Psychologia języka z elementami neurolingwistyki

Podział pracy między dwoma półkulami nazywamy (zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi):

• lateralizacją

• harmonizacją

• symetrią funkcjonalną

• asymetrią funkcjonalną

Główną rolę w wytwarzaniu mowy u ponad 95% osób praworęcznych i prawie 80% leworęcznych odgrywa:

• lewa półkula

• prawa półkula

• ośrodek Broki

• ośrodek Wernickiego

Lewa półkula pełni dominującą funkcję w ​ (a)   , a prawa dominuje w ​ (b)   oraz pozwala na właściwe postrzeganie (c)   .

• mowie
• emocjonalnym tonie wypowiedzi
• relacji przestrzennych
• czytaniu
• relacji ludzkich
• widzeniu

W koncepcji Noama Chomskiego (1980) i Stevena Pinkera (1994) język nie jest jedynie produktem ubocznym inteligencji ogólnej, ale wyewoluował jako wyspecjalizowany mechanizm mózgowy w postaci:

• ośrodków odpowiedzialnych za czytanie, pisanie, mówienie i słuchanie

• modułu przyswajania języka (language acquisition device)

• wyspecjalizowanych w mózgu ośrodków mowy

• ośrodka Broki i ośrodka Wernickiego

U osób, które wychowały się w dwujęzycznym domu i od początku posługują się dwoma językami, obserwuje się (Berken i in., 2016, Peng, Wang, 2011) (zaznacz wszystkie dobre odpowiedzi):

• aktywność obu półkul mózgu podczas mówienia w każdym z języków

• silniejsze niż przeciętnie połączenia między półkulami

• problemy z mieszaniem się słów z obu języków

• myślenie w jednym wybranym języku

Zaznacz na schemacie lewej półkuli pole Broki i pole Wernickego.

a

b

pole Broki

pole Wernickego

Dopasuj.

• niezaburzone

• rozumienie w afazji Broki

• znacznie upośledzone

• wymowa w afazji Wernickego

• niezaburzona

• rozumienie w afazji Wernickego

• upośledzona

• wymowa w afazji Broki

• głównie rzeczowniki i czasowniki, pomijanie łączników gramatycznych

• treść wypowiedzi w afazji Broki

Rekonstrukcja ewolucji języka z konieczności ma charakter spekulatywny, ale jedną z najbardziej prawdopodobnych koncepcji (Corbalis, 2012) głosi, że:

• język wyewoluował z komunikacji za pomocą dźwięków wyrażających emocje

• język wyewoluował z komunikacji za pomocą odgłosów

• język wyewoluował z komunikacji za pomocą gestów

• język wyewoluował z komunikacji za pomocą przedmiotów

Dysleksja (upośledzenie umiejętności czytania) to (wybierz wszystkie prawidłowe odpowiedzi):

• problemy z dokładnością czytania (niedokładne lub powolne czytanie, zgadywanie słów)

• problemy z rozumieniem tekstu czytanego (potrafi przeczytać, ale nie wie, o czym czytał)

• problemy z szybkością lub/i płynnością czytania

• problemy z kształtnym pisaniem

• problemy z nadruchliwością i brakiem koncentracji

Dziecko uczy się mowy poprzez warunkowanie instrumentalne (np. mówi "na rączki" i mama je podnosi) - mowa jest zachowaniem wyuczonym, a nie wrodzonym. Takie myślenie charakteryzuje:

• podejście behawioralne (Skinner)

• podejście natywistyczne (Chomsky)

• model poznawczo-rozwojowy (Gopnik, Meltzoff)