teks nonsastra kelas X Basa jawa

Gatekake wacan ing ngisor iki!

Ngopeni Banyu Sumber Panguripan

Banyu mujudake sumber panguripan. Makhluk sing urip ora bisa urip tanpa banyu. Banyu sing dibutuhaek banyu sing resik. Banyu kang bebas polusi. Tuk banyu lan kali wis akeh sing asat amarga wit-witan sing nandon banyu wis entek ditegori. Banyu kali ya wis kena polusi amarga kanggo buwangan uwuh lan limbah omahan uga limbah pabrik.

Banyu kali kang kebak uwuh lan limbah mili menyang segara, mulane segara dadi reged. Supaya ora kekurangan banyu resik, ayo padha ngopeni sumber banyu kanthi nandur wit-witan ana ing sakiwa tengene sumber!. Aja mbuwang uwuh lan limbah menyang kali! Mula saiki ayo bebarengan gumregah, ngopeni banyu minangka sumber panguripan.

 

Irah-irahan teks ing dhuwur yaiku....

• Ngopeni Banyu Sumber Panguripan

• Banyu mujudake sumber panguripan

• Banyu mujudake sumber panguripan

• Makhluk sing urip ora bisa urip tanpa banyu

• Banyu kali wis kena polusi

Ing ngandhap punika ingkang mboten kalebu teks nonsastra inggih menika disebut teks....

• narasi

• persuasi

• deskripsi

• argumentasi

• wawancara

Teks kang isine ngajak supaya wong sing maca nindakake apa sing dikarepake pengarange, yaiku...

• eksposisi

• argumentasi

• deskripsi

• persuasi

• narasi

Wacanana teks deskripsi ing ngisor iki kanthi titi!

Mendhoan asala saka tlatah Purwokerto. Mendhoan ngemu teges masak nganggo lenga panas lan mateng. Mendhoan kagawe saka tempe sing wis diirisi tipis-tipis, banjur diwedhaki nganggo gandum sing wis diwenehi bumbu-bumbu. Rasane mendhoan gurih manawa dipangan nalika isih panas lan dilengkapi lombok rawit.

Aspek deskripsi kang ora diandharake saka teks kasebut yaiku ….

• Bahan

• Asal

• Bumbu

• Cara gawe

• Rasa

Gatekake wacan ing ngandhap menika!

Ing arsitektur wewangunan omah joglo, seni arsitektur ora mung babagan seni konstruksi omah, nanging uga minangka wujud nilai lan norma masarakat pendukunge. Katresnane manungsa ing cita rasa kaendahan, semono uga sikep religius kawujud ing arsitektur omah joglo.

Istilah joglo iku dumadi saka cengkorongan bangunan utama yaiku saka guru awujud patang cagak utama kanthi pengeret tumpang sanga utawa tumpang telu ing dhuwure. Struktur kang kaya mangkene iki saliyane kanggo sangga struktur utama omah, uga minangka sanggan payon omah supaya bisa awujud pencu (piramid). 

Bab iki nglambangake dene manungsa iku makhluk sosial kang ora bisa nglakoni urip kanthi dhewekan, nanging kudu tansah tulung-tinulung lan sesambungan karo wong liya. Kanthi saka guru kang kuwat minangka pondhasine omah iku negesake lamun karukunan lan mad sinamadan ing bebrayan iku uga kuwat lan masarakate uga kuwat. Yen wis kuwat sakabehe bisa ndadekake negarane uga kuwat. 

Ing perangan lawang duwe telung lawang, yaiku lawang utama ing tengah lan rong lawang kang ana ing sisih ngiringan kiwa lan tengene lawang utama. Katelu perangan lawang iku nglambangake kang nedheng ngembang lan ngupadi ing sajroning kluwarga. Teges liyane yaiku nulad saka lelakone kewan kupu wiwit saka uler nganti tekan dadi kupu. Dene sadurunge dadi kupu, uler iku nglakoni dadi enthung kang kabuntel ora isa apa-apa anane mung semedi. Nanging bareng wis lulus anggone tapa lan prihatin owah saka kewan kang nggilani lan ngateli dadi kewan kang nyenengake yaiku kupu. Iki nglambangake manungsa iku kudu duwe sipat prihatin lan ngendhaleni hawa nepsu yen kepingin kepenak ing tembe mburine.

Wacan ana ing ndhuwur kalebu teks...

• Narasi

• Persuasi

• Eksposisi

• Deskripsi

• Argumentasi

Masjid Agung Jatisobo mujudake salah siji masjid paling tuwa kang mapan ana ing Dusun Jatisobo, Kalurahan Jatisobo, Kecamatan Polokarto, Kabupaten Sukoharjo, Jawa TengahPerbawane kraton pancen krasa banget nalika maspadakake masjid iki. Wujud bangunan saka payon, menara, warna, wis katon yen masjid iki mujudake masjid kuna. Luwih krasa maneh nalika maspadakake perangan-perangan ing jroning masjid. Kusen, lawang, cagaklan usuk kayu kang ditata kadya payung, khas banget lan nuduhake menawa pancen masjid iki mujudake masjid kraton. Wujud bangunan saka payon menara, warna, wis katon yen masjid iki mujudake masjid kuna.

