Оқу сауаттылығы 2-нұсқа

п Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

Бір уыс мақта

(Паульсоннан)

Бiр кiшкентай қыз әкесiнiң шапанын жамап отыр екен, шешесi қасына отырып, ақыл айтты:

— Балам, дүниедегi жаратылған жанды-жансыздардың ешқайсысының да керексiз болып, жерде қалатыны болмайды, — деп. Сол сөздi айтып отырғанда, қыз бала киiмiн жамап болып, жердегi мақтаның қиқымын терезеден лақтырып, далаға тастады:

— Әже, осы қиқымның еш нәрсеге керегi бола қалмас, — деп.

Шешесi:

— Балам, сол да жерде қалмайды, — дедi. Осылайша сөйлесiп, терезеден қарап отырса, манағы мақтаны жел көтерiп ұшырды, мұны бiр торғай көрiп қуып барып, мақтаны тұмсығына тiстеп қана алып, ұшып кеттi. Қыз әжесiнен:

— Манағы мақтаның қиқымын бiр торғай алып кеттi, оны неғылады? — деп сұрады. Әжесi айтты:

— Көрдiң бе, балам, күн айналмай манағы айтқан сөздiң келгенiн. Ол кiшкентай мақтаны торғай ұясына төсеп, жас балапандарына мамық етедi, — дедi.

                                                                                            Ыбырай Алтынсарин.

Шығарманың негізгі ойды анықта.

• А.Ештеңені ысырап етпеу  керек

• В.  Жыртықты жамаған жөн

• С.  Ананың ақылы

• D.  мақта – балапан үшін мамық

Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

          Қыс
Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,
Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.
Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,
Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

Дем алысы - үскірік, аяз бен қар,
Кәрі құдаң - қыс келіп, әлек салды.
Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,
Аязбенен қызарып ажарланды.

Бұлттай қасы жауып екі көзін,
Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.
Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,
Алты қанат ақ орда үй шайқалды.

Әуес көріп жүгірген жас балалар,
Беті-қолы домбығып, үсік шалды.
Шидем мен тон қабаттап киген малшы
Бет қарауға шыдамай теріс айналды.

Қар тепкенге қажымыс қайран жылқы
Титығы құруына аз-ақ қалды.
Қыспен бірге тұмсығын салды қасқыр,
Малшыларым, қор қылма итке малды.

Соныға малды жайып, күзетіңдер,
Ұйқы өлтірмес, қайрат қыл, бұз қамалды!
Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін,
Құр жібер мына антұрған кәрі шалды.

                                      Абай Құнанбайұлы

Автор қыс «мінезін»  сипаттаған  өлең  жолын тап.

• А.Кәрі  құдаң – қыс  келіп,әлек  салды

• В. Бұлттай  қасы  жауып  екі көзін

• С.  Ұшпайдай  бөркін  киген  оқшырайтып

• D.  Борандай  бұрқ – сарқ  етіп  долданғанда

Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

 Бір уыс мақта

(Паульсоннан)

Бiр кiшкентай қыз әкесiнiң шапанын жамап отыр екен, шешесi қасына отырып, ақыл айтты:

— Балам, дүниедегi жаратылған жанды-жансыздардың ешқайсысының да керексiз болып, жерде қалатыны болмайды, — деп. Сол сөздi айтып отырғанда, қыз бала киiмiн жамап болып, жердегi мақтаның қиқымын терезеден лақтырып, далаға тастады:

— Әже, осы қиқымның еш нәрсеге керегi бола қалмас, — деп.

Шешесi:

— Балам, сол да жерде қалмайды, — дедi. Осылайша сөйлесiп, терезеден қарап отырса, манағы мақтаны жел көтерiп ұшырды, мұны бiр торғай көрiп қуып барып, мақтаны тұмсығына тiстеп қана алып, ұшып кеттi. Қыз әжесiнен:

— Манағы мақтаның қиқымын бiр торғай алып кеттi, оны неғылады? — деп сұрады. Әжесi айтты:

— Көрдiң бе, балам, күн айналмай манағы айтқан сөздiң келгенiн. Ол кiшкентай мақтаны торғай ұясына төсеп, жас балапандарына мамық етедi, — дедi.

                                                                                            Ыбырай Алтынсарин.

Шығарманың жанрын анықта.

• А. Әңгіме

• В. Ертегі

• С. Мысал

• D. Өлең

Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

 Бір уыс мақта

(Паульсоннан)

Бiр кiшкентай қыз әкесiнiң шапанын жамап отыр екен, шешесi қасына отырып, ақыл айтты:

— Балам, дүниедегi жаратылған жанды-жансыздардың ешқайсысының да керексiз болып, жерде қалатыны болмайды, — деп. Сол сөздi айтып отырғанда, қыз бала киiмiн жамап болып, жердегi мақтаның қиқымын терезеден лақтырып, далаға тастады:

— Әже, осы қиқымның еш нәрсеге керегi бола қалмас, — деп.

