Оқу сауаттылығы 4-нұсқа

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз.

 Мейірімді бала. 

Ы. Алтынсарин                                                                              

      Қытай жұртыңда ескі заң бар,  біреуді алдағандығы мойнына  түскен кісінің қолын кесе тұғын. Бір төре осындай іспен   күнәлі болып, әлгі айтылған жазаны беруге тұрғанда, күнәлі  төренің жас қыз баласы  «әкем үшін жауап  беремін  » деп , мәлім қылады. Қызды патшаға алып келісті.

-        Тақсыр патшам, менің  әкем жазаға лайық болғаны рас, соның үшін қолынан  айырылуы керек болды, мінекей, тақсыр, әкемінің қолы, - деп өзінің қолын көтерді.

-        Бұл қол да менің  жазықты  болған атамның  қолы,  бірақ  мұнымен  бала- шағаларын асырауға шамасы келмейді.  Тақсыр,  осы нашар  қолын кесіп, жұмысқа  жарап, бала- шағаларын асырайтын қолын атама  қалдыруды бұйырыңыз. Патша баланың мұнша атасына мейірімділігіне  рақымы келіп, төренің күнәсі кешті дейді.

   Үзінді   шығарманың қай бөлігі ?

• А.     Сюжеттің шиеленесуі

• В.     Сюжеттің дамуы

• С.      Сюжеттің шешімі

• Д.     Сюжеттің  басталуы

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз.

 Мейірімді бала. 

Ы. Алтынсарин                                                                              

      Қытай жұртыңда ескі заң бар,  біреуді алдағандығы мойнына  түскен кісінің қолын кесе тұғын. Бір төре осындай іспен   күнәлі болып, әлгі айтылған жазаны беруге тұрғанда, күнәлі  төренің жас қыз баласы  «әкем үшін жауап  беремін  » деп , мәлім қылады. Қызды патшаға алып келісті.

-        Тақсыр патшам, менің  әкем жазаға лайық болғаны рас, соның үшін қолынан  айырылуы керек болды, мінекей, тақсыр, әкемінің қолы, - деп өзінің қолын көтерді.

Бұл қол да менің  жазықты  болған атамның  қолы,  бірақ  мұнымен  бала- шағаларын асырауға шамасы келмейді.  Тақсыр,  осы нашар  қолын кесіп, жұмысқа  жарап, бала- шағаларын асырайтын қолын атама  қалдыруды бұйырыңыз. Патша баланың мұнша атасына мейірімділігіне  рақымы келіп, төренің күнәсі кешті дейді.

Шығарма мазмұнының дұрыс ретін тап.

         1.     Қайсар қыздың сөзі        

  2.     Патша үкімі

  3.     Қолын көтерген қыз

  4.     Күнәлі төре

 

•             

   

  А.    4,3,1,2

•       

   

   В.     4,2,3,1

•  

   

  С.     3,1,4,2

•  

   Д.     2,4,1,3

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз.

 Мейірімді бала. 

Ы. Алтынсарин                                                                              

      Қытай жұртыңда ескі заң бар,  біреуді алдағандығы мойнына  түскен кісінің қолын кесе тұғын. Бір төре осындай іспен   күнәлі болып, әлгі айтылған жазаны беруге тұрғанда, күнәлі  төренің жас қыз баласы  «әкем үшін жауап  беремін  » деп , мәлім қылады. Қызды патшаға алып келісті.

-        Тақсыр патшам, менің  әкем жазаға лайық болғаны рас, соның үшін қолынан  айырылуы керек болды, мінекей, тақсыр, әкемінің қолы, - деп өзінің қолын көтерді.

Бұл қол да менің  жазықты  болған атамның  қолы,  бірақ  мұнымен  бала- шағаларын асырауға шамасы келмейді.  Тақсыр,  осы нашар  қолын кесіп, жұмысқа  жарап, бала- шағаларын асырайтын қолын атама  қалдыруды бұйырыңыз. Патша баланың мұнша атасына мейірімділігіне  рақымы келіп, төренің күнәсі кешті дейді.

Патша неліктен төренің  күнәсін кешті?

• А.   қыздың  «әкем үшін жауап беремін» дегені үшін

• В.  қыз өзінің  қолын көтергені үшін

• С.   Қыз атасының жазықты екенін айтқан соң

• Д.   Баланың мейірімділігіне рақымы  келді

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз.

 Мейірімді бала. 

Ы. Алтынсарин                                                                              

      Қытай жұртыңда ескі заң бар,  біреуді алдағандығы мойнына  түскен кісінің қолын кесе тұғын. Бір төре осындай іспен   күнәлі болып, әлгі айтылған жазаны беруге тұрғанда, күнәлі  төренің жас қыз баласы  «әкем үшін жауап  беремін  » деп , мәлім қылады. Қызды патшаға алып келісті.

-        Тақсыр патшам, менің  әкем жазаға лайық болғаны рас, соның үшін қолынан  айырылуы керек болды, мінекей, тақсыр, әкемінің қолы, - деп өзінің қолын көтерді.

Бұл қол да менің  жазықты  болған атамның  қолы,  бірақ  мұнымен  бала- шағаларын асырауға шамасы келмейді.  Тақсыр,  осы нашар  қолын кесіп, жұмысқа  жарап, бала- шағаларын асырайтын қолын атама  қалдыруды бұйырыңыз. Патша баланың мұнша атасына мейірімділігіне  рақымы келіп, төренің күнәсі кешті дейді.

Мәтін мазмұнына сәйкес келетін қорытынды ой.

