§32. Этникаралық қатынастар: мәселелері мен қайшылықтары

Бірнеше ірі және шағын этностар мен этникалық топтар өмір сүретін мемлекет:

•   тоталитарлық

•    биполярлық

• бейтараптық

• авторитарлық

• полиэтникалық

Этностар арасындағы қатынастардың қай тұрғыда қалыптасуына ықпал ететін фактор ретінде саяси элитаның түрлі этностарға деген ұстанымы:

•     тарихи фактор

•     әлеуметтік фактор

•   экономикалық фактор

•     табиғи фактор

•     саяси фактор

Полиэтникалық мемлекетте этностар мен этностық топтар арасында қалыптасқан өзара қарым- қатынас

•     мемлекетаралық қатынастар

•    аймақаралық қатынастар

•   ауданаралық қатынастар

•    этникааралық қатынастар

•     халықаралық қатынастар

Репрессиялық ұлттық саясаттың үлгісі:

•     Сталин кезеңіндегі халықтардың депортациялануы

•    Канадалық мультимәденилік–толерантты саясат

•   Еуропалық мультимәденилік–толерантты саясат

•   Шарль де Голль кезіндегі Францияның отарсыздануы

•   М.Кемал кезіндегі ұлтшылдық идеясы

Этностар арасындағы қатынастардың қай тұрғыда қалыптасуына ықпал ететін фактор ретінде шағын этностарды дискриминацияға ұшырату:

•     саяси фактор

• тарихи фактор

•    әлеуметтік фактор

• экономикалық фактор

•      табиғи фактор

Ұлттық саясат этникалық даралануға, этникалық «тазалауды» қолдауға, қандайда бір (көбінесе басым немесе «басқарушы») этностың мүддесін қорғауға  бағытталған саясат:

•     әлеуметтік

•  

     сыртқы

• басқнышылық

•   ұлтшылдық

•   милитаристік

Қоғам өмірінің барлық саласындағы этностар арасындағы қатынастарды реттейтін, мемлекеттің саяси  қызметінің құрамдас бөлігі

•     ұлттық саясат

•     мәдени саясат

• эклономикалық саясат

• әлеуметтік саясат

• білім беру саясаты

АҚШ-та WASP халқының («ақтүсті ағылшын-саксондық протестанттық» халық) көп уақытқа дейін жоғары әлеуметтік артықшылықтарға ие болуы  этникаралық қатынастар қалыптасуына ықпал ететін фактор ретінде

•    саяси фактор

• тарихи фактор

•    әлеуметтік фактор

•    экономикалық фактор

•    табиғи фактор

Жоғарғы әлеуметтік игіліктерге жергілікті 20 пайыз араб тұрғындары ғана ие мемлекет:

•     Сирия

•     Палестина

•    Египет

• Алжир

•     Біріккен Араб Әмірлігі

Өзара қатар өмір сүріп жатқан этностар арасындағы қатынастардың қай тұрғыда қалыптасуына ықпал ететін тарихи фактор (-лар)

•     геноцид

•    мәжбүрлі ассимиляцияға ұшырату

•    саяси элитаның ұстанымы

•     географиялық бейімділік

•   әлеуметтік бейімділік