2 ünite test 5

Aşağıda Mustafa Kemal’in Sevr Antlaşması hakkındaki düşüncelerini soran bir gazeteciye vermiş olduğu cevap verilmiştir. “Sevr Antlaşması Türk milleti için öylesine uğursuz bir idam kararnamesidir ki onun bir dost ağzından çıkmamasını dileriz. Bize göre böyle bir antlaşma yoktur.” Mustafa Kemal Mustafa Kemal’in Sevr Antlaşması ile ilgili bu düşüncelere sahip olmasında antlaşmanın,

I. Ekonomik bağımsızlığımızı yok etmeye yönelik olması

II. Türk halkına yaşama hakkı tanımaması

III. Vatanımızın parçalanmasını öngörmesi

özelliklerinden hangileri etkili olmuştur?

• Yalnız III

• I ve II

• II ve III

• I, II ve III

Kurtuluş Savaşı sırasında, Büyük Millet Meclisine karşı çıkan isyanları bastırmak için Mecliste “Hıyanet-i Vataniye Kanunu” kabul edildi. Bu Kanun’un uygulanması için kurulan İstiklal Mahkemelerinin üyeleri, milletvekillerinden oluşmaktaydı. Parçaya göre, İstiklal Mahkemelerinde milletvekillerinin görev alması, ilk TBMM’nin;

I. Yargı II. Yasama III. Yürütme

güçlerinden hangilerini kullandığını gösterir?

• Yalnız I

• Yalnız III

• II ve III

• I, II ve III

Hıyanet-i Vataniye Kanunu, TBMM’ye karşı çıkan isyanları engellemek ve sorumlularını cezalandırmak için çıkarılan bir kanundur. Buna göre, sözü edilen kanun hükmü, aşağıdaki durumlardan hangisine uygulanabilir?

• Anzavur Ayaklanması’nı çıkaranlara

• Mecliste farklı düşünceleri savunan gruplara

• Misakımillî oylamasında red oyu kullanan vekillere

• D) Ateşkes Antlaşması sonrasında Anadolu’yu işgal eden devletlere

Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun Büyük Millet Meclisinde görüşüldüğü günlerdeydi. İstanbul Hükûmetinin tayin ettiği Erzurum valisi, Erzurum’a doğru yola çıkmıştı. Bu haberi alan bazı vekiller, Mecliste, Reşit Paşa adındaki valinin yolda öldürülmesini önerdiler. Bu kanunsuz teklife Mustafa Kemal Paşa; “Ne diyorsunuz? Eşkiya gibi dağda, komiteci gibi sokakta adam mı vuracağız? Bizim devlet anlayışımızda bu yoktur. Bundan sonra bu memlekette vatandaş ancak mahkeme kararıyla cezalandırılır.” şeklinde yanıt vermiştir.

Mustafa Kemal’in bu parçadaki yanıtı, aşağıdakilerden hangisini savunduğuna kanıt gösterilebilir?

• Yaşama hakkını

• Yargının hızlandırılmasını

• Hukuka uygun iş yapılmasını

• Mahkemelerin bağımsızlığını

MADDE 1: Ülkeyi, yabancı devlet güçlerinden kurtarmak ve saldırıları önlemek amacına yönelik kurulan Büyük Millet Meclisine (BMM) karşı düşünce ve uygulamalarıyla veya yazdıkları yazılarla muhalefet ve bozgunculuk edenler vatan haini sayılırlar.

MADDE 4: Olağanüstü ve aceleyi gerektiren durumlarda zanlının yakalandığı yerdeki ceza mahkemesi de yargılama yapmaya ve karar vermeye yetkilidir.

Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun bu maddeleriyle aşağıdakilerden hangisi amaçlanmış olamaz?

• Yargılamayı hızlandırmak

• İşgallerin haksızlığını dünyaya duyurmak

• Millî Mücadele’ye karşı çıkanları yargılamak

• BMM’ye karşı olumsuz hareketleri önlemek

“Birinci TBMM’nin temel hedeflerinden birisi de otoritesini hukuki yollardan güçlendirmekti.” diyen bir öğrenci, aşağıdakilerden hangisini söylerse çelişkili konuşmuş olur?

• Meclis, Teşkilat-ı Esasi’yi kabul etmiştir.

• Meclis, isyancıları yargılamak için İstiklal Mahkemelerini kurmuştur.

• Meclis, isyanları bastırmak için Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu çıkarmıştır.

• Meclisteki bazı milletvekilleri, İstanbul Hükûmeti taraftarı Reşit Paşa’nın öldürülmesini önermişlerdir.

İstanbul Hükûmeti, dönemin şeyhülislamına Millî Mücadele’ye katılanları ve Mustafa Kemal Paşa’yı, padişaha karşı hareket edenler olarak gösteren bir fetva yayımlattı. Bu fetva ile Anadolu’da yükselen Millî Mücadele’yi durdurmayı amaçladı. Buna karşılık Mustafa Kemal Paşa da Ankara Müftüsü Mehmet Rıfat Börekçi’ye, Millî Mücadele'yi destekleyen bir fetva yayımlattı. Bu da halkın Anadolu’daki harekete olan bağlılığını artırdı. Metindeki bu durum, Mustafa Kemal’in hangi liderlik yeteneği ile ilişkilendirilebilir?

• Fedakâr olma

• Hakikati arama

• Açık sözlü olma

• Karşılaştığı güçlükleri aşma

Hıyanetivataniye Kanunu’nun;

“Olağanüstü ve aceleyi gerektiren durumlarda zanlının yakalandığı yerdeki ceza mahkemesi de yargılama yapmaya ve karar vermeye yetkilidir.” maddesinin gerekçesi, aşağıdakilerden hangisidir?

• Yargının işleyişini hızlandırmak

• Yargıda eşitliği gerçekleştirmek

• Yargı bağımsızlığını sağlamak

• Yargıda tarafsızlığı korumak

Hıyanetivataniye Kanunu’nun 10. maddesinde; “İsyanlara katılmayanlar hakkında kasten suçlamalarda bulunanlar, iddia ettikleri suçun cezası ile cezalandırılır.” ibaresi yer almaktadır. Kanunun bu maddesiyle aşağıdakilerden hangisi amaçlanmıştır?

• Haksız suçlamaları önlemek

• Çıkan isyanları etkisiz hâle getirmek

• Millî iradeyi gerçekleştirmeye çalışmak

• İsyanları bastırmada halkın desteğini sağlamak

TBMM’ye karşı çıkan ayaklanmalar Millî Mücadele için önemli bir engel teşkil etti. İşte bu ortam karşısında TBMM’nin ilk çalışmalarından biri Anadolu’daki isyanları bastırmak üzere Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu çıkarmak oldu.

Bu bilgide Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun hangi yönü vurgulanmıştır?

• Gerekçesi

• Sonucu

• Özelliği

• Uygulanışı