DBH1 23/24 Loinazpe

_____ gure jokabideei dagokienez, ondo eta gaizki dagoenari buruz pentsatzea eta hausnartzea da.

• Morala

• Politika

• Etika

• Legea

Answer explanation

Etika (grezierazko ήθος, "íthos", hitzetik; euskaraz, ohitura).

Aipatu genuen gure ekintza eta ohiturei buruzko esaldi bat Captain fantastic pelikularen txostenean.

Antzinako greziar zibilizazioan hiri garrantzitsua izan zen Atenas. Bertan, duela 2.500 urte, Socrates izeneko filosofo ospetsua bizi izan zen. Itsusia ere ba omen zen batzuen ustez, baino hori ez zitzaion batere inporta. Gehiago inporta zitzaion Justiziari buruz filosofatzea, hausnarketa etikoaren garrantziaz jabeturik.

Aipatu genuen esaldiaren arabera, zer bilduko dugu ereiten ditugun ekintza eta ohituren araberakoa?

• Tomateak

• Ezer ez

• Izaera

• Guztiak dira zuzenak

Answer explanation

Gure ekintzek adierazten dute nolakoak garen pelikulan entzun genuen beste esaldi baten arabera, ez gure hitzek. Baino, hitzak ez al dira ekintza mota bat? Hipokrisia eta itxurakeria ekintzen bidez esan daitezkeen gezurrak ere izan daitezke neurri batean.

Beren modura, ekintzek ere hitz egiten dute batzuetan. Eta hitzekin, hitz egiteaz gain, beste gauza batzuk ere egin ditzakegu; Maitasuna eman, eta mina ere.

Hauetako zein ez genuen aipatu gure nortasunarengan eragina izan dezaketen faktoreen artean?

• Tenperamentua

• Askatasuna

• Klima

• Ingurune soziokulturala

Answer explanation

Tenperamentua jaiotzaz garena da. Askatasunak gure erabaki propioak hartzeko aukera eta ardura ematen digu.

Ingurune soziokulturala gurekin eta inguruan bizi diren pertsonak dira, gure jendartea.

Inguruneari dagokionez, batzuk bizi garen tokiko eguraldiak duen garrantzia ere aipatzen dute. Zenbateraino eragiten ote du guregan klima eguzkitsu eta epel batean, edo hotz eta euritsu batean bizitzeak?

Nola du izena irudian ikus dezakegun idazle honek?

• Chiwoniso

• Chiweshe

• Miriam

• Chimamanda

Answer explanation

Berak idatzitako Guztiok izan beharko genuke feminista liburutik ateratako pasarte bat irakurri genuen, non bere eskola garaiko istorio bat kontatzen duen.

Bere hitzetan, istorio horretako egoera interesgarriena, matxismoak mutil bati ere eragin diezaiokeen kaltea erakusten duena da.

Matxismoak, ukatu egiten dio neska bati egin nahi duena egiteko aukera, eta aldi berean, mutila behartu egiten du egin nahi ez duen zerbait egitera.

Zein nigeriar hiritan izan zen ikasle Chimamanda Lehen Hezkuntzan?

• Lagos

• Abuya

• Nsukka

• Ibadan

Answer explanation

Nsukka hirian oso garrantzitsua da Unibertsitatea, eta bertan egiten zuten lan Chimamandaren gurasoek.

"To restore the dignity of man" dio bertako armarriak. Gaur egun, hezkuntzak badu zerikusirik gizakion duintasunarekin.

222 milioi pertsona bizi dira Nigerian, eta Afrikako herrialde populatuena da.

Oso herrialde aberatsa da, gaur egun petroleoa izateak duen garrantzia dela eta. Baino aberastasun hori gutxi batzuen eta enpresa atzerritar erraldoien eskuetan dago, eta nigeriar asko diru eta baliabide gutxirekin bizi dira.

Kultur sorkuntzari dagokionez, aberastasun haundia du musikan, literaturan eta zinemagintzan.

Zein da munduko muga askotan hesiak eraikitzeko arrazoi nagusia?

