Mövzu 7

Maliyyə vəziyyəti aşağıdakı hansı əsas istiqamət üzrə  təhlil edilir:

• Maliyyə sərbəstliyinin təhlili.

• Maliyyə proqnozunun təhlili.

• Maliyyə inovativliyinin təhlili.

• Maliyyə səbətinin təhlili.

Üfuqi təhlil aparılan zaman müəyyən edilir:

• Müəyyən dövr ərzində maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatın müxtəlif maddələri üzrə göstəricilərin məbləğlərinin mütləq və nisbi dəyişilmələri. 

• Müəyyən dövr ərzində maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatın müxtəlif hesablar üzrə göstəricilərin məbləğlərinin mütləq və nisbi dəyişilmələri. 

• Müəyyən dövr ərzində maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatın müxtəlif məlumatlar üzrə göstəricilərin məbləğlərinin mütləq və nisbi dəyişilmələri. 

• Müəyyən dövr ərzində maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatın müxtəlif valyutalar üzrə göstəricilərin məbləğlərinin mütləq və nisbi dəyişilmələri. 

Maliyyə müstəqilliyinin səciyyələndirilməsi üçün əsas göstəricilər daxil edilə bilər: 

• Ümumi maliyyə müstəqilliyi əmsalı; dövriyyə aktivləri sahəsində maliyyə müstəqilliyi əmsalı; ehtiyatlar sahəsində maliyyə müstəqilliyi əmsalı; dövriyyədə olan xüsusi kapital.

• Ümumi maliyyə sabitliyi dövri; dövriyyə aktivləri sahəsində maliyyə sabitliyi dövrü; ehtiyatlar sahəsində maliyyə ehtiyyatları; dövriyyədə olan səhm kapital.

• Ümumi maliyyə müstəqilliyi institutları; dövriyyə aktivləri sahəsində maliyyə  institutları; ehtiyatlar sahəsində maliyyə  institutları; dövriyyədə olan  maliyyə institutları.

• Ümumi maliyyə məbləği; dövriyyə sahəsində maliyyə məbləği; ehtiyatlar sahəsində maliyyə məbləöinin cəmi; dövriyyədə olan borc kapital.

Dövriyyə aktivlərindən istifadə edilməsi səmərəliliyinin səciyyələndirilməsi üçün əsas göstəricilər daxil edilə bilər:  

• Dövriyyə aktivlərinin dövranı əmsalı; təşkilatın ehtiyatlarının dövranı əmsalı.  

• Dövriyyə aktivlərinin hasili əmsalı; təşkilatın ehtiyatlarının hasili əmsalı.  

• Dövriyyə aktivlərinin cəmi əmsalı; təşkilatın ehtiyatlarının cəmi əmsalı.  

• Dövriyyə aktivlərinin yekun əmsalı; təşkilatın ehtiyatlarının yekun əmsalı.  

Təşkilatın  ödəmə qabiliyyəti nəyin xararakteristikasıdır:

• Kreditorlarla, banklarla və digər borc verənlərlə hesablaşmanın cari vəziyyətinin xarakteristikasıdır. 

• Kreditorlarla, banklarla və digər borc verənlərlə hesablaşmanın kecmiş vəziyyətinin xarakteristikasıdır. 

• Kreditorlarla, banklarla və digər borc verənlərlə hesablaşmanın gələcək vəziyyətinin xarakteristikasıdır. 

• Kreditorlarla, banklarla və digər borc verənlərlə hesablaşmanın növbət beş ilin vəziyyətinin xarakteristikasıdır. 

Təşkilatın likvidliyi deyəndə nəzərdə tutulur: 

• Öz öhdəliklərini elə aktivlərlə ödəmək qabiliyyəti anlaşılır ki, onların digər formadan pul formasına çevrilməsi müddəti öhdəliklərin ödənilməsi müddətinə uyğun olur. 

• Öz öhdəliklərini elə səhmlərlə ödəmək qabiliyyəti anlaşılır ki, onların digər formadan pul formasına çevrilməsi müddəti öhdəliklərin ödənilməsi müddətinə uyğun olur. 

• Öz öhdəliklərini elə kapitalla ödəmək qabiliyyəti anlaşılır ki, onların digər formadan pul formasına çevrilməsi müddəti öhdəliklərin ödənilməsi müddətinə uyğun olur. 

• Öz öhdəliklərini elə öhdəlillərlə ödəmək qabiliyyəti anlaşılır ki, onların digər formadan pul formasına çevrilməsi müddəti öhdəliklərin ödənilməsi müddətinə uyğun olur. 

Xalis aktivlərin dəyəri:

• Təşkilatın likvidlik dərəcəsinin qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilən göstəricidir. 

• Təşkilatın öhdəlik dərəcəsinin qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilən göstəricidir. 

• Təşkilatın infilyasiya dərəcəsinin qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilən göstəricidir. 

• Təşkilatın kredit dərəcəsinin qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilən göstəricidir. 

Təşkilatın pul axını:

• Pul vəsaitinin hərəkətidir, yəni müəyyən dövr ərzində onların daxil olması və istifadə edilməsidir. 

• Səhm vəsaitinin hərəkətidir, yəni müəyyən dövr ərzində onların daxil olması və istifadə edilməsidir. 

• Öhdəliyin hərəkətidir, yəni müəyyən dövr ərzində onların daxil olması və istifadə edilməsidir. 

• Xammal hərəkətidir, yəni müəyyən dövr ərzində onların daxil olması və istifadə edilməsidir. 

Şaquli təhlilin məqsədi nədən ibarətdir: 

• Maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatın bölməsinin yekununda ayrı-ayrı maddələrin xüsusiçəkisinin müəyyən edilməsindən, yəni müəyyən tarixə aktivlərin və öhdəliklərin strukturunun aydınlaşdırılmasından ibarətdir.

• Maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatın yekununun müəyyən edilməsindən, yəni müəyyən tarixə qalığ məbləğinin  aydınlaşdırılmasından ibarətdir.

• Maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatın xüsusiçəkisinin müəyyən edilməsində, yəni müəyyən tarixə öhdəliklərin aydınlaşdırılmasından ibarətdir.

• Maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatın ayrı-ayrı məbləğlərinin xüsusiçəkisinin müəyyən edilməsindən, yəni müəyyən tarixə aktivlərin aydınlaşdırılmasından ibarətdir.

Maliyyə müstəqilliyinin qiymətləndirilməsi üçün hansı nisbi və mütləq göstəricilər sistemi tətbiq edilir. 

• Ümumi maliyyə müstəqilliyi əmsalı; dövriyyədə xüsusi kapitalın olması; dövriyyə aktivləri sahəsində maliyyə müstəqilliyi əmsalı; ehtiyatlar sahəsində maliyyə müstəqilliyi əmsalı.  

• Ümumiləşdirici əmsal; dövriyyədə borc kapitalın olması; dövriyyə aktivləri sahəsində maliyyə xərcləri; ehtiyatlar sahəsində maliyyə xərcləri əmsalı.  

• Ümumi maliyyə vəsaiti; dövriyyədə xüsusi borcların olması; dövriyyə aktivləri sahəsində maliyyə borcları; ehtiyatlar sahəsində maliyyə borcları.  

• Ümumi maliyyə levrici; dövriyyədə xüsusi aktivlərin olması; dövriyyə aktivləri sahəsində maliyyə levrici; ehtiyatlar sahəsində maliyyə levrici.