Uri, Antas, Teorya at Dimensyon ng Pagbasa

Pagbasa sa akda o pagkilala sa mga nakalimbag na simbolo

• Persepsyon

• Komprehensyon

• Kaswal

• Komprehensibo

Pag-unawa sa kaisipang nakapaloob sa mga simbolong nakalimbag

• Integrasyon

• Komprehensibo

• Komprehensyon

• kritikal

Paghatol sa kawastuhan ng mga detalye, kahusayan ng pagkakasulat, at halaga ng teksto

• Reaksyon

• Analitikal na Antas

• kritikal

• Inspeksyunal na Antas

Pagsasama-sama ng bagong kaalaman mula sa tekstoo sa dating kaalaman at karanasan ng utak

• Sintopikal na Antas

• Interaktibong Pananaw

• Komprehensibo

• Integrasyon

Tinatawag ding panimulang pagbasa, nakatutok ito sa aktwal na pagkilala sa mga letra at salita gaya ng sa elementarya; literal ang pagkaintindi ng mambabasa at umiikot lamang sa mga tanong na “ano,” “sino,” “saan,” at “kailan”—na sa mismong teksto rin makukuha ang sagot; sa ganitong antas, ang mambabasa ay maaring nakakapagbuod, nakakakilala ng mga pangunahing kaisipan, at nagagawan ang mga ito ng simpleng balangkas.

• Sintopikal na Antas

• Analitikal na Antas

• Batayang Antas

• Inspeksyunal na Antas

panahon ang pinakamahalaga rito dahil nakatakda sa limitadong oras ang pagbasa; superpisyal o paimbabaw lang ang kaalaman na kinukuha ng mambabasa sa teksto gaya ng kung tungkol saan ang akda, anu-ano ang mga bahagi nito, anong uri ito ng babasahin, atbp.; tuloy-tuloy lang ang pagbasa at hindi pinapansin ang mga di-nauunawaang salita dahil nga madalian (pre-reading); inilalaan ang interpretasyon sa muli o pangalawang pagbasa (re-reading) ng teksto.

• Reaksyon

• Inspeksyunal na Antas

• Iskiming

• Iskaning

aktibo, interpretatibo, at mapanuri ang pagbasang ito sapagkat iniintinding mabuti ang pahiwatig at pakahulugan ng teksto; binibigyang pansin nito ang mga tago, di-lantad at nakapaloob na kaisipan sa akda; nahihinuha ang mas malalim o implisit na kahulugan ng teksto at nasasagot ang tanong na “bakit”; natutukoy ang katotohanan (fact) sa opinyon at kawastuhan o kasapatan nito; napaghahambing ang ideya ng manunulat sa sariling ideya.

• Reaksyon

• kritikal

• Sintopikal na Antas

• Analitikal na Antas

dahil kritikal, integratibo, at komparatibo ito, dapat ay marami nang librong nabasa ang mambabasa para makapaghambing, makapagtulad, makapag-iba-iba, makapagsuri, makapuna, at makapagpahalaga sa akda o aklat na binabasa; nakikilala ang implikasyon ng teksto at nahuhulaan (prediksyon) ang mga magaganap; napagsasama rin ang mga natutunan (integrasyon) at nagagamit sa kaugnay na sitwasyon (aplikasyon); kumplikado at sistematiko ito.

• Sintopikal na Antas

• kritikal

• Kognitibong pananaw

• Integrasyon

madalian ang pagbasa para magkaroon ng impresyon sa akda kung dapat ba itong basahing mabuti o hindi; kung hangad makuha lamang ng pangkalahatang ideya sa nilalaman ng teksto, sa halip ng detalyadong impormasyon.

• Iskaning

• Integrasyon

• Inspeksyunal na Antas

• Iskiming

mabilisan din itong pagbasa para agad makuha ang sagot sa isang tanong, matgpuan ang susing salita (keyword) o hinahanap na numero, o makita ang partikular na impormasyon sa teksto; madaling magagawa ito kung malalaki ang letra o tipo ng pagkakalimbag; mahalaga ito kung nagrerebyu dahil di na kailangang basahing muli ang lahat ng detalye, bagkus yung mag mga marka o salungguhit na lang na salita

• Iskaning

• kritikal

• Iskiming

• Komprehensibo