Mövzu 4

Maliyyə təhlili vasitəsi ilə aşağıdakılardan hansı müəyyən edilir: 

• Biznes-planların, büdcə planlaşdırmasının əsas göstəriciləri, təşkilatın gələcək inkişafının iqtisadi istiqamətləri müəyyən edilir.

• Biznesin təşkili, büdcə üzrə əsas göstəriciləri, təşkilatın gələcək gəlirlərini müəyyən edilir.

• Biznes aparılmasını, plan tapşırıqlarını, təşkilatın gələcək xərclərinin iqtisadi istiqamətləri müəyyən edilir.

• Biznes üzrə büdcənin əsas gəlirlərini, təşkilatın gələcək öhdəliklərinin iqtisadi istiqamətləri müəyyən edilir.

Maliyyə təhlili aşağıda göstərilən məsələlərdən hansını qiymətləndirməyə imkan verir:

• Müəssisənin əmlak vəziyyətini.

• Müəssisənin əmək ehtiyyatlarının vəziyyətini.

• Müəssisənin marketinqinin təşkili vəziyyətini.

• Müəssisənin istehsal fondlarının vəziyyətini.

Maliyyə təhlilinin metodu: 

• Təsərrüfat subyektlərinin maliyyə fəaliyyətinin tədqiq edilməsinin  nəzəri-idrak kateqoriyaları, elmi vasitələri və tənzimlənmə prinsipləri sistemidir. 

• Təsərrüfat subyektlərinin idarəetmə fəaliyyətinin tədqiq edilməsinin  inzibati kateqoriyaları, praktiki vasitələri və tənzimlənmə prinsipləri sistemidir. 

• Təsərrüfat subyektlərinin marketinq fəaliyyətinin tədqiq edilməsinin  kommersiya kateqoriyaları, elmi vasitələri və tənzimlənmə prinsipləri sistemidir. 

• Təsərrüfat subyektlərinin təchizat fəaliyyətinin tədqiq edilməsinin  fiziki imkan kateqoriyaları, elmi vasitələri və tənzimlənmə prinsipləri sistemidir. 

Maliyyə təhlili aşağıda göstərilən hansı məsələni qiymətləndirməyə imkan verir:

• Əlavə maliyyələşdirmə mənbələrinə tələbatı.

• Əlavə material mənbələrinə tələbatı.

• Əlavə xammal mənbələrinə tələbatı.

• Əlavə yanacaq mənbələrinə tələbatı.

Maliyyə təhlilində aşağıdakı informasiya mənbələrindən istifadə edilir:

• Maliyyə vəziyyəti haqqında hesabat; Mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir haqqında hesabat; Kapitalda dəyişiliklər haqqında hesabat; Pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabat; Əhəmiyyətli uçot siyasətləri və izahedici qeydlər.  

• Maliyyə glirləri haqqında hesabat; Mənfəət və xərc haqqında hesabat; Kapitalda azalma haqqında hesabat; Pul vəsaitlərinin ödənilməsi haqqında hesabat; Əhəmiyyətsiz uçot siyasətləri və izahsız qeydlər.  

• Maliyyə xərcləri haqqında hesabat; Mənfəət və gəlir haqqında hesabat; Kapitalda yığım haqqında hesabat; Pul vəsaitlərinin mədaxili haqqında hesabat; Əsas uçot siyasətləri və izahlı qeydlər.  

• Maliyyə sabitliyi haqqında hesabat; Mənfəət və öhdəlik haqqında hesabat; Kapitalda gəlir haqqında hesabat; Pul vəsaitlərinin axıni haqqında hesabat; Uçot siyasətlərinin izahedici qeydlər.  

Maliyyə təhlilinin kateqoriyalarına daxildir:  

• Amil, model, dərəcə, faiz, diskont, opsion, pul axını, risk, leviric və başqaları daxildir. 

• Artım, metod, dəyər, fakt, vəsait, renta, rıcaq və başqaları daxildir. 

• Aktiv, maddə, dövür, fakt, dispont, obyekt, mal axını, limit və başqaları daxildir. 

• Alıcı, məntiq, dəfəli, fərq, kontır, xammal axını, təhlükə, və başqaları daxildir. 

Maliyyə təhlilinin prinsiplərinə aiddir: 

• Sistemlilik, komplektlilik, müntəzəmlik, obyektivlik və s. aiddir.

• Sabitlilik, kommersiyalılıq, mütənasiblik, oxunaqlıq və s. aiddir.

• Sonsuzluq, maddəlilik, maddilik, oxşarlıq və s. aiddir.

• Aktivlik, passivlik, model, diskont və s. aiddir.

Üfüqi təhlil: 

• Maliyyə hesabatına daxil olan ayrı-ayrı maddələrin və ya qrup maddələrin dəyişmə meylini müəyyən etməyə imkan verir. 

• Maliyyə hesabatına daxil olan ayrı-ayrı hesabların və ya qrup üzrə dəyişmə meylini müəyyən etməyə imkan verir. 

• Maliyyə hesabatına daxil olan ayrı-ayrı subhesabların və ya onların dəyişmə meylini müəyyən etməyə imkan verir. 

• Maliyyə hesabatına daxil olan ayrı-ayrı bölmələrin və ya onların dəyişmə meylini müəyyən etməyə imkan verir. 

Likvidliyin təhlili nəyə imkan verir:

• Müəssisənin özünün cari öhdəliklərini ödəmək qabiliyyətini təhlil etməyə və qiymətləndirməyə imkan verir. 

• Biznesin təşkili, büdcə üzrə əsas göstəriciləri, təşkilatın gələcək gəlirlərini müəyyən edilir.

• Biznes aparılmasını, plan tapşırıqlarını, təşkilatın gələcək xərclərinin iqtisadi istiqamətləri müəyyən edilir.

• Biznes üzrə büdcənin əsas gəlirlərini, təşkilatın gələcək öhdəliklərinin iqtisadi istiqamətləri müəyyən edilir.

Maliyyə sabitliyinin təhlili nəyi ifadə edir: 

• Göstəricilərdən istifadə etməklə maliyyələşdirmə mənbələrinin tərkibi və onların nisbətinin dinamikası qiymətləndirilir.

• Göstəricilər üzrə artımın aşkar edilməsini; artımın müəyyən edilməsini; nəticə artımının və onu amillərinin sayının əhatə edir.

• Göstəricilər üzrə azalmalarının aşkar edilməsini; azalmalarının müəyyən edilməsini; azalan göstəricilərin və onu səciyələndirən amilləri əhatə edir.

• Göstəricilərin sahələr üzrə müəyyən edilməsini; sahələrin tərkibinin müəyyən edilməsini; sahə göstəricisinin və onu  müəyyən edilməsini əhatə edir.