vergi kaldırılacak ancak Avusturya savaş tazminatı ödeyecek.

- Avusturya arşidükü, protokol bakımından Osmanlı padişahına denk sayılacak.

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

• A) Osmanlı Devleti'nin sınırları genişlemeye devam etmiştir.

• B) Osmanlı Devleti zararının bir kısmını telafi etmeyi başarmıştır.

• C) Osmanlı Devleti, Avusturya'ya üstünlüğünü kabul ettirmiştir.

• D)  Avusturya, Osmanlı Devleti karşısında bazı kazanımlar elde etmiştir.

• E) İki devlet de sorunlarını barışçıl yollarla çözmeye gayret etmiştir.

Zitvatorok Antlaşması ile Osmanlılar, Macaristan’da durumunu korumuş hatta Eğri ve Kanije adlarında iki yeni beylerbeylik oluşturmuştur. Fakat Osmanlılar; eski Macaristan Krallığı’ndan, Habsburglarda kalan yerler üzerindeki iddialarından ve bunun için ödenen yıllık 30 bin altın vergiden vazgeçmiştir. Osmanlı padişahının, rakibini “Caesar” unvanıyla kendisiyle eşit bir hükümdar olarak tanıması ve antlaşmayı yirmi yıl için imzalaması, Osmanlı Devleti’nin artık Kanuni Sultan Süleyman Dönemi’ndeki büyük iddialarından vazgeçtiğini göstermiştir.

Verilen antlaşma maddelerine göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

• A) Avusturya’nın büyük devlet seviyesine çıkmasını sağlamıştır.

• B) Osmanlı Devleti'nin Macaristan'dan vazgeçmesine neden olmuştur.

• C) Osmanlı Devleti Avusturya karşısındaki üstünlüğünü kaybetmiştir.

• D) Osmanlı Devleti diplomasisinde mütekabiliyet esasını kabul etmiştir.

• E) Osmanlı Devleti’nin dış politikada prestij kazanmasını sağlamıştır.

Osmanlı-Safevi ilişkilerinin bozulmasının temelinde yatan sebepler askerî, siyasî, dinî boyutları ile değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi bu kapsamın dışında kalır?

• A) Safevi Devleti’nin Şiilik propagandası yapması

• B) Tarafların Anadolu’da üstünlük kurma mücadelesi

• C) Orta Doğu-Orta Asya ticaret yolu bağlantısının kesilmesi

• D) Safevi Devleti’nin Osmanlı Devleti’nin aleyhine ittifaklara girmesi

• E) Safevi Devleti’nin Akkoyunlu mirasına sahip çıkmak istemesi

Osmanlı Devleti’nin İran ile yaptığı antlaşmalar ve özellikleri hakkında aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

• A) Ferhat Paşa Antlaşması - Osmanlı Devleti’nin doğuda en geniş sınırlara ulaşması

• B) Nasuh Paşa Antlaşması - Ferhat Paşa Antlaşması ile kazanılan yerlerin İran’a geri verilmesi

• C) Serav Antlaşması - Osmanlı’nın doğuda topraklarına toprak kattığı son antlaşma olması

• D) Amasya Antlaşması - Osmanlı Devleti’nin İran ile yaptığı ilk antlaşma olması

• E) Kasr-ı Şirin Antlaşması - Günümüz İran sınırının çizilmesinde belirleyici olması

Answer explanation

1618’de Serav Antlaşmasına göre sınırlar 1555 Amasya Antlaşmasına göre belirlenmiş ve Nasuh Paşa Antlaşması’nda kabul edilen iki yüz deve yükü ipek, yüz deve yüküne indirilmiştir

''Bağdat Fatihi'' ünvanı ile bilinen IV. Murat'ın Safeviler ile imzaladığı ve bugünkü Türkiye İran sınırını büyük ölçüde belirleyen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kasr-ı Şirin Antlaşması

• B) Amasya Antlaşması

• C) Nasuh Paşa Antlaşması

• D) Serav Antlaşması

• E) Ferhat Paşa Antlaşması

Answer explanation

1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması ile bugünkü Türkiye-İran sınırı belirlenmiştir

Aşağıdakilerden hangisi duraklama döneminde İran'la yapılan antlaşmalardan biri değildir?

• A) Nasuh Paşa Antlaşması

• B) Kasr-ı Şirin Antlaşması

• C) Ferhat Paşa Antlaşması

• D) Serav Antlaşması

• E) Amasya Antlaşması

Answer explanation

Yükselme Devri:

1555 Amasya 

Duraklama Devri:

1590 Ferhat Paşa

1612 Nasuh Paşa       

1518 Serav

1639 Kasr-ı Şirin 

 

I. Girit Adası’nın alınması,

II. Askeri alanda yapılan ıslahatlarla ordunun modernleşmesi,

III. 1664’te Avusturya’dan Uyvar ve Neograt kalelerinin alınması

gibi gelişmelerden hangileri, Osmanlı Devleti’nin uluslararası ortamda itibarını güçlendirmiştir?

• A) Yalnız I

• B) Yalnız II

• C) I ve II

• D) I ve III

• E) I, II ve III

Lehistan, Bucaş Antlaşması ile Podolya'yı Osmanlı Devleti'ne, Ukrayna'yı Osmanlı egemenliğindeki Kazaklara bırakmıştır. Osmanlı Devleti daha sonra Avrupa devletleri ile yaptığı antlaşmalarda toprak kazanamamıştır.

Bu bilgiye göre, Bucaş Antlaşması'nın en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Osmanlı Devleti, batıda son kez toprak kazanmıştır.

• B) Lehistan, Osmanlıların üstünlüğünü kabul etmiştir.

• C) Osmanlı Devleti, askeri yönden güçlüdür.

• D) Osmanlı Devleti, siyasi açıdan etkilidir.

• E) Osmanlı Devleti, diplomaside eşitliğe önem vermektedir.