Тіл тарихы 3 деңгей

Сөз басында жиі ұшырайтын й-жд-ж-т-д-ч-ш -з-с сәйкестігінің архетипін (түпкі тектерін) [й] деп табатын орыс ғалымы:

• М.А. Терентьев

• А. Богородицкий

• Н.И. Ильминский

• А.Н. Самойлович

• Н.Ф. Катанов

Түркі тілдеріндегі фонетикалық фактілерді өзара салыстырғанда п,б,в фонемаларының арғы тегі болып табылатын сонор дыбысты тап:

• У

• Ү

• Ұ

• О

• Э

Апокопа тәсіліне мысал келтір:

• суғару-суару

• орын-орны

• келеді-келет

• мәмедәлі-мәселе

• әнәугү гүні-әнәугүні

Деривациялық мағынаны білдіреді:

• сөз тудырушы жұрнақтар

• сөз түрлендіруші қосымша

• форма жасаушы жұрнақтар

• жалғаулар

• аталғандардың барлығы сәйкес келеді

Тарихи тұрғыдан аса байырғы ур етістігіне тән қатарды белгілеңіз

• универсал қызметін көрсететін қалдық

• лексикалық мағыанасын сақтап, қазір тілдерде де көмекші етістік қызметін атқарады

• кез келген сөз табымен тіркесе алатын қабілеті бар

• сингармониялық варианттары жоқ

• тілдің даму тарихы барысында қолданыстан шығып қалған

Ұйғыр-оғыз тілдерінің қырғыз-қыпшақ тілдерінен фонетикалық ерекшелігі:

• жыл-джыл-дыл-сыл

• адырылмас-айырылмас

• бықах-бышақ

• йағмыр-йамғыр

• атах-адақ-азақ

Тарихи жазба ескерткіштердегі «қоп», «қары», «ұуйаш», «күнәш» сөздерінің қазіргі қазақ тіліндегі варианты:

• «кәрі»

• «көрші»

• «көрпе»

• «көңіл»

• «көмір»

С.Е. Маловтың классификациясына сәйкес ең көне түркі тілдерінің қатарына жататын тілдер:

• қыпшақ, печенек, половец

• салар, түрік, түрікмен

• өзбек, шағатай, чұлым

• бұлғар, ұйғыр, чуваш, якут

• әзірбайжан, гагауыз, құманды

Көне түркі тілдеріндегі сөздің абсолют басындағы қатаңдардың ұяңдануы, ұяң дыбыстардың пайда болуы қатар айтылған екі сөздің алдыңғысының соңғысына әсері қандай заңдылық деп аталады:

• Сандхи заңдылығы

• Ығысу

• Геминация

• Контракция

• Метатеза

Ауыз қуысының алдыңғы бөлігінде жасалатын жіңішке дауыстыларды қалай атайды?

• палаталь

• лабиальды

• веляр

• тіл арты

• дұрыс жауап жоқ