• Narkotrafikoa

• Turismoa

• Migrazioak

• Terrorismoa

Answer explanation

Hesi eta harresi horiek, poliziaz eta militarrez inguraturik, bide zailago eta arriskutsuagoak bilatzera bultzatzen ditu emakume, gizon eta haur asko. Ondorioak oso larriak dira; Gosea, gaixotasunak, indarkeria, bortxaketak, sufrimendua, eta heriotza askotan.

Gehiago izango dira agian, baino dakigula 4.000 pertsona hil ziren mediterraneo itsasoan 2023an.

Hauetako zein hesi da gaur arte eraikita daudenen artean luzeena?

• AEB-Mexiko

  (AEBek eraikia)

• Israel-Palestina

  (Israelek eraikia)

• Mendebaldeko Sahara-Maroko

  (Marokok eraikia)

• Grezia-Turkia

  (Europar Batasunak eraikia)

Answer explanation

2.720 km. ditu hesi honek, Europa osoa zeharkatuz, Donostiatik Estanbulera dagoen bidea gutxi gorabehera.

Goierri ezagutuz proiektuan ezagutu genuen Algamar elkartea (Goierriko Sahararen lagunak). Izenak Ilargia esan nahi du bertako hizkuntzan, hassanieran. Euskal herritar asko ari dira saharar herritarren bizitza-egoera hobetzeko elkarlanean.

Beasaingo elkarte honek eta beste batzuk, beharrezko baliabideak bildu, eta hara bidaltzen dituzte. Pertsonak ere joaten dira beraien laguntza eskaintzera. Medikuek eta bestelakoek oso lan garrantzitsua egin dezakete bertan.

Beste batzuetan, saharar haurrak etortzen dira Euskal Herrira uda pasatzera.

“Gizaki orori dagozkio Aldarrikapen honetan adierazitako eskubide eta askatasunak, eta ez da inor bereziko arraza, larru-kolorea, sexua, hizkuntza, erlijioa, politikako edo bestelako iritzia, sorterria edo gizarteko jatorria, ekonomi maila, jaiotza edo beste inolako gorabeheragatik.”

Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsaleko zein ataletan daude jasota diskriminazioari buruzko hitz hauek?

• 2

• 105

• 40

• 27

Answer explanation

1. Irudian Giza Eskubideen logoa, eskua eta usoa bat eginik. Usoa bakearena da, eskua geurea, gure esku dagoena.

2. 1. atalak, pertsona guztiak aske jaiotzen garela dio, eta duintasun eta eskubide berberak ditugula.

3. Ados zaude horrekin?

4. 2. atalak adierazten du, hori horrela bada, edozein diskriminazio injustizia bat dela.

Hauetako zein hiritan sinatu zuten Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala 1948an?

• New York

• Berlin

• Paris

• Londres

Answer explanation

Zergatik Parisen?

1789ko Frantziar Iraultza oso garrantzitsua izan zen eskubideei dagokionez. 160 urte geroago, Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala Frantzian bertan sinatzeak balio sinboliko bat izan dezake.

Bestalde, Bigarren Mundu Gerra amaitu berria zen 1948an, eta Paris nazien eskuetan izan zen garai haietan, 1940tik 1944ra. Zaila da naziena baino jarrera okerragoa izatea Giza Eskubideei dagokienez.

Zein estatubatuar filosoforen urtebetzea ospatzen zuen familiak Captain Fantastic pelikulan?

• John Dewey

• Leo Strauss

• Arthur O. Lovejoy

• Noam Chomsky

Answer explanation

"Itxaropenik ez dagoela onartzen baduzu, hortik aurrera itxaropenik ez dela izango bermatzen duzu. Onartzen baduzu askatasunerako sena badagoela, gauzak aldatzeko aukerak daudela, orduan badago aukera mundu hobea egiten laguntzeko."

Noam Chomsky

Rellian-ek esaten dizkio hitz horiek bere aitari Captain fantastic pelikulan. Ama hilerritik atera eta bere nahia betetzeko konbentzitu nahi du aita, ezin dutela injustiziaren aurrean etsi.

Honela abesten du La Marisoul-ek La Bamba abestiaren bertsio honetan:

"De todos los colores me gusta el verde, porque las esperanzas nunca se pierden"

https://www.youtube.com/watch?v=k5dkwQY-