Firmalar, bazarlar və rəqabət- M8-M9

Firmaların qəbul etməli olduqları qərarlarda strateji dəyişəndən asılı olaraq oliqopoliya modelləri belə təsnifləşdirilir:

• miqdar modelləri və qiymət modelləri

• koopertativ modellər və qeyri-kooperativ modellər

• statik modellər və dinamik modellər

• sadə modellər və mürəkkəb modellər

• Kurno modeli və Bertran modeli

Kurno modelində tarazlıq vəziyyəti belə tapılır:

• firmaların tələb əyrilərini uzlaşdırmaqla

• firmaların son hədd xərcləri əyrilərini uzlaşdırmaqla

• firmaların reaksiya əyrilərini uzlaşdırmaqla

• firmaların orta xərclər əyrilərini uzlaşdırmaqla

• firmaların qalıq tələb əyrilərini uzlaşdırmaqla

Çemberlin modelinin qənaətinə əsasən oliqopol bazarlarda hər bir firmanın bazar payı buna bərabərdir (burada, n – bazarda olan firmaların sayıdır):

• n/(n+1)

• 1/(n+1)

• 1/(n-1)

• n/(n-1)

• 1/n

Oliqopoliyanın qeyri-kooperativ modellərində:

• oliqopolist firmalar arasında məxfi (gizli) və qeyri-aşkar sövdələşmə hallarında firmaların strateji davranışları öyrənilir

• oliqopolist firmalar məhsulun istehsal/satış həcmi (miqdarı) ilə bağlı strateji qərar verirlər

• oliqopolist firmalar məhsulun qiyməti ilə bağlı strateji qərarlar verirlər

• oliqopolist firmaların bir-birinin qərarlarından xəbəri olmadan, lakin rəqiblərin güman olunan optimal reaksiyalarını nəzərə alaraq qərarlar verdiyi situasiyalar nəzərdən keçirilir

• oliqopolist firmalar qərarlarını ardıcıl olaraq (növbə ilə) qəbul edirlər və hər birinin qərarı digər firmanın qərarına reaksiya xarakteri daşıyır

Aşağıda Kurno modelinin şərtlərindən hansı biri səhv verilib?

• bazarda yalnız 2 firma fəaliyyət göstərir

• firmalar oxşar, lakin fərqliləşdirilmiş məhsullar istehsal edirlər

• firmaların hər biri öz mənfəətini maksimumlaşdırmağa çalışır

• məhsulun bazar qiyməti hər iki firma üçün eynidir (p1 = p2)

• firmaların son hədd xərcləri bərabər və sabitdir

Kurno modelinə əsasən duopoliya şəraitində məcmu istehsal/buraxılış həcmi:

• xalis inhisarda olduğundan çox, təkmil rəqabətdə olduğundan isə azdır

• xalis inhisarda olduğundan az, təkmil rəqabətdə olduğundan isə çoxdur

• həm xalis inhisarda, həm də təkmil rəqabətdə olduğundan çoxdur

• həm xalis inhisarda, həm də təkmil rəqabətdə olduğundan yuxarıdır

• sabitdir

Ştakelberq modelinin tarazlıq halında:

• lider-firma Kurno tarazlığındakından az, təqibçi-firma isə ondan çox istehsal həcminə malik olur

• lider-firma Kurno tarazlığındakından çox, təqibçi-firma isə ondan az istehsal həcminə malik olur

• hər iki firma elə Kurno tarazlığında olduğu qədər istehsal həcminə malik olur

• hər iki firma Kurno tarazlığında olduğundan çox istehsal həcminə malik olur

• iki firma Kurno tarazlığında olduğundan az istehsal həcminə malik olur

Firmanın reaksiya əyrisi nədir?

• firmanın məhsuluna olan tələb əyrisidir

• rəqibinin güman olunan hərəkətləri nəzərə alınmaqla firmanın məhsuluna olan tələb əyrisidir

• rəqibin firmaların məhsullarına olan tələb əyrilərini birləşdirən xəttdir

• rəqibinin güman olunan hərəkətləri (istehsal həcmi yaxud qiymətlər bağlı) nəzərə alınmaqla hər bir firmanın optimal seçimlərini əks etdirən əyridir

• rəqibinin məlum hərəkətləri (istehsal həcmi yaxud qiymətlər bağlı) nəzərə alınmaqla hər bir firmanın optimal seçimlərini əks etdirən əyridir

Burada Çemberlin modelinin əlamətlərindən biri səhv verilib:

• firmalar əldə etdikləri təcrübə əsasında rəqibinin hərəkətlərinə adekvat cavab reaksiyası verirlər

• firmalar istehsal həcmini öz aralarında razılaşdırırlar

• rəqib firmalar bir-birinin istehsal həcmini dəyişməz qəbul etmirlər

• firmalar qərarlarını şərti olaraq növbəli qaydada verirlər

• rəqib firmalar sövdələşməyə getmirlər

Çemberlinin 2-ci teoreminə əsasən, əgər oliqopol bazarda hər bir firma güman edərsə ki, rəqibin qiyməti dəyişməz qalacaq, onda:

• tarazlıq qiyməti xalis inhisar qiymətinə barabərdir

• tarazlıq qiyməti xalis rəqabət qiymətinə barabərdir

• tarazlıq qiyməti xalis inhisar qiymətindən aşağı, xalis rəqabət qiymətindən yuxarı olur

• tarazlıq qiyməti xalis rəqabət qiymətindən yuxarı olur

• heç bir halda tarazlıq qiyməti olmayacaq