Iqtisodiy diplomatiya

BMT Nizomi qachon va qayerda qabul qilingan?

• 1945-yil 26-iyunda San-Fransiskoda (AQSh)

• 1945-yil 24-oktabr Nyu-Yorkda (AQSh)

• 1991-yil 31-avgust Toshkentda (O‘zbekiston)

• 1945-yil 9-may Berlinda (Germaniya)

Iqtisodiy diplomatiya:

• Xalqaro miqyosda mamlakatning iqtisodiy manfaatlarini ta’minlashga qaratilgan diplomatik harakatlarni o‘z ichiga olgan diplomatiya shakli.

• Davlat siyosatining elementi.

• Mamlakatning ustunligini harbiy yo‘l bilan ta’minlashni maqsad qilgan.

• Ilmiy muomalaga birinchi marta bu atama J. Keyns tomonidan kiritilgan.

Iqtisodiy diplomatiya institutini to'g'ri belgilang:

• Tashqi ishlar vazirligi

• Xalqaro Qizil Yarim oy jamiyati

• NATO

• Vashington konsensusi

Diplomatiyaning asosiy funksiyasini belgilang:

• Nizolarni tinch yo‘l bilan hal qilishni ta’minlash

• Milliy madaniyat rivoji

• Xalqaro huquq bazasini kengaytirish

• Davlat manfaatlarini ifodalash va himoya qilish

Davlatning xalqaro munosabatlaridagi barcha huquq va afzalliklarini tan olish deyiladi:

• de-yure

• status-kvo

• de-fakto

• demarsh

Xorijda faoliyat yurituvchi elchixonalar va diplomatlarning vazifalari qaysi hujjat bilan belgilanadi:

• 1961 yil 18 apreldagi Diplomatik munosabatlar to‘g‘risidagi Vena konvensiyasi

• BMTning 1965 yil 4 iyundagi 45/R-sonli maxsus rezolyusiyasi

• 1969 yil 8 dekabrdagi Maxsus missiyalar to‘g‘risidagi konvensiya, Nyu-York.

• 1963 yil 24 apreldagi Konsullik munosabatlari to‘g‘risidagi Vena konvensiyasi

Diplomatiyaning asl shakli, uning chuqur iqtisodiy ildizlari bilan bog‘liq:

• Savdo diplomatiyasi

• Ishchi diplomatiya

• Jahon diplomatiyasi

• Mehnat qurori diplomatiyasi

Ko‘p tomonlama iqtisodiy diplomatiya – bu:

• xalqaro tashkilotlar, forum va konferensiyalar doirasida bir necha davlat delegatsiyalari ishtirokida o‘zaro kelishuv va konsensusga asoslangan tarzda iqtisodiy manfaatlarni ta’minlashga qaratilgan diplomatik faoliyat.

• davlatlar delegatsiyalari tomonidan amalga oshiriladigan diplomatiya shakli.

• qudratli davlatlarning kuch va iqtisodiy dominantligiga asoslangan faoliyati

• ikki tomonlama tashqi iqtisodiy siyosatni amalga oshirish vositasi

Ikki tomonlama iqtisodiy diplomatiya …

• tashqi iqtisodiy siyosatni amalga oshirishning an’anaviy vositasi va milliy tashqi iqtisodiy manfaatlarni ilgari surishning samarali instrumenti sifatida ko‘p tomonlama diplomatiyaga qaraganda ancha moslashuvchan va samarali bo‘lishi mumkin.

• xalqaro iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirishda ko‘pincha turli va hatto qarama-qarshi manfaatlarga ega bo‘lgan tomonlarning pozisiyalarini muvofiqlashtirish uchun ko‘p vaqt talab qiladigan protseduralarni talab qiladi.

• doimo mahalliy mahsulotlarni tashqi bozorlarga olib chiqish, xalqaro bozorlarga chiqish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish va mustahkam o‘rin egallash masalalarini hal qilishda ancha kuchsiz bo‘lib kelgan.

• bir necha davlatlar, shu jumladan xalqaro diplomatik konferensiyalar ishi bilan bog‘liq bo‘lgan davlatlar ishtirok etadigan diplomatik faoliyat.

Diplomatning iqtisodiy sohadagi faoliyatiga taalluqli emas:

• mahalliy kompaniyalarda ulushga ega bo‘lishi kerak

• o‘z mamlakatining iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish

• o‘z mamlakatidagi tadbirkorlarni ma’lumot bilan ta’minlash

• o‘z mamlakatida tadbirkorlarga yordam berish