ŚREDNIOWIECZE - matura

Gatunek literatury hagiograficznej opisującej życie i czyny świętych. Nie jest utworem polskim ale został przetłumaczony na język polski bardzo wcześnie, stał się zabytkiem języka polskiego. Bohater pochodził z książęcej rodziny, urodził się w Rzymie, w noc poślubną opuścił dom rodzinny, żonę i podjął decyzję o dobrowolnej ascezie.

• Legenda o św. Aleksym

• Lament świętokrzyski

• Pieśń o Rolandzie

• Kwiatki świętego Franciszka

Średniowieczny wiersz będący monologiem Maryi stojącej pod krzyżem Chrystusa i wyrażającej żal i cierpienie po stracie syna. Utwór składa się z szeregu apostrof skierowanych do różnych adresatów. Utwór ukazuje ludzkie oblicze cierpienia Matki Boskiej.

• Legenda o świętym Aleksym

• Lament świętokrzyski

• Bogurodzica

• Pieśń o Rolandzie

Najstarszy polski utwór wierszowany (XIII wiek) będący modlitwą skierowaną do Chrystusa za wstawiennictwem Matki Boskiej i Jana Chrzciciela, motyw deesis.

• Kronika polska

• Boska komedia

• Bogurodzica

• Lament świętokrzyski

Anonimowy autor Kroniki polskiej

• Gall Anonim

• Dante Alighieri

• św. Wojciech

• opat Klasztoru Benedyktynów na Świętym Krzyżu

Historia hagiograficzna na temat życia pewnego świętego. Opowiada i postawie pełnej afirmacji życia, pokory wobec losu, szukania pozytywnych wartości, radości płynącej z życia ze zjednoczenia i pochwała boskiego aktu stworzenia.

• Lament świętokrzyski

• Pieśń o Rolandzie

• Legenda o świętym Aleksym

• Kwiatki świętego Franciszka

Gatunek epicki, historiograficzny, łączący wiedzę historyczną z elementami fikcji. Opisuje wydarzenia w układzie chronologicznym.

• Bogurodzica

• Boska komedia

• Kronika polska

• kronika

Średniowieczny epos rycerski powstały prawdopodobnie w XI wieku, odwoływał się do hiszpańskiej wyprawy Karola Wielkiego. Reprezentuje gatunek zwany chanson de gęste - pieśń o czynach. Tytułowy bohater jest krewnym króla, dowódcą tylnej straży, zaatakowany zdradziecko przez Saracenów ginie, broniąc do końca swego króla i honoru. Nie decyduje się na wezwanie posiłków, gdyż taki czyn mógłby być poczytany za tchórzostwo i zaszkodziłby jego dobrej sławie. Jest przykładem średniowiecznej ars moriendi. Bohater, czując zbliżający się koniec, biegnie na wzgórze, chowa pod siebie miecz z drogocennymi relikwiami, by nie trafił w pogańskie ręce, wyciąga rękawicę w kierunku Boga, oddając mu się jako lennik, modli się, czyni pokutę. Na znak akceptacji czynów bohatera po jego duszę schodzi Archanioł Gabriel i zabiera ją do nieba.

• Kronika polska

• Legenda o św. Aleksym

• Pieśń o Rolandzie

• Boska komedia.

Autor "Boskiej komedii"

• Gall Anonim

• Leopold Staff

• Dante Alighieri

• św. Wojciech

Utwór napisany przez anonimowego autora na polecenie króla Bolesława Krzywoustego, obejmuje dzieje Polski od czasów najdawczniejnzych do współczesnych autorowi. Składa się z 3 ksiąg, bywa nazywana triadą Bolesławów, ponieważ Anonim chwali przede wszystkim rządy Bolesława Chrobrego, Bolesława Śmiałego i Bolesława Krzywoustego, tworząc wizerunki idealnych władców.

• kronika

• Pieśń o Rolandzie

• Boska komedia

• Kronika polska

Najdłuższy staropolski dialog, w którym mędrzec prowadzi dialog ze śmiercią, która przechwala się władzą nad wszelkimi żywym stworzeniem, wyznania śmierci i jej wizerunek mają przerażać średniowiecznego odbiorcę, stanowić dla niego przestrogę i moralne pouczenie. Śmierć opowiada o grzesznikach, którzy powinni bać się chwili, kiedy po nich przyjdzie i pozbawi ich życia.

• Lament świętokrzyski

• Rozmowa Mistrza Polikarpa...

• Boska komedia

• Kronika polska