10.3. Ядролық реакциялар

Ыдырау өнімдері мен олардың кестедегі орнын болжау үшін

• Э.Резерфорд пен К.Фаянстың жылжу ережелері қолда-нылады

• Ф.Содди мен К.Фаянстың жылжу ережелері қолданылады

• А.Беккерель мен Э.Резерфордтың жылжу ережелері қолданылады

• А.Беккерель мен Э.Резерфордтың жылжу ережелері қолданылады

Электронды тартып алу реакциясы

• 19 40К+ – 1ē= 18 40Ar+γ

• 90 234Th=– 1β+91 234Pa

• 92 238U=2 4He+90 234Th

• 6 11C=5 11C+ + 1β

Бірінші ядролық реакцияны жүзеге асырған ғалым

• Д.Чедвик

• М.Склодовская-Кюри

• Э.Резерфорд

• Я.Берцелиус

Радиоактивті элементтер

• атомдық нөмірлері 33, 62 және 82 -114 элементтер

• атомдық нөмірлері 43, 61 және 48 -118 элементтер

• атомдық нөмірлері 43, 61 және 84 -118 элементтер

• атомдық нөмірлері 45, 69 және 84 -118 элементтер

Егер элемент изотыпының ядросы β-бөлшек түзіп ыдыраса

• нәтижесінде ядро заряды 1 бірлікке кемиді, ал массалық

  сан өзгермейді және рентген сәулесі түзіледі

• онда оның массалық саны 4 бірлікке, ал ядро заряды 2 бірлікке кеміп, периодтық жүйеде 2 нөмір кейін орналасқан жаңа элемент изотопының ядросы түзіледі

• онда, массалық саны өзгермейді, ядро заряды 1 бірлікке артып, периодтық жүйеде 1 нөмір алда орналасқан жаңа элемент изотопының ядросы түзіледі

• нәтижесінде 1 протон нейтронға айналады, ал ядро заряды 1 бірлікке азаяды

Ядролық реакция дегеніміз

• бастапқы заттар жаңа заттарға айналып, бірақ атомдары өзгермей жүретін реакция

• атом ядросының элементар бөлшектермен әрекеттесуі нәтижесінде атом ядросының құрамы мен құрылымы өзгеріп, екіншілік элементар бөлшектер түзіле жүретін реакция

• бастапқы заттар жаңа заттарға айналып, екіншілік элементар бөлшектер түзіле жүретін реакция

• атом ядросының элементар бөлшектермен әрекеттесуі нәтижесінде атом ядросының құрамы мен құрылымы өзгермей, екіншілік элементар бөлшектер түзіле жүретін реакция

α-бөлшек түзіп ыдырау реакциясы

• 19 40К+ – 1ē= 18 40Ar+γ

• 90 234Th=– 1β+91 234Pa

• 92 238U=2 4He+90 234Th

• 6 11C=5 11C+ +1β

Ең бірінші жүзеге асырылған ядролық реакция

Электронды тартып алу, ядроның өз электронын қосып алуы, яғни ядроға жақын К-деңгейден электрон қосып алынады

• нәтижесінде ядро заряды 1 бірлікке кемиді, ал массалық сан өзгермейді және рентген сәулесі түзіледі

• изотоптың массасы мен заряды өзгермейді, энергия азаяды

• онда оның массалық саны 4 бірлікке, ал ядро заряды 2 бірлікке кеміп, периодтық жүйеде 2 нөмір кейін орналасқан жаңа элемент изотопының ядросы түзіледі

• oнда, массалық саны өзгермейді, ядро заряды 1 бірлікке артып, периодтық жүйеде 1 нөмір алда орналасқан жаңа элемент изотопының ядросы түзіледі

γ-сәулелер шығаратын белсенді изотоптар

• 60Со, 137Сs, және 224Ra

• 64Сu, 137Сs, және 238U

• 60Ni, 223Fr, және 234Th

• 60Со, 103Rh, және 210Pb