ƏMİ -YENİ-2022

MÖVZU 10.      Təkrar istehsal prosesi nə zaman pozulur?

•      Əmtəələrin alqı-satqı prosesində mübadilə dəyəri baş verərkən

•      Əgər əmtəələr tədavül dairəsində ləngiyirsə və pula çevrilə bilmirsə

•    Bazarda alqı-satqı prosesində dəyər özünü mübadilə dəyəri şəklində təzahür etmirsə

•   İstehsalçı ilə istehlakçı arasında azad rəqabət yoxdursa

   Bazar ilk dəfə əmtəə təsərrüfatı zamanı meydana gəlmişdir. Azad sahibkarlıq, bazar iqtisadiyyatı dövründə əmtəə tədavülü dairəsi son dərəcə genişlənir. Yeni

bazar növləri yaranır və inkişaf edir. Məsələn istehsal vasitələri, istehlak şeyləri, iş qüvvəsi, kapital, qiymətli kağızlar bazarı və s. Əmtəə pul münasibətlərini tənzim edən iqtisadi qanunlar əsasən hansı bazarlarda fəaliyyət göstərir?

•       İstehsal vasitələri bazarında

•     İstehsal şeyləri bazarında

•     Qiymətli kağızlar bazarında

• Bütün bazarlarda fəaliyyət göstərir

  Əmtəə istehsalı şəraitində məhsul, eyni zamanda müəyyən miqdar əməyi təmsil edən dəyər kimi də çıxış etməlidir. Məhsulun dəyəri necə müəyyən olunur?

•    Məhsulun istehsalına sərf olunan əməklə müəyyən olunur

•     İstehlak dəyəri ilə müəyyən olunur

•      İstehsal dəyəri ilə müəyyən olunur

•      Məhsulun dəyəri birbaşa və ya dolayısı ilə müəyyən olunur

   Marketinq strategiyasının növlərindən biri də, diversifikasiyadır. Diversifikasiyanın əsas istiqaməti, məqsədi nədir?

•       Rəqabətə qarşı istifadə olunan vasitədir

•      Əsas istehsal sahələri ilə əlaqəsi olmayan yeni məhsullar istehsalının genişlənməsinə yönəldilən istiqamətdir

• Əmtəə növlərinin istehsalının zəruriliyini və həcmini müəyyən etmək

•     Yeni bazarların tapılması

   Əmtəənin dəyəri maddi-maraq prinsipinə: 1.Torpaqların məhsuldarlıq qabiliyyətinə, 2.Konkret zaman və məkanda bazarda məhsulun dəyərinə, 3.Məhsulun miqdarına və keyfiyyətinə görə müəyyən edilir. İldə iki-üç dəfə məhsul verən torpaqların hər hektarından alınan məhsulun dəyəri necə müəyyən edilir?

•        Hər hektarından məhsuldarlıq qabiliyyətindən 30%-dən çox götürülən məhsulun dəyərinə görə bazar qiymətinə ekvalent və yaxud 10%-dən çox vəsait ödəlinir

•        Hər hektardan 20-30%-dən çox götürülən məhsulun dəyərinə görə bazar qiymətinə ekvalent 20%-dən çox vəsait ödənilir

•       Hər hektardan 20-30%-dən çox götürülən məhsulun dəyərinə görə bazar qiymətinə ekvalent 30%-dən çox vəsait ödənilir

•        Təbii yolnan 1 ha sahədən alınan məhsulun bioenerji nisbəti 18/25-ə, 30-a, 40-a nisbəti kimidir

   Bazarda əmtəələr satılarkən fərdi dəyərinə uyğun deyil, ictimai dəyərə, bazar qiymətinə uyğun satılır. Bəs, ictimi dəyər nədir?

•       İctimai dəyər əmtəədə qeyri-maddi zəruri əmkdir

•     İctimai dəyər əmtəədə maddiləşmiş ictimai əməkdir

•     İctimai dəyər ictimai-zəruri əməkdir

•      Maddiləşmiş ictimai əməkdir

   Bazar iqtisadiyyatı şəraitində ticarətdə istehlak və təhcizat satışı kooperasiyası da mövcuddur. Istehlak kooperasiyasını əsasən kimlər yaradır?

 

•       Yoxsul kənd əhalisi

•     Sənaye kooperasiyaları

•     Yoxsul şəhər əhalisi

•      Xırda əmtəə istehsalçıları

      Aşağıdakı ifadələrdən hansı rəqabət qanunlarına ziddir?

•         Rəqabətdə bərabər imkanlar şəraitində o subyektlər qalib gəlir

  ki, onlar daha ağıllı, təşəbbüskar, bacarıqlı, şəraiti düzgün qiymətləndirə bilir

•        Sahibkarlar bazarda rəqiblərinə qalib gəlmək naminə daha ucuz

  başa gələn xammal mənbələri axtarır və istehsalı onun əsasında qurur.

•      Rəqabət o zaman mövcud olur ki, hər bir məhsul növünün

  çoxlu sayda istehsalçısı və alıcısı olsun. Eyni zamanda, hər bir əmtəə istehsalçısının bazara çıxardığı məhsul ümumi tələbin müəyyən hissəsini təşkil etsin

•        Hər bir əmtəə istehsalçısının bazara çıxardığı məhsul ümumi

  tələbin çox hissəsini təmin etsə, o halda qiymətə təsir göstərmə imkanını itirir və bu inhisara gətirib çıxarar

        Ekolojı sferada bazar mexanizmlərinin qeyri-mükəmməl olmasının əsas səbəbi nədir?

•       Təbii rifahın qiymətləndirilməsi, bazarın olmaması

•      İctimai rifah

•        Mülkiyyət hüququ

•        Qeyri-müəyyənlik və uzağı görməmək

    Normal istehsal şəraitində, yəni texnikanın, insan əməyinin intensivliyinin, bacarığının orta səviyyəsində bu və ya digər istehlak dəyəri yaradan vaxta nə deyilir?

•        İctimai zəruri iş vaxtı deyilir

•       İstehlak dəyəri deyilir

•      Əmtəə deyilir

• Dəyər deyilir