Салалас құрмалас сөйлем

Талғаулы салалас құрмалас сөйлемнің ерекшелігін көрсетіңіз.

• Жай сөйлемдері жалғаулықсыз байланысады

• Тек қана жалғаулықтар арқылы байланысады

• Алғашқы сыңарында саралану мәні айқындалады

• «Әйтпесе» жалғаулығы арқылы байланысады

Салалас құрмалас сөйлем (-дер)

• Ол келсе, сабақ аяқталыпты.

• Қорадан мал ұрланыпты, сол үшін Базарбайды қатты соққыға жықты.

• Ол сөмкесін алып үйіне қайтты.

• Балалар бірде футбол ойнайды, бірде өзенге барып шомылады.

• Далада жел соғып тұр, әрі сіркіреп жаңбыр жауып тұр.

Себеп-салдар салалас құрмалас сөйлемді белгілеңіз.

• Жұрт бұл әңгімеге бұрыннан қанық еді, сондықтан ешкім үндемеді.

• Суырдың інін қазып еді, ар жағы сіресіп жатқан тас көмір екен.

• Жел дауылды шақырады, бұлт жауынды шақырады.

• Молда орын нұсқады да, мені екі баланың арасына отырғызды.

Бірінші жай сөйлемде сілтеу мәнді сөздер қолданылатын салалас түрін көрсетіңіз.

• Кезектес

• Қарсылықты

• Түсіндірмелі

• Ыңғайлас

Кезектес салалас құрмалас сөйлемді табыңыз.

• Кейде екі салт атты қатар аяңдайды, кейде бірі озыңқырап кетеді.

• Оларды жазықсыздан-жазықсыз сөгуге болмайды: қыз ұзату оңай емес.

• Айтар жауабы дайын болса да, айтуға аузы барар емес.

• Ат өнері білінбес, бәйгеге түсіп жарыспай.

Қай салаластың бірінші жай сөйлемінің баяндауышы "сол", "сонша", "сондай" есімдіктерінен жасалатынын көрсетіңіз.

• Ыңғайлас

• Түсіндірмелі

• Талғаулы

• Қарсылықты

Қай сөйлемде «да» бөлек жазылатынын көрсетіңіз.

• Кенесарының дала (да) отырғанына едәуір мезгіл өткен.

• Омар (да) әлі үн жоқ.

• Балабектің қуанышын (да) шек болған жоқ.

• Ағаштың түбіне сүйеп қойдым (да), үйге кірдім.

Себеп-салдар салалас сөйлемді белгілеңіз.

• Жақсыда кек жоқ, жаманда тек жоқ.

• Енді жасыру мүмкін емес: үйлену тойы ертең, кеште.

• Оның қорыққаны сондай – не айтып, не қойғанын білген жоқ.

• Таныдым: үй – Қарабеттің отауы.

Жалғаулықсыз қарсылықты салаласты көрсетіңіз.

• Дүниенің төрт бұрышын тегіс кезіп шығады, бірақ қайда барса да жолы болмайды.

• Құдайдың қарарынан жалбарынып құтылуға болады, бірақ халықтың қарғысынан ешқашан да құтылуға болмайды.

• Баршагүл сәлем беріп еді, - ол қырын қарап кетті.

• Апай сені елжіретіп сүймейді де, алайда шыж-быж етіп ұрыспайды да.

Жай сөйлемдердегі ойдың тек біреуі ғана жүзеге асатын салаластың түрін көрсетіңіз.

• Кезектес

• Ыңғайлас

• Қарсылықты

• Себеп-салдар

• Талғаулы