Anlatım Teknikleri Soruları

Bir yerde yaşamayı sevmek için orada mutlaka anılarınızın olması gerekli. Yoksa evler soğuk birer duvar yığını, cadde ve sokaklar yabancılara ait yerlerdir. Size dostça bakmayan bu otobüs durağında eğreti eğreti beklersiniz. Yeni bir eve taşınmanın birçok insana hiç çekici gelmemesinin nedenleri de aslında bunlardır. Evin duvarlarında geçmişinizin o acı tatlı anılarından hiçbir iz yoktur. Bir tanışla iş dönüşü karşılaşıp dostça iki çift laf edilmiş o eski sokağınızla hiçbir benzerliği bulunmaz bu sokağın. Her şey, sesler, renkler sizin dışınızda akıp gider gibidir. Bu yüzden, hayatınıza yeni giren bir yeri benimsemek için zamana ihtiyacınız olacaktır. Orayı sevemezsiniz. Ta ki anı biriktirene kadar.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

• a)İkilemelere yer verme

• b)Birden çok duyuya seslenme

• c)Betimleyici ögelerden yararlanma

• d)Birinci kişili anlatımla oluşturulma

• e) Karşılaştırmaya başvurma

Soğuk bir İstanbul sabahı… Gökyüzünde bulut kaynıyor; yağmur yağdı yağacak… Biz yola koyuluyoruz. Yarım saat sürecek yolculuğumuzu, Maltepe’nin bildik sokaklarından geçerek bir an önce bitirme telaşındayız. Sokaklar, işe yetişmek için koşuşanlarla dolu. İnsanlar, rayların üzerinden, sağa sola bakarak, hızlı adımlarla geçiyor. Bir banliyö treni Gebze yönüne doğru gürültüyle yol alıyor.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurulmuştur?

• a)Öyküleme-betimleme

• b)Açıklama-betimleme

• c)Karşılaştırma-öyküleme

• d)Tanımlama-açıklama

• e)Karşılaştırma-tanımlama

Bilindiği gibi Türk kültüründe zayıf, gariban ve korumasız insanlar söz konusu olunca mutlaka bir ‘‘kahraman’’ ortaya çıkar ve bu insanları hem kurtarır hem de korur. Kültür tarihimiz bu manada çok zengindir. Hz. Ali, Hz. Hüseyin, Battal Gazi, Köroğlu, Dadaloğlu gibi destanlar, bir destan olarak hâlâ anlatılan ve unutulmayan hikâyelerdir. Bunlardan özellikle Köroğlu ve Dadaloğlu aynı zamanda bir ‘‘eşkıya’’ destanıdır ve bu şahıslar devletin resmî kayıtlarında ‘‘haydut’’ ve ‘‘asi’’ gibi kavramlarla olumsuzlansa da, bu ‘‘eşkıya’’lar halkın gözünde birer ‘‘kahraman’’dır. Yani Türk kültüründe ‘‘eşkıya’’ kavramı anlamı kötü olan bir kelime değil, ‘‘kahraman’’ ya da ‘‘kurtarıcı’’ işlevindedir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

• a)Betimleme

• b)Karşılaştırma

• c)Öyküleme

• d)Tanımlama

• e)Örneklendirme

Karanlık basana kadar o mis kokulu bahçede, bir çocuğun kâğıttan kayığına üfleyişi gibi rüzgârın nefesiyle uçuştum durdum. Gece, yolumu kaybedecek gibiydim ki, titrek mum ışıklarının neden olduğu kocaman gölgelerin eşliğinde, tavanı, tabanı, duvarları olmayan bir odada, boşlukta asılı buldum kendimi. Şimdi ne yapacaktım, nereye gidecektim? Yalnızların buluştuğu mağaraya mı? Ama nasıl? Kalabalık, karmakarışık, izbe, kasvetli sokaklardan nasıl geçecektim?

Bu parçanın anlatımında, aşağıdakilerin hangisinde verilerden yararlanılmıştır?

