8-klass Biologiya Tema:Kletka, toqimalar

Barlıq tiri organizmlerge tán bolǵan ulıwma qásiyetler …. ibarat.

• zat almasıwı, qozǵalıwshańlıq, kóbeyiw,

• rawajlanıw, ósiw, dem alıw

• azıqlanıw hám bólip shıǵarıwdan

• Hammesi

Zat almasıwında sırtqı ortalıqtan kletkaǵa zatlar kiredi. Bul zatlardan kletkanıń ….. kerekli bolǵan zatlar sintezlenedi.

• Osiw ham

• Rawajlaniw

• kobeyiw ushin

• Hammesi

Kletkadaǵı bunday biosintez reakciyalar toplamı ne delinedi

• assimilyaciya

• bolip shigariw

• zat almasiw

• Hammesi

qannıń osmotikalıq basımı … atmosferada saqlanıp turadı

• 3,6–4,1

• 4,6–5,1

• 7,6–7,1

• 7,6–8,1

Suw hám karbonat angidrid bólip shıǵarıw hám dem alıw organları arqalı sırtqı ortalıqqa shıǵarıladı, energiya bolsa kletkanıń tirishilik etiwinde jumsaladı

Bul process ….. delinedi.

• energiya alamasıwı, yaǵnıy dissimilyaciya

• assimilyaciya

• zat almasiw

• Hammesi

Ishki ortalıqtıń salıstırmalı turaqlılıǵı organizmdegi barlıq …. hám organlardıń bir normada islewin támiyinleydi

• kletkalar,

• toqımalar

• organlar

• Hammesi

Kletkada zatlar sintezleniwi menen bir waqıtta organikalıq zatlar da maydalanıladı. Bul proceste ….sıyaqlı ápiwayı birikpeler payda boladı hám energiya ajıralıp shıǵadı.

• suw,

• karbonat angidrid

• aziqliq zatlar

• Hammesi

Organizm ishki ortalıǵınıń quramı, fizikalıq hám ximiyalıq qásiyetleri salıstırmalı turaqlı boladı. Máselen,

• suw adam denesi massasınıń 50–70% in, qan plazmasınıń 80%in quraydı

• suw adam denesi massasınıń 60–80% in, qan plazmasınıń 60%in quraydı

• suw adam denesi massasınıń 60–70% in, qan plazmasınıń 90%in quraydı

• Hammesi

Tiri organizmler qorshaǵan ortalıqta ǵı ózgerislerden tásirlenedi. Bunda kletkalar tınısh jaǵdaydan aktiv jaǵdayǵa ótedi. Kletkanıń bul jaǵdayı ne delinedi.

• qozǵalıwshańlıq

• osiw

• Zat almasiw

• Hammesi

Ishki ortalıq kletkalardıń tirishilik iskerligin támiyinleydi­. ….. ishki ortalıq arqalı kletkalarǵa ótedi.

• Suw,

• kislorod

• azıqlıq zatlar

• Hammesi