Себеп салдар, қарсылықты, шартты

 Себеп бағыныңқылы сабақтасты белгілеңіз.

• Аспанда жапқан тұтас бұлт сиреп, ара-тұра жұлдыздар көріне бастады.

• Сөйлесуге тіл жоқ: Есенейден бата алмайды.

• Аңсаған төлде су тапса, бас қоймай ма батауға.

• Қасқыр енді мұның айғайын елемейтін болған соң, Иса басқа бір 
  тәсілге көшті.

• Мен қорықпаймын, өйткені әжем кеше сұрап алған.

Қарсылықты бағыныңқылы сабақтастың сұрауларын табыңыз.

• Қайтпейінше? Не етпейінше?

• Қашаннан бері? Қайтіп?

• Не етпек болып? Қалай?

• Қайтсе де? Қайткенмен?
  

• Қайтсе? Не еткенде?

Бағыныңқысының баяндауышы «майынша» тұлғалы болатын сабақтастың қай түрі екендігін анықтаңыз. 

• мақсат бағыныңқы

• мезгіл бағыныңқы

• қарсылықты бағыныңқы

• қимыл-сын бағыныңқы

• шартты бағыныңқы

Бағыныңқысының баяндауышы «-ғанмен» тұлғалы болатын сабақтастың қай түрі екендігін анықтаңыз. 

• 
  Мақсат бағыныңқы құрмалас 

• Мезгіл бағыныңқы құрмалас  

• Қарсылықты бағыныңқы

• Шартты бағыныңқы құрмалас

• Себеп бағыныңқы құрмалас

Себеп бағыныңқылы сабақтасты белгілеңіз.

• Тысқа шыққан Сырбай оралғанша, Рахмет хатты төрт-бес рет оқып шықты. 
  

• Екі көзі қанталап, денесі ашумен булыға қалшылдайды.

• Іздеушілер көрмесін деп, біз тасалана қалдық. 

• Нұр дегенің не десе, жарқыраған күн деуші ек.

• Қолынан келер бөтен жәрдем болмаған соң, ол қызға жылы сөзімен қайрат береді.

Сабақтас құрмаластағы бағыныңқы сөйлемнің орын тәртібін анықтаңыз. 

Өз ана тіліңді қадір тұтпай тұрып, ел-жұртынды сүйе алмайсың.

• Басыңқы сөйлемнің алдында.   

• Басыңқы сөйлемнің екі жағында. 

• Басыңқы сөйлем алдында да, кейін де.

• Басыңқы сөйлемнен кейін. 

• Басыңқы сөйлемнің ортасында.

Шартты бағыныңқылы сабақтасты табыңыз.

• Жүре берсең, көре бересің.

• Құрмаш қанша тәрбиелесе де, Көксерек ұрлық пен адал астың айырмасының не екенін ұға алмады. 

• Артыма жалт қарасам, екі жігіт аттарын байлап жатыр. 

• Көзсіз өмір не десе, тас қараңғы көр деуші ем.

• Аяғының сырқырағаны басылар ма екен деп, ол тізесін отқа қыздырады.

Шартты бағыныңқылы сабақтастың жасалу жолын айқындаңыз.

• Шығыс жалғаулы болжалды келер шақ есімшенің болымсыз түрінен жасалады.

• Шартты бағыныңқылы баяндауыштары етістіктің шартты райынан.

• Есімшеге –дай, -дей жұрнағының жалғануы арқылы жасалады.

• –мақ, -мек, -бақ, - бек, жұрнақтары етістіктің болып деген көсемшелі формасы арқылы жасалады.

• Көсемшенің –ғалы, -гелі жұрнағы жалғанады.

«Жол ұзақ болған соң, таң біліне аттанар едім» деген сөйлем сабақтас құрмаластың қай түріне жататынын анықтаңыз.

• Мезгіл бағыныңқылы сабақтас

• Шартты бағыныңқылы сабақтас

• Себеп-салдар бағыныңқылы сабақтас

• Қарсылықты бағыныңқы сабақтас

• Қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас

-ғандықтан, -гендіктен - қай сабақтас құрмалас сөйлемнің жұрнақтары?

• шартты

• қарсылықты

• себеп-салдар

• мезгіл

• мақсат