Шешесi:

— Балам, сол да жерде қалмайды, — дедi. Осылайша сөйлесiп, терезеден қарап отырса, манағы мақтаны жел көтерiп ұшырды, мұны бiр торғай көрiп қуып барып, мақтаны тұмсығына тiстеп қана алып, ұшып кеттi. Қыз әжесiнен:

— Манағы мақтаның қиқымын бiр торғай алып кеттi, оны неғылады? — деп сұрады. Әжесi айтты:

— Көрдiң бе, балам, күн айналмай манағы айтқан сөздiң келгенiн. Ол кiшкентай мақтаны торғай ұясына төсеп, жас балапандарына мамық етедi, — дедi.

                                                                                 Ыбырай Алтынсарин.

      Әңгіме  жоспарының дұрыс ретін тап.

1.    Мақта қиқымын іліп алған торғай

2.    Мақта – балапан үшін мамық

3.    Ананың ақылы

4.    Шапанды жамау

• А.  4, 3, 2, 1

• В.  2, 1, 4, 3

• С. 1, 4, 3, 2

• D. 3, 4, 2, 1

Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

 Бір уыс мақта

(Паульсоннан)

Бiр кiшкентай қыз әкесiнiң шапанын жамап отыр екен, шешесi қасына отырып, ақыл айтты:

— Балам, дүниедегi жаратылған жанды-жансыздардың ешқайсысының да керексiз болып, жерде қалатыны болмайды, — деп. Сол сөздi айтып отырғанда, қыз бала киiмiн жамап болып, жердегi мақтаның қиқымын терезеден лақтырып, далаға тастады:

— Әже, осы қиқымның еш нәрсеге керегi бола қалмас, — деп.

Шешесi:

— Балам, сол да жерде қалмайды, — дедi. Осылайша сөйлесiп, терезеден қарап отырса, манағы мақтаны жел көтерiп ұшырды, мұны бiр торғай көрiп қуып барып, мақтаны тұмсығына тiстеп қана алып, ұшып кеттi. Қыз әжесiнен:

— Манағы мақтаның қиқымын бiр торғай алып кеттi, оны неғылады? — деп сұрады. Әжесi айтты:

— Көрдiң бе, балам, күн айналмай манағы айтқан сөздiң келгенiн. Ол кiшкентай мақтаны торғай ұясына төсеп, жас балапандарына мамық етедi, — дедi.

                                                                                  Ыбырай Алтынсарин.

 Шығарма не туралы?

• А.  Дүниеде әр нәрсенің өз орны бар

• В.  Мақтаның қиқымын лақтыру керек

• С. Торғайлар тапқыр келеді

• Д.Қыз бала анасының айтқаныгн тыңдау керек еді .

Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

          Қыс

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

 

Дем алысы - үскірік, аяз бен қар,

Кәрі құдаң - қыс келіп, әлек салды.

Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,

Аязбенен қызарып ажарланды.

 

Бұлттай қасы жауып екі көзін,

Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.

Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,

Алты қанат ақ орда үй шайқалды.

 

Әуес көріп жүгірген жас балалар,

Беті-қолы домбығып, үсік шалды.

Шидем мен тон қабаттап киген малшы

Бет қарауға шыдамай теріс айналды.

 

Қар тепкенге қажымыс қайран жылқы

Титығы құруына аз-ақ қалды.

Қыспен бірге тұмсығын салды қасқыр,

Малшыларым, қор қылма итке малды.

Соныға малды жайып, күзетіңдер,

Ұйқы өлтірмес, қайрат қыл, бұз қамалды!

Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін,

Құр жібер мына антұрған кәрі шалды.

                                      Абай Құнанбайұлы

Өлеңнен кейіптеуді тап.

• А.  Дем алысы - үскірік, аяз бен қар,

       Кәрі құдаң - қыс келіп, әлек салды.

• В.  Қар тепкенге қажымыс қайран жылқы

       Титығы құруына аз-ақ қалды.

• С.  Шидем мен тон қабаттап киген малшы

       Бет қарауға шыдамай теріс айналды.

• D.  Әуес көріп жүгірген жас балалар,

       Беті-қолы домбығып, үсік шалды.

Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

          Қыс

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

 

Дем алысы - үскірік, аяз бен қар,

Кәрі құдаң - қыс келіп, әлек салды.

Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,

Аязбенен қызарып ажарланды.

 

Бұлттай қасы жауып екі көзін,

Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.

Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,

Алты қанат ақ орда үй шайқалды.

 

Әуес көріп жүгірген жас балалар,

Беті-қолы домбығып, үсік шалды.

