KB 3

Javobgarlikning cheklanganligi prinsipi va kapitalga egalik

qilishning uni boshqarishdan alohidalashuvi asosida mulkchilikning

qaysi shakli yuzaga kelgan?

• aksiyadorlik

• davlat

• xususiy

• aralash

Aksiyadorlik jamiyatlari yuzaga kelishiga aynan qaysi

omillar sabab bo‘lgan?

• MChJlarning mablag‘ jalb qilish imkoniyatlari cheklanganligi

  va ehtiyojlarning keskin ortib borishi

• davlat iqtisodiyotni tartibga solishida murakkabliklar yuzaga

  kelganligi

• qarz munosabatlarining yuqori darajada rivojlanishi va

  MChJlar imkoniyati muntazam ortib borishi

• qishloq xo‘jaligida renta munosabatlari rivojlanib, ehtiyojlarning

  muntazam qanoatlantirilganligi

Aksiyadorlik kompaniyalari yuzaga kelishi nimalarga

imkon berdi?

• yuqori o‘sishni ta’minlash, yirik loyihalarni amalga oshirish,

  qo‘shimcha aksiyalar hisobiga qo‘shimcha kapital jalb qilish

• mas’uliyati cheklangan jamiyatlarni bozordan siqib chiqarish,

  davlatning aralashuvini keskin qisqartirish

• halol raqobatni rivojlantirish, qimmatli qog‘ozlar bozoridagi

  hiyla-nayranglarning oldini olish

• investorlar mablag‘larini ishonchli tarzda himoya qilish, qishloq

  xo‘jaligini rivojlantirish

XV asrda tashkil etilgan qaysi tashkilot birinchi aksiyadorlik

jamiyati hisoblanadi

• DVest-indiya kompaniyasi

• Genuya banki

• London fond birjasi

• Moskva kemasozlik kompaniyasi

Tarixan birinchi aksiyadorlik jamiyati hisoblangan Genuya

bankida ijroiya organ funksiyalarini bajaruvchi organ qanday

nomlangan?

• Pkotibiyat kengashi

• protektorlar kengashi

• kollegial kengash

• auditorlar kengashi

Genuya banki keyingi taraqqiyot bosqichlarida qanday

kompaniyalar uchun biznesni tashkil etish namunasi bo‘lib xizmat

qilgan?

• kolonial kompaniyalar

• davlat kompaniyalari

• xorijiy kompaniyalar

• notarial kompaniyalar

XVI asrda Gollandiya va Angliyada mulkchilikning aksiyadorlik

shaklida tashkil etilgan kolonial kompaniyalar nima

maqsadda tashkil etilgan?

• mustamlaka hududlardagi boyliklarni faol tarzda o‘zlashtirish

• qo‘shimcha investitsiyalar kiritish orqali kolonial hududlarni

  rivojlantirish

• mustamlaka hududlarida aksiyadorlik kompaniyalari tashkil

  etib, aholi bandligini ta’minlash

• mustamlaka hududlariga aholini ko‘chirish va bandlik darajasini

  oshirish.

Yevropa tajribasi asosida Shimoliy Amerikada ham korporatsiyalar

tashkil etila boshlanishi qaysi davrga to‘g‘ri keladi?

• XIX asr boshlariga

• XV asr o‘rtalariga;

• 1929–1933-yillarga

• XX asr 70-yillariga

Aksiyadorlik jamiyatlari rivojlanishi yuqori darajada ta’sir

ko‘rsatgan omilni ko‘rsating?

• auditorlik tashkilotlari faoliyati yo‘lga qo‘yilishi

• aksiyalar yopiq muomalasi tashkil etilishi

• fond birjalarining faoliyati yo‘lga qo‘yilishi

• banklar va sug‘urta kompaniyalari faoliyati uyg‘unlashuvi

1930-yillarga kelib rivojlangan mamlakatlar amaliyotida

korporativ boshqaruv bilan bog‘liq qanday amaliyot kuzatila

boshlandi

• menejerlar sinfi shakllandi va professional boshqarishga o‘tish yuz berdi

• aksiyalar va korporativ obligatsiyalar muomalasi parallel

  ravishda yo‘lga qo‘yildi

• tashqi mustaqil nazorat sifatida auditorlik nazorati yo‘lga qo‘yildi

• fond bozorida investitsion vositachilar faoliyati amalga oshirila boshlandi