Edukasyon sa Pagpapakatao 10-1st Quarter Review Game SY 23-24

Ang kilos-loob ay ang pagsasakatuparan ng nabuong pasya ng isip. Para sa iyo, ano ang itinuturing na kakayahan ng iyong kilos-loob?

• Makaunawa

• Magnilay o magmuni-muni

• Makabuo ng kahulugan sa isang bagay.

• Kakayahang pumili, magpasiya, at isakatuparan ang pinili.

“Ibinibigay ng isip ang katwiran bilang isang kakayahan upang maimpluwensiyahan ang kilos-loob”. Ano ang kahulugan nito?

• Walang sariling paninindigan ang kilos-loob

• Nakadepende ang kilos-loob sa ibinibigay na impormasyon ng isip

• Kailangang maging matalino ang isip sa pamamagitan ng pag-aaral nang mabuti

• Hindi maaaring maghiwalay ang isip at kilos-loob dahil magkaugnay ang mga ito

Ikaw ay inanyayahan na magdiwang ng kaarawan ng kaibigan mo kasama ang iba pa ninyong mga kaibigan at pamilya niya. Pero naisip mong ipinagbabawal ang pakikipaghalubilo dahil sa pandemya, kaya magalang kang tumanggi. Anong kakayahan ang pinairal mo?

• Kakayahan ng isip na nakakaunawa

• Kakayahan ng isip na mag-abstraksiyon

• Kakayahan ng kilos-loob na naaakit sa mabuti at lumalayo sa masama.

• Kakayahan ng kilos-loob na pumili, magpasiya at isakatuparan ang pinili.

Hindi nagawa ng matalik mong kaibigan na si Abel ang inyong takdang aralin sa Math. Nais niyang kopyahin ang iyong gawain. Ano ang nararapat mong gawin?

• Payuhan siya mangopya nalang sa iba ninyong mga kaklase.

• Pakopyahin siya dahil balang araw ikaw na naman ang mangongopya sa kanya.

• Pabayaan siya dahil hindi mo naman siya responsibilidad.

• Payuhan siyang sagutan ang takdang-aralin bilang pagpapahalaga sa mga gawain.

Nabibigyang kahulugan ng isip ang isang sitwasyon dahil sa kamalayan at kakayahang mag-abstraksiyon. Kapag nabigyan ng kahulugan ang isang bagay o sitwasyon nagkakaroon ito ng tawag (calling) sa tao na dapat tugunan. Ano ang mahalagang epekto nito sa tao kapag ito ay natugunan?

• Napaunlad nito ang kakayahang mag-isip.

• Nagkakaroon ng pagpipilian ang kilos-loob.

• Nabibigyang daan nito ang pagtulong sa kapwa.

• Nagkakaroon ng kabuluhan ang buhay

Si Carol ay mahilig kumain ng junk foods subalit nang nagkaroon siya ng karamdaman, naging maingat na siya sa pagpili ng kaniyang kinakain kahit gustong-gusto pa niya ito.

Batay sa sitwasyon, anong kamalayan mayroon si Carol na kayang pigilan ang damdamin?

• Ang tao ay may kamalayan sa sarili.

• Ang tao ay may kakayahang mangatwiran.

• Ang tao ay may kakayahan sa abstraksiyon.

• Ang tao ay may kakayahamg pumili o hindi pumili.

Si Carol ay mahilig kumain ng junk foods subalit nang nagkaroon siya ng karamdaman, naging maingat na siya sa pagpili ng kaniyang kinakain kahit gustong-gusto pa niya ito.

Ano ang mensaheng mabubuo tungkol sa kakayahan ng tao na magpasiya sa sitwasyon na nabanggit sa itaas?

• Kailangan na maging maingat ang tao sa pagpili ng kanyang kakainin upang maiwasan ang pagkakasakit.

• Ang tao ang namamahala sa kaniyang sarii at walang ibang makapagdidikta ng kailangan niyang gawin.

• Magagawa ng tao na kontrolin ang emosyon upang ilagay ang paggamit nito sa tamang direksyon.

• Hindi mapapantayan ng hayop ang kakayahang taglay ng tao dahil siya ay natatangi.

Ipinagpaliban ang pagbili ng kotse upang bigyang daan ang pangtustos ng pag-aaral para sa mga anak. Anong prinsipyo ng Likas na Batas Moral ang ipinapakita ukol dito?

• Pangalagaan ang buhay

• Gawin ang mabuti, iwasan ang masama.

• Alamin ang katotohanan at mabuhay sa lipunan.

• Pagpaparami ng uri at papag-aralin ang mga anak.

Mag-isang itinataguyod ni Nanay Fe ang kanyang tatlong anak simula nang namatay ang kaniyang asawa. Kulang ang kinikita niya sa kaniyang pagtitinda online para matugunan ang kanilang pangangailangan. Upang madagdagan ang kaniyang kinikita, naisip niyang gawing doble ang orihinal na presyo ng kaniyang mga paninda. Subalit sa bawat mamimili na kaniyang dinadaya ay nakakaramdam siya ng pagkabagabag kaya minabuti niyang itigil ang pagmamalabis sa pagpresyo ng kaniyang mga paninda. Anong prinsipyo ng likas na batas moral ang ipinapakita sa sitwasyon?

• Likas sa tao (nilikhang may kamalayan at kalayaan) ang pagpaparami ng uri at papag-aralin ang mga anak.

• Likas sa tao ang pagiging rasyonal.

• Likas sa tao ang pagiging mabuti at iwasan ang masama.

• Likas sa tao ang pagkalooban siya ng karapatan na pangalagaan ang kaniyang buhay.

Alin sa sumusunod ang unang prinsipyo ng Likas na Batas Moral?

• Gawin ang mabuti, iwasan ang masama.

• Katulad ng hayop, likas sa tao ang pagpaparami.

• Kalikasan ng tao ang pag-aalam sa katotohanan.

• Bilang may buhay kailangan ng tao ang pangalagaan ang kanyang buhay.