Шидем мен тон қабаттап киген малшы

Бет қарауға шыдамай теріс айналды.

 

Қар тепкенге қажымыс қайран жылқы

Титығы құруына аз-ақ қалды.

Қыспен бірге тұмсығын салды қасқыр,

Малшыларым, қор қылма итке малды.

 

Соныға малды жайып, күзетіңдер,

Ұйқы өлтірмес, қайрат қыл, бұз қамалды!

Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін,

Құр жібер мына антұрған кәрі шалды.

                                      Абай Құнанбайұлы

Өлеңнен теңеуі бар жолды тап.

• А. Бұлттай қасы жауып екі көзін

• В. Ұйқы өлтірмес, қайрат қыл, бұз қамалды! 

• С. Әуес көріп жүгірген жас балалар

• D. Аязбенен қызарып ажарланды

Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

          Қыс

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

 

Дем алысы - үскірік, аяз бен қар,

Кәрі құдаң - қыс келіп, әлек салды.

Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,

Аязбенен қызарып ажарланды.

 

Бұлттай қасы жауып екі көзін,

Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.

Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,

Алты қанат ақ орда үй шайқалды.

 

Әуес көріп жүгірген жас балалар,

Беті-қолы домбығып, үсік шалды.

Шидем мен тон қабаттап киген малшы

Бет қарауға шыдамай теріс айналды.

 

Қар тепкенге қажымыс қайран жылқы

Титығы құруына аз-ақ қалды.

Қыспен бірге тұмсығын салды қасқыр,

Малшыларым, қор қылма итке малды.

 

Соныға малды жайып, күзетіңдер,

Ұйқы өлтірмес, қайрат қыл, бұз қамалды!

Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін,

Құр жібер мына антұрған кәрі шалды.

                                      Абай Құнанбайұлы

           Өлең шумағынан эпитетті тап.

• Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

  Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

  Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

  Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

  А. Ақ киімді, ақ сақалды

   

• Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

  Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

  Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

  Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

  В.  Соқыр, мылқау

   

• Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

  Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

  Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

  Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

  С.  Басқан жері

   

• Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

  Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

  Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

  Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

  D. Үсті- басы ақ қырау

   

Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

          Қыс

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

 

Дем алысы - үскірік, аяз бен қар,

Кәрі құдаң - қыс келіп, әлек салды.

Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,

Аязбенен қызарып ажарланды.

 

Бұлттай қасы жауып екі көзін,

Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.

Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,

Алты қанат ақ орда үй шайқалды.

 

Әуес көріп жүгірген жас балалар,

Беті-қолы домбығып, үсік шалды.

Шидем мен тон қабаттап киген малшы

Бет қарауға шыдамай теріс айналды.

 

Қар тепкенге қажымыс қайран жылқы

Титығы құруына аз-ақ қалды.

Қыспен бірге тұмсығын салды қасқыр,

Малшыларым, қор қылма итке малды.

 

Соныға малды жайып, күзетіңдер,

Ұйқы өлтірмес, қайрат қыл, бұз қамалды!

Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін,

Құр жібер мына антұрған кәрі шалды.

                                      Абай Құнанбайұлы

Қай жолда аллитерация қолданылған?

• А. Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

     Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

• В. Бұлттай қасы жауып екі көзін,

     Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.

• С. Әуес көріп жүгірген жас балалар,

     Беті-қолы домбығып, үсік шалды.

• D. Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,

     Аязбенен қызарып ажарланды.

Мәтінді мұқият оқып, тест тапсырмаларын орында.

          Қыс

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

 

Дем алысы - үскірік, аяз бен қар,

Кәрі құдаң - қыс келіп, әлек салды.

Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,

Аязбенен қызарып ажарланды.

 

Бұлттай қасы жауып екі көзін,

Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.

Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,

Алты қанат ақ орда үй шайқалды.

 

Әуес көріп жүгірген жас балалар,

Беті-қолы домбығып, үсік шалды.

Шидем мен тон қабаттап киген малшы

Бет қарауға шыдамай теріс айналды.

 

Қар тепкенге қажымыс қайран жылқы

Титығы құруына аз-ақ қалды.

Қыспен бірге тұмсығын салды қасқыр,

Малшыларым, қор қылма итке малды.

 

Соныға малды жайып, күзетіңдер,

Ұйқы өлтірмес, қайрат қыл, бұз қамалды!

Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін,

Құр жібер мына антұрған кәрі шалды.

                                      Абай Құнанбайұлы

Әсірелеуді көрсет.

• А. Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

     Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

• .

  В. Әуес көріп жүгірген жас балалар,

     Беті-қолы домбығып, үсік шалды.

• С. Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,

     Алты қанат ақ орда үй шайқалды.

• D. Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін,

     Құр жібер мына антұрған кәрі шалды.