9. sınıf tarih bilimi soruları

Eski toplumların çoğunda görülen kölelik varlığını binlerce yıl sürdürmüştür. Günümüzde bu durumu insan hakları açısından değerlendiren bir tarihçi, köleliğin insan onuruna yakışmadığını ifade edip o toplumu yargılarsa, tarih biliminin hangi özelliğini göz ardı etmiş olur?

• A) Tarihi olayların, yaşandığı dönemin şartlarına göre değerlendirilmesi gerektiğini

• B) Tarih biliminde deney ve gözlem yapılmadığını

• C) Tarihi olayların belgelere dayanarak incelendiğini

• D) Bir olayın sonucunun başka bir olayın nedeni olabileceğini

• E) Tarihi olayların tekrar etmediğini

Tarihin olayların doğru olarak değerlendirilmesinde; verilenlerden hangilerinin gerekli olduğu söylenebilir?

• I. olaylar arasında sebep – sonuç ilişkisinin kurulması,

• II. farklı kaynakların araştırılması,

• III. olayların, yaşandığı dönemin şartlarına göre değerlendirilmesi verilenlerden hangilerinin gerekli olduğu

Tarih araştırmalarında üzerinde durulması gereken önemli noktalardan biri de tarihi olayları gerçekleştiren toplum ile o toplumun yaşadığı bölgenin özellikleri arasında sıkı bir bağın olmasıdır. Buna göre; yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

• I. Coğrafi şartlar toplumlar arası etkileşime engel oluşturmuştur.

• II. Tarih öncesi devirlerde yaşanılan coğrafyanın insan yaşamına etkisi azdır.

• III. Coğrafi koşullar tarihi gelişmeler üzerinde etkilidir.

Sosyal bir bilim olan tarih, bilinmeyenleri gün yüzüne çıkarmak ve bilimsel bilgiyi ortaya koymak için kaynaklardan yararlanır. Aşağıdakilerden hangisi yazılı kaynaklar içerisinde yer almaz?

• A) Destanlar

• B) Tabletler

• C) Kitabeler

• D) Fermanlar

• E) Beratlar

Tarih bilimi insanoğlunun meydana getirdiği faaliyetleri, değişimleri ve eserleri inceler. Deney ve gözlem yapılamaması nedeniyle bu durum tarih bilimini fen bilimlerinden ayırır. Buna göre; yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

• I. tarihin beşeri bir bilim olduğuna,

• II. tarihin konusunun insan olduğuna,

• III. insanın olmadığı yerde tarihinde olamayacağına

Tarihsel olgu, etkileri bakımından süreklilik gösterir ve sonuçları uzun süre devam eder. Olaya göre daha soyut ve geneldir. Olayı olgudan ayıran bir diğer özellik de olayların başlangıç ve bitiş zamanlarının belli olmasıdır. Bu tanıma göre, aşağıdakilerden hangisi tarihsel olgu değildir?

• A) Anadolu'nun Türkleşmesi

• B) Yüzyıl Savaşları

• C) Sömürgecilik faaliyetlerinin hızlanması

• D) Ulusal devletlerin kurulması

• E) Milliyetçilik akımının yayılması

Tarihte Türk adının geçtiği yazılı ilk metinler Orhun Kitabeleri'dir. Kitabelerin okunuşunu ilk çözen W. Thomsen olmuştur. Bu kitabelerde, Türklerin töresine, kültürüne ve yaşantılarına ilişkin pek çok bilgi bulunmuştur. Orhun Kitabeleri'ni tarihsel açıdan değerlendirebilmek için; hangi bilim dallarından yararlanılması gerektiği söylenebilir?

• I. epigrafya,

• II. etnografya,

• III. paleografya

Birinci el kaynak, olayın geçtiği döneme ait her türlü belge ve buluntulardır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi, I. el kaynak değildir?

• A) Orhun Kitabeleri

• B) İlber Ortaylı'nın "İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı" adlı eseri

• C) Lidya paraları

• D) Sümer tabletleri

• E) Abide -i Hürriyet Anıtı

Aşağıdakilerden hangisi "Tarih öğrenmenin insana sağladığı yararlar nelerdir?" sorusunun cevaplarından biri olamaz?

• A) Kendi milletine aidiyet duygusuyla bağlanmasını sağlar.

• B) Millî ve toplumsal kimliğin oluşmasında etkilidir.

• C) Araştırma ve kanıt kullanma becerisini artırır.

• D) Çok yönlü düşünme yeteneğini geliştirir.

• E) Gözlem yapma yeteneğini geliştirir.

Osmanlı Beyliği'nin kuruluşu ile ilgili çeşitli nazariyeler bulunmaktadır. Ancak Kuruluş Dönemi kaynaklarının yetersiz olması ve ilk kaynakların da kuruluştan yaklaşık bir asır sonra kaleme alınması tarihçileri; verilenlerden hangilerine yönlendirmiştir?

• I. mevcut kaynakları karşılaştırarak çıkarımlarda bulunmaya,

• II. gözlem yapmaya,

• III. objektiflikten uzaklaşmaya