UNGGAH-UNGGUH 1

Tiyang Jawi menika kawentar grapyak semanak, remen sapa aruh dhateng tiyang ingkang dereng tepang menapa dene ingkang sampun tepang. Mila makaten tegesipun tiyang Jawi menika kebak unggah-ungguh. Unggah-ungguh tegesipun inggih menika.....................

• tata-pranataning basa miturut lungguhing tatakrama

• aruh-aruh dhateng tiyang sanes

• micara ngginakaken basa Jawi

• tumindak saha micara kanthi kebak rasa tresna

• kasar alusing basa Jawa

Unggah-ungguh basa Jawi ingkang dipunginakaken kangge nyariyosaken (nyritakke) awakipun piyambak saha gineman dhateng kanca ingkang sadrajad, sapantaran saha akrab inggih menika…………….

• Ngoko lugu

• Ngoko alus

• Ngoko andhap

• Krama lugu

• Krama alus

Ukara ngandhap menika ingkang trep kaliyan unggah-ungguhipun ingkang pundi?

• Bu, kula ajeng teng griyane kanca kula.

• Bu aku njaluk sangu!

• Pak, kula boten kagungan bukunipun.

• Pak kula badhe nyuwun ngampil selopipun kepareng?

• Nuwun sewu Bu, badhe taken

(1) Pak RT ngaturi Pak Dukuh rawuh ing dalemipun Pak Sobri saprelu kenduri.

(2) Bu RT ndawuhi kula supados enggal kondur.

(3)  Ibu ngendika manawi simbah saweg sare ing lincak.

(4) Kula pirsa manawi Pak Lurah rawuh ing pahargyan manten kala wau.

Saking ukara-ukara ing inggil, ukara ingkang trep (bener) manawi dipuntingali saking unggah-ungguh basanipun inggih menika nomer…………..

• (2) saha (3)

• (2) saha (4)

• (3) saha (4)

• (1) saha (2)

• (1) saha (3)

"Budhe tindak dhateng peken badhe ……….. menapa? Kok boten nimbali kula mawon, janipuin kula ugi badhe………… jajanan kangge sangu plesir."

Tembung ingkang trep kangge ngisi ceceg-ceceg ing inggil inggih menika……………

• mundhut, mundhut

• mundhut, tuku

• mundhut, tumbas

• tumbas, tumbas

• tumbas, mundut

Sinta : “Sampeyan menapa gadhah arta pecahan Rp. 20.000,- ingkang gunggungipun Rp. 500.000,-? Menawi gadhah kula badhe ngampil."

Meli    :  “Boten gadhah menawi samanten, Bu”.  

Adhedhasar teks pacelathon ing nginggil, tembung ingkang dados titikanipun (ciri) basa krama lugu inggih menika................

• gadhah

• kagungan

• gunggungipun

• badhe

• tindak

Tembung-tembungipun ngoko kacampur tembung krama inggil, tembung ‘aku’ tetep nanging tembung ‘kowe’ dipungantos ‘panjenengan’.

Adhedhasar andharan kasebut ing nginggil, kalebet titikanipun basa…………

• Ngoko lugu

• Ngoko alus

• Krama lugu

• Krama alus

• Krama madya

"Awit wekdal sampun ndalu, kula ndhawuhi ibu supados enggal-enggal sare. Ananging ibu dereng kersa sare, taksih remen mriksani TV."

Saking ukara-ukara ing inggil, wonten tembung ingkang kirang trep manawi dipuntingali saking unggah-ungguh basanipun inggih menika tembung…………..

• Ndhawuhi

• Awit

• Kersa

• Taksih

• Mriksani

Nalika mlampah-mlampah ing Monumen Pendidikan, Rosma boten njarag nabrak tiyang ingkang jumeneng ing ngajengipun amargi Rosma sinambi dolanan HP anggenipun mlampah. Tiyang ingkang dipuntabrak Rosma kala wau ketingal langkung enem menawi saking pasuryanipun, nanging umuripun langkung sepuh menapa langkung enem Rosma inggih dereng mangretos. Salajengipun Rosma nyuwun pangapunten dhateng piyambakipun.

Basa ingkang dipunginakaken dening Rosma prayoginipun inggih menika basa…………..

• Ngoko lugu

• Krama lugu

• Ngoko alus

• Krama madya

• Krama alus

Hartinah matur dhateng ibunipun "Ibu, kula aturi dhahar rumiyin mangga!"

Ukara kasebut ngginakaken basa......................

• Ngoko lugu

• Ngoko alus

• Krama madya

• Krama lugu

• Krama alus