Tegese tembung payon kasebut padha karo tembung payon ing ukara ...

• Wingi payon omahku ambrol.

• Dheweke durung bali merga durung kepayon.

• Mbok dodolane dipayoni mesakake awit esuk.

• Wah, bareng kepayon dagangane saiki dadi juragan.

• Payon kae pating slengkrah ing buri omah.

Wacanen pethilan ing ngisor iki!

Masjid Agung Jatisobo mujudake salah siji masjid paling tuwa kang mapan ana ing Dusun Jatisobo, Kalurahan Jatisobo, Kecamatan Polokarto, Kabupaten Sukoharjo, Jawa Tengah. Perbawane kraton pancen krasa banget nalika maspadakake masjid iki. Wujud bangunan saka payon, menara, warna, wis katon yen masjid iki mujudake masjid kuna. Luwih krasa maneh nalika maspadakake perangan-perangan ing jroning masjid. Kusen, lawang, cagaklan usuk kayu kang ditata kadya payung, khas banget lan nuduhake menawa pancen masjid iki mujudake masjid kraton.

Wacan ing ndhuwur nggambarake Masjid Agung Jatisobo. Wacan kasebut kalebu jinis karangan ....

• argumentasi

• eksposisis

• deskripsi

• persuasi

• narasi

Sarujuk kaliyan Mendikbudristek lan Gubernur Jawa Tengah, mawas yen jagat digital dados papan pandadaran tumrap eksistensi aksara Jawa ing satengahipun masarakat. Gubernur pengin wawan pangandikan kaliyan pihak-pihak ingkang kagungan grengseng tumrap aksara Jawa, ngiras pantes urun rembag amrih majengipun aksara ing jaman digital.

"Kabeh kudu bisa ndeleng githoke dhewe kanggo ngerteni eksistensi aksara Jawa. Adiluhung thok ora cukup. Muspra yen kabudayan iki ora bisa ngrembaka. Kita ngantu-antu pamanggih lan pepadhang Panjenengan sami supaya awake dhewe ora kelangan Jawane," ngendikanipun Gubernur teges.

Bapak Gubernur ing wacan kasebut kepengin kaya kang kasebut iki...

• Urun rembug kanggo majuning aksara Jawa ing jaman digital.

• Wawan rembug karo pihak kang ora duwe grengseng tumrap aksara Jawa

• Ngandharake pangandikanipun Mendikbudristek badhe nguri-nguri aksara Jawa digital

• Ngadhakake lomba gegayutan aksara Jawa amrih aksara Jawa bisa luwih moncer.

• Aksara Jawa digital iku prelu digatekake miturut Mendikbudristek lan uga Bapak Gubernur.

duwe ancas amrih ing lingkungane masarakat lan kabudayan Jawa cinipta kedhaulatan budaya. Wose, kanthi migunakake aksara Jawa ing panguripan padinan, kanggo nulis apa wae, kabudayan Jawa duwe kedhaulatan utawa hak nemtokake dhirine. Kedhaulatan mau awujud kedhaulatan budaya, dudu kedhaulatan politik, saengga ora ana pepenginan babar blas kanggo nguwasani budaya liya. Paling ora, kedhaulatan budaya mau mung winates ing dhaerah mekar ngrembakake kabudayan.

Usaha kanggo ngrembakake aksara Jawa adhedhasar wacan ing ndhuwur yaiku...

• aksara Jawa digunakake kanggo wong sing sinau neng kuliyahan wae

• aksara Jawa digunakake nalika ana jejibahan saka pawiyatan wae

• aksara Jawa digunakake ing pawiyatan wae supaya entuk ngelmune

• aksara Jawa digunakake nalika diperlokake wae contone kanggo nulis

• aksara Jawa digunakake ing panguripan padinan lan kanggo nulis apa wae

Wacanen pethilan wacan ing ngisor iki.

Urip seduluran pancen kudu mengkono. Ora ana paedahe lamun wong urip mung nuruti karepe dheweJothakan, dahwen, kemeren, lan serikan kudu disingkiriAkeh banget paedahe wong seduluran sing guyup rukunMenawa ana bot repote ing antarane siji lan sijine, liyane bisa sabyantu ngentheng- enthengi. Saduluran guyub rukun iku ana loro dhedhasare. Kurmat marang sing luwih tuwa lan welas asih marang sing luwih enom. Mbokmenawa kala mangsane ana salah sijine sing lali banjur dadi sebab ora rukundadi kewajibane liyane kanggo ngelingake murih seduluran bali becik maneh.

Saduluran guyub rukun iku ana loro dhedhasare. Salah sijine yaiku....

• serik marang sing luwih enom

• meri marang sing luwih tuwa

• meri marang sing luwih enom

• sapenake dhewe karo sing luwih enom

• kurmat marang sing luwih tuwa