• a)Karşılaştırma, öyküleme

• b)Öyküleme, betimleme

• c)Tartışma, öyküleme

• d)Tanımlama, betimleme

• e)Açıklama, örnek gösterme

Edebiyat gibi bir sanatın en temel özelliği bu sanatın şüphesiz ‘‘milli’’ ve ‘‘yerel’’ olanı içermesidir. Burada elbette edebiyatı sadece millî ve yerellik sınırları içine hapsetmiyoruz. Bu sanatın çok önemli bir boyutu daha vardır ki o da şüphesiz ‘‘evrensel boyut’’tur. Ancak şunu unutmamak gerekir: Hiçbir edebiyat millî ve yerel olmanın hakkını vermediği sürece evrensel de olamaz. Yoksa şöyle mi söylemeliyiz: Kendi insanının hikâyesini anlatmayı başaramayan sanatçı, nasıl olur da başka insanların hikâyesini anlatır? Sonuçta sanat bir süreç meselesidir ve her süreç bir yerde başlar, bir hedefe doğru gider. Sanatsal sürecin başlangıç noktası millî ve yerel boyuttur ve sanatçı buradan kalkarak evrensele doğru yol alır.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

• a)Betimleme

• b)Tartışma

• c)Açıklama

• d)Öyküleme

• e)Karşılaştırma

Uzak gri bir çizgide   

Birleşiyor gökle deniz.   

Bir martı tek başına uçuyor   

Maviliklere   

Sandalda bir kayıkçı   

Sanki yalnızlığı topluyor ağlara

Bu dizelerde aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangisi ağır basmaktadır?

• a)Betimleme

• b)Açıklama

• c)Örnekleme

• d)Karşılaştırma

• e)Tartışma

Haldun Taner aynı konunun hem hikâyesini hem de tiyatro oyununu yazmıştı. Mesela yazarın Dışardakiler adlı tiyatro oyunu ‘‘Sahib-i Seyf ü Kalem’’ adlı hikâyesinin; Ayışığında Şamata adlı tiyatrosu da ‘‘Ayışığında Çalışkur’’ adlı hikâyesinin tiyatro şeklidir. Bu örnekleri daha da artırabiliriz. Bu da bizce şunu gösteriyor: Yazar, her ne olursa olsun, halkla mutlaka irtibata geçmek istiyor; ona seçenekler sunuyor. Halkla âdeta, ‘’ister oku ister izle, ama mutlaka sana anlatacağım hikâyeden haberdar ol’’ dercesine bir tutum sergiliyor. Bizce bu da ‘‘yerel kod’’ kavramıyla ilişkilendireceğimiz bir durumdur.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

• a)Tanık Gösterme

• b)Tartışma

• c)Açıklama

• d)Öyküleme

• e)Karşılaştırma

Yazarken düşündüğünü ve ancak bu şekilde yeni fikirler bulduğunu sık sık söyleyen Mehmet Kaplan Hoca’nın aynı nesle mensup meslektaşlarından farklı olarak bir rafı doldurabilecek kadar eser vermesinin sebepleri arasında ‘‘yazarken düşünme’’nin büyük bir payı söz konusudur. Fransız filozofu Alain’den yaptığı tercümelerle hem yabancı dilini geliştirmiş hem de düşünerek yazma melekesini ilerletmiştir.

Bu parçanın anlatımında, aşağıdakilerin hangisinden yararlanılmıştır?

• a)Tartışma

• b)Karşılaştırma

• c)İlişki Kurma

• d)Tanımlama

• e)Örneklendirme

(I) Günlükler, yazarın yüreğinin objektifinden kendi yaşamını kare kare belgeleyen tutanaklardır. (II) Yazar, günü gününe yaşadığı olayları, tanık olduğu durumları yüreğinden geçirerek döker sayfalara. (III) Kendi yaşamını günbegün filme alır. (IV) Bazen bir şey yazamaz duygularına tercüman olacak bir beyit düşer o güne ait sayfaya (V) Kimi sayfalar, ise “Kafam karışık, bugün kayda değer bir şey olmadı.” gibi ifadelerle yetinir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir “tanımlama” yapılmıştır?

• a)I.

• b)II.

• c)III.

• d)IV.

• e)V.

İstanbul sokaklarında el ayak çekilmişti. Şans eseri önünden geçen bir arabayı çevirdi. Karanlık sokaklarda evi arayıp bulması epey zaman aldı. Sonunda bitap bir halde eve vardı. Kapıyı her zamanki asık yüzüyle açan annesi, ifadesi hiç değişmeyen gözleriyle uzun uzun yüzüne baktı. Elinden tutup yavaşça içeri çekti.

Yukarıdaki parçada aşağıdaki anlatım biçimlerinden en çok hangisine başvurulmuştur?

• a)Açıklama

• b)Öyküleme

• c)Tartışma

• d)Örnekleme

• e)Karşılaştırma