Қазақ тілі. Нұсқа 20

Көнерген сөзді табыңыз

• Сәукеле

• Керует

• Әуезжай

• Диалект

Answer explanation

Көнерген сөздер – тарихи шығармаларда ғана кездесетін, қолданыстан шығып қалған, мағынасы көмескі сөздер. Көнерген сөздер екіге бөлінеді: 1) тарихи сөздер; 2) архаизмдер.

 

Тарихи сөздер – ескі заманда қолданылған, дәуірі өткен тарихи сөздер атауы. Тарихи сөздер бірнеше салаға бөлінеді:

 

– ел басқаруға байланысты атаулар: хан, патша, уәзір, би, ағасұлтан, болыс, ауылнай, т.б.

– пайдаланудан шығып қалған қару-жарақ атаулары: садақ, жебе, сауыт, айбалта, найза, адырна, т.б.

– кеңес дәуірі тұсында қолданылған әкімшілік сөздер: қызыл әскер, қызыл отау, т.б.

 

Архаизмдер – халықтың тұрмыс-тіршілігіне, салт-санасына, әдет-ғұрпына байланысты қолданылатын, әр дәуірде өзгеріп, басқа сөздермен ауысып отыратын ескірген сөздер. Архаизмдерге мынандай сөздер жатады:

 

– мата атаулары: патсайы, торқа, биқасап, дүрия, т.б.

– әдет-ғұрып атаулары: бесік құда, сауын айту, ұрын бару, т.б.

– үй тұрмысына қатысты атаулар: жаппа, лашық, саптыаяқ, кебеже, әбдіре, шидем, күпі, шекпен, сәукеле, т.б.

Тілдің қатысына қарай дауысты дыбыстардың нешеге бөлінетіндігін көрсетіңіз.

• 1

• 2

• 3

• 4

Answer explanation

Буынға дұрыс бөлінген сөзді белгілеңіз.

• Шаһ-арын, т-ары

• Та-был-ған, ар-дақ

• Бұқа-ра, о-шақ

• Қау-ын, си-ыр

Орфографиялық ережеге сай жазылмаған сөзді табыңыз.

• Көңілді

• Көңілсіз

• Қатыңқы

• Құзұрлұ

Анатомиялық атау ұғымындағы біріккен сөзді табыңыз.

• Септесу

• Себелеу

• Сегізаяқ

• Сегізкөз

Answer explanation

Сегізкөз (крестцовая кость); (лат. sacrum — сегізкөз, құйымшақ) — құйымшақ омыртқаларының бір-бірімен сүйектене байланысу нәтижесінде түзілген сүйек.

Еліктеуіш қатарын анықтаңыз.

• Жарқ-жұрқ, ербең, ажыраң

• Болпаң, елпең, кіржің

• Адыраң - едірең, сидаң

• Шаң-шұң, пыр-пыр

Answer explanation

Заттық ұғымды білдіретін синонимдерді көрсетіңіз.

• Көңілсіз, ықылассыз

• Күдіктену, шүбәлану

• Уақыт, мезгіл

• Зерек, мезгіл

Антоним сөздерді табыңыз.

• Семіз, арық

• Жүректілік, батырлық

• Бүйрек, ағза

• Қамқорлық, көмек

Көмекші есімді қатарды табыңыз.

• Әсемпаз болма әрнеге.

• Немересін алдына алған кәрі әже ақырын бесік жырын айтты.

• Біз қағазды алып, тесіле оқыды.

• Ауылдың маңы қалың орман екен.

Answer explanation

Қалың орман - есімді тіркес

Салыстырмалы шырай жұрнақтарын ажыратыңыз.

• -қы, -лы, -сыз, -лық, -қор

• -малы, -ек, -ақ, -шек

• -у, -ған, -ген, -атын, -етін

• -рақ, -рек, -лау, -шыл, -аң

Answer explanation