CERITA CEKAK 8

Karya sastra Jawa gagrag anyar awujud gancaran kang nyritakake perangan lelakon kang dialami paragane, ngenani gegarambaning urip bebrayan, kang ngandhut pitutur, piweling lan pesemon diarani

• Cerbung

• Cermis

• Cerkak

• Novel

Apa sing diarani homonim

• Tembung nduweni makna padha nanging beda panulisane

• Tembung sing nduweni makna padha nanging beda panulisane lan pangucapane

• Tembung sing nduweni makna beda lan beda pangucapane

• Tembung sing nduweni makna padha lan padha panulisane

Cerkak nduweni unsur intrinsik lan ekstrinsik. Ing ngisor iki sing ora kalebu unsur ekstrinsik cerkak yaiku....

• Pendhidhikan Panginggit

• Sudut Pandang

• Kahanan Politik

• Ekonomi Panginggit

Kang dudu kalebu titikan cerkak yaiku...

• Wujude gancaran

• Kaiket dening guru gatra, guru lagu, lan guru wilangan

• Ngemot pitutur, piwulang, lan pesemon

• Ana paraga utama lan paraga panyengkuyung

Amanat ing sajroning cerkak yaiku

• Paraga kang ana sajroning crita

• Kalungguhane pangripta sajroning crita

• Pesen kang diandharake dening pangripta marang para pamaos

• Katrangan ngenani panggonan, wayah, lan kahanan kang ana sajroning crita

Cerkak mujudake kasusastran gagrag anyar kang nyritakake

• Panguripan saben dina

• Kedadean apa anane

• Prastawa sejarah

• Kedadean sajrone

Bageyan struktur teks cerkak kang ngandharake prakara kang lagi diadhepi dening paraga utama, klebu intine crita, lan kudu ana sajrone crita diarani …

• Orientasi

• Komplikasi

• Resolusi

• Pamecahe masalah

Gatekna wacan cerkak ing ngisor iki!        

Tinimbang ana omah mung nganggur lan ngenteni ditakonake anake wong, karuwan lunga nggolek pengalaman nggolek upa aneng kutha, ucape Kinanthi nalika ngajak Tangguh mangkat Semarang. Pranyata Tangguh uga sarujuk. Lan saiki wis genep setaun anggone bebarengan sinau nyambung nyawa ing kutha atlas.        “Mbak, nyuwun kentang goreng kalih es lemon tea malih, inggih.” “Inggih, Mbak,” pelayan mau mesem.        Tangguh nyawang kancane. Dheweke ngerteni menawa Kinanthi lagi nandang susah ing batin mlayune kudu mangan enak lan akeh. Dheweke gumun, kenangapa kancane sinarawedhi iku ora bisa mbukak atine kanggo nrima tresnane wong lanang. Kamangka wis akeh banged priya sing nyedhaki lan karep ngrengkuh Kinanthi.         “Kenangapa ta, Kin, apa ta, kurange Mas Sudibya? Priyantune nggantheng, nyambut gawene wis mapan. Superviser ing kantormu, ta?” pitakone Tangguh.        “Piye ya, Ngguh, Mas Sudibya ora tipeku, kurang cocog, tur meneh, aku durung kepingin sinau katresnan. Esih akeh cita-cita lan kepinginan sing pingin takranggeh,” sinambi dolanan sedhotan ing lambene, Kinanthi nyauri. Saka cerita kasebut, Kinanthi nduweni sipat….

• Teteg

• Sareh

• Welas asih

• Kemayu

Cerkak mujudake crita rekayasa (imajinatif) sing sumbere bisa crita kasunyatan. Ing crita cekak ngandhut unsur instrinsik lan ekstrinsik. Unsur instrinsik yaiku unsur sing ana sajrone cerkak. Sing kalebu unsur intrinsik ing crita cekak, yaiku ...

• Kabudayan

• Pendhidhikan

• Latar

• Pariwisata

Gatekake pethilan cerkak ing ngisor iki!

Katon saya suwe srengenge saya mlaku mulih nyang parane. Sumiyati isih wae lungguh karo ngelap eluhe. Disawang foto ibune kang ana ing tangane. Dheweke isih lungguh ana ngisor wit randhu, ora nglegewa yen Winarto wis ana ing mburine.Saka pethilan cerita cekak ing ndhuwur, pesen kang kakandhut yaiku ….

• Sumiyati mung predhuli marang Winarto

• Sumiyari putra kang bekti marang ibune

• Sumiyati putra kang bhekti marang ibune

• Winarto seneng ndelik ngamati Sumiyati