อิเหนา ตอนศึกกะหมังุหนิง

อิเหนา มีเค้าเรื่องมาจากชาติชวา

เจ้าฟ้าหญิงกุลฑลฟังเรื่องนิทานปันหยี และได้แต่งเรื่อง ดาหลัง

กลอนบทละครเรื่องอิเหนาของรัชกาลที่ ๒ มีเค้าเรื่องมาจาก อิเหนาเล็ก ของเจ้าฟ้าหญิงมงกุฎ

บทละครเรื่องอิเหนาของรัชกาลที่ ๒ ใช้เล่นเป็นละครนอก

คำขึ้นต้นว่า “มาจะกล่าวบทไป” ใช้สำหรับตัดเข้าฉาก หรือบรรยายฉากต่าง ๆ

  คำขึ้นต้นว่า “เมื่อนั้น” ใช้สำหรับตัวละครที่เป็นกษัตริย์และเทวดา

      คำขึ้นต้นว่า “บัดนั้น” ใช้สำหรับตัวละครสามัญชน คนทั่วไป หรือเสนาอมาตย์

คำขึ้นต้นว่า “จะกล่าวถึง” ใช้สำหรับตัวละครเอกของเรื่องนั้น ๆ

ท้าวดาหา              

จินตะหรา   

อิเหนา

ท้าวกุเรปัน

ดาหา    

มะเดหวี     

สิงหัดส่าหรี

สิงหัดส่าหรี

ระบายความน้อยใจ                       

อ้อนวอนขอความเห็นใจ

ตัดพ้อต่อว่าให้เห็นว่าแค้นใจ

ประชดประชันด้วยความเจ็บปวด

    กระตือรือร้น      

ไม่ย่อท้อ

ไม่ประมาท      

มองการณ์ไกล

แจ่มใส                  

แข็งกร้าว

ตื่นเต้น           

แผ่วเบา  

สาบานเป็นพี่น้องกัน              

รวมบ้านเมืองเข้าด้วยกัน

ความสัมพันธ์ที่เหนียวแน่น  

เกี่ยวดองกันโดยการแต่งงาน

            ลิกู                     

มหาดาหลัง

มะเดหวี     

ประไหมสุหรี

ใครดีใครได้                                

รักษาสัตย์ยิ่งชีพ

ที่ใดมีรักที่นั่นมีทุกข์          

ธรรมะย่อมคุ้มครองผู้ประพฤติธรรม