ANALISIS GEGURITAN

.  Puisi Jawa ingkang ngginakaken tetembungan ingkang endah saha boten kaiket dening guru lagu, guru gatra lan guru wilangan inggih menika….

• macapat

• puisi

• geguritan

• kidung

• lelagon

Aja Kuwatir Pahlawanku

déning: R. Bambang Nursinggih

Tekan pucuk punthuke sasanalaya ora gawe kuciwa

Aruming kukus ratus ngambar sumebar kumelun ngekuwung mendhuwur

Kumlebate kembang setaman kacampur sadana minangka sawur

Kairing swara kidung mbrengengeng lamat-lamat mangungkung

Mimbuhi rasa sungkawa kang jero tumrap kang lagi suwung

Sumitra lan sedulur samya manekung santi puja

Muji lelabuhane pupus puspa kang kapagut ing rananggana

Katrima minangka amal baktine Ing ngarsa dalem Allah Ta’ala

(Arak-arakan Geguritan, 2007)

 

Ing ngandhap menika ingkang jumbuh kaliyan isining pada kaping kalih geguritan ingkang asesirah Aja Kuwatir Pahlawanku, inggih menika …

• Kabeh wong padha sedhih

• Ana kembang kang mati.

• Sanak sadulur padha ndedonga dhateng Gusti Ingkang Maha Kawasa muga-muga ora ana kang suwung.

• Sanak sedulur padha ndedonga dhateng Gusti Ingkang Maha Kawasa muga-muga para pahlawan katampi amale.

• maringi puji pangalembana dhateng para pahlawan

Golong gilig nyawiji esthi,

nedya njaga lan ngupakara,

mbrastha lemut akeh lelara,

ngudi waras ayem tentrem.

 

Tembung “esthi” ingkang dipuncithak kandel tegesipun inggih menika............

• endah

• manunggal

• niyat

• becik

• dadi siji

Bab kang kedah dipungatosaken nalika damel geguritan inggih menika....

• basane nggunakake basa rinengga

• tembunge mathis, basa krama inggil

• tembunge mentes, cekak, basa prasaja

• nganggo guru lagu, guru wilangan, lan guru gatra

• tembunge éndah, nggladrah, nganggo guru gatra

Tegesipun tembung ratri ing ukara Donga ing tengahing ratri, muga dadi tamba jampi urip iki inggih menika…

• esuk    

• bengi

• sore

• surup

• awan

                     SUMIMPEN ING POJOK ATI

                Dening : Tatiek Kalingga 

 

Kanthi ati kang krasa rinujit,

Kepengin ndak rakit gurit,

Sanajan krasa perih lan sakit,

Nyangga panandhang kang kudu dilampahi.

Nggoleki apa maknane saripati,

Yen ing kanyatan tansah tumindak nglarani,

Alam krasa panas bumi uga nangis,

Lan amarah tan bisa diendhani,

Nanging aku yakin isih ana sunar suci,

Sih katresnan, rasa tentrem kang sumimpen ing pojok ati

Uga rasa tulus lan luhuring budi pekerti.

Donga ing tengahing ratri, muga dadi tamba jampi urip iki,

Tanpa kendhat nyuwun berkahing Gusti

Makna saking ukara ”Kanthi ati kang krasa rinujit” inggih menika …

• Ati kang bungah

• Rasa kang mantep

• Ati kang serakah

• Ati kang kelara-lara 

• Ati kang kelegan

Nalika nulis geguritan kudu nggatekake pamilihan diksi, apa tegese nggatekake pamilihan diksi......

• madhakake tibaning swara ing pungkasaning gatra

• migunakake lelewa basa, tembung camboran, lan basa kiasan

• migunakake tembung-tembung kang jumbuh lan trep karo bab kang arep diandharake

• nemtokake judhul kang trep karo tema

• nemtokake judhul kang narik kawigatosan

Nalika nyerat geguritan, lampah/urutan ingkang sapisanan inggih menika........

• migunakake purwakanthi

• milih tembung-tembung kawi supaya luwih endah

• migunakaken lelewa basa/ gaya bahasa

• namtokake irah-irahan

• nemtokake tema

Nyangking angklung saka bumbung

      Mlebu lurung metu lurung

      .........................

     Pethikan geguritan ing ndhuwur ngandhut unsur purwakanthi, yaiku purwakanthi..............

• guru swara

• guru sastra

• lumaksita

• guru gatra

• guru wilangan

Anggenipun nyerat geguritan saged ngginakaken purwakanthi, dene purwakanthi menika wonten 3, inggih menika......

• purwakanthi guru swara, guru sastra, guru gatra

• purwakanthi guru sastra, guru gatra, guru lagu

• purwakanthi guru gatra, guru lagu, guru wilangan

• purwakanthi guru swara, guru sastra, lumaksita

• purwakanthi guru swara, lumaksita, guru gatra