         

• А.    Туралық – лақтың мейірі.

• В.    Әке қолын құтқарған – мейірімділік.

• С.    Еңбекті дұшпан санаған адамда мейірімі жоқ

•  Д.   Өтіріктің  құйырыңы – бір ақ тұтам

           

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз

   Ізбасты.                  

Ы. Алтынсарин

        Қыпшақ Ізбасты би, он жасар күніңде көш үстінде көп адаммен бір түлкі қуысып, бәрінен бұрын  жетіп түлкіні соғып алды.  Артынан  келген жасы үлкен кісілер түлкіңді   бізге байла дейді. Ізбасты бермейді. Қазақшылық әдетте жасы  үлкенге   мұндай соғып  алған  түлкіні байлаушы еді. Мынау бала бізге байламайды деп,заманындағыханына  арызға келіпті. Сонда Ізбасты ханға былай дейді:

 Ойдан қашты бір түлкі,

Тауға қарап демалмай

Жабыла қудық көп кісі,

Бәрі де қалды ере алмай;

Сол түлкіні кім алар,

Жалғыз жеткен  мен алмай;

Ағайыннан дұшпан жауым жоқ,

Алдына салып айдап  жүр,

Алтайы түлкі көре алмай;

Ұялып, тақсыр, жүрмеңіз,

Мұның төресін оңдап бере алмай.

 

Әңгіменің  басты кейіпкері кім?

• А.  үлкен  кісілер

• В.  хан

• С.  Он жасар бала

• Д.  Көш адамдары

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз

   Ізбасты.                  

Ы. Алтынсарин

        Қыпшақ Ізбасты би, он жасар күніңде көш үстінде көп адаммен бір түлкі қуысып, бәрінен бұрын  жетіп түлкіні соғып алды.  Артынан  келген жасы үлкен кісілер түлкіңді   бізге байла дейді. Ізбасты бермейді. Қазақшылық әдетте жасы  үлкенге   мұндай соғып  алған  түлкіні байлаушы еді. Мынау бала бізге байламайды деп,заманындағыханына  арызға келіпті. Сонда Ізбасты ханға былай дейді:

 Ойдан қашты бір түлкі,

Тауға қарап демалмай

Жабыла қудық көп кісі,

Бәрі де қалды ере алмай;

Сол түлкіні кім алар,

Жалғыз жеткен  мен алмай;

Ағайыннан дұшпан жауым жоқ,

Алдына салып айдап  жүр,

Алтайы түлкі көре алмай;

Ұялып, тақсыр, жүрмеңіз,

Мұның төресін оңдап бере алмай.

Үзінді шығарманың қай бөлігі?

Қыпшақ Ізбасты би, он жасар күнінде көш үстінде көп адаммен бір түлкі соғып алды.         

 

 

 

• А.     Сюжеттің шиеленесуі    

• В.     Сюжеттің дамуы

• С.      Сюжеттің шешімі

•  Д.    Сюжеттің  басталуы

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз

   Ізбасты.                  

Ы. Алтынсарин

        Қыпшақ Ізбасты би, он жасар күніңде көш үстінде көп адаммен бір түлкі қуысып, бәрінен бұрын  жетіп түлкіні соғып алды.  Артынан  келген жасы үлкен кісілер түлкіңді   бізге байла дейді. Ізбасты бермейді. Қазақшылық әдетте жасы  үлкенге   мұндай соғып  алған  түлкіні байлаушы еді. Мынау бала бізге байламайды деп,заманындағыханына  арызға келіпті. Сонда Ізбасты ханға былай дейді:

 Ойдан қашты бір түлкі,

Тауға қарап демалмай

Жабыла қудық көп кісі,

Бәрі де қалды ере алмай;

Сол түлкіні кім алар,

Жалғыз жеткен  мен алмай;

Ағайыннан дұшпан жауым жоқ,

Алдына салып айдап  жүр,

Алтайы түлкі көре алмай;

Ұялып, тақсыр, жүрмеңіз,

Мұның төресін оңдап бере алмай.

  Ізбасты қандай?

• А.    сараң сұм     

• В.   тапқыр, әділ    

• С.   Мырза, жомарт    

• Д.   Қызғаншақ,  іші тар

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз

   Ізбасты.                  

Ы. Алтынсарин

        Қыпшақ Ізбасты би, он жасар күніңде көш үстінде көп адаммен бір түлкі қуысып, бәрінен бұрын  жетіп түлкіні соғып алды.  Артынан  келген жасы үлкен кісілер түлкіңді   бізге байла дейді. Ізбасты бермейді. Қазақшылық әдетте жасы  үлкенге   мұндай соғып  алған  түлкіні байлаушы еді. Мынау бала бізге байламайды деп,заманындағыханына  арызға келіпті. Сонда Ізбасты ханға былай дейді:

 Ойдан қашты бір түлкі,

Тауға қарап демалмай

Жабыла қудық көп кісі,

Бәрі де қалды ере алмай;

Сол түлкіні кім алар,

Жалғыз жеткен  мен алмай;

Ағайыннан дұшпан жауым жоқ,

Алдына салып айдап  жүр,

Алтайы түлкі көре алмай;

Ұялып, тақсыр, жүрмеңіз,

Мұның төресін оңдап бере алмай.

  Жасы үлкен кісілер ханға арыз айтқанда , қазақшылықтағы  қандай әдетке сүйенді?

• А.  жасы үлкенге түлкіні байлау

• В.  Ізбасты түлкіні бермеді

• С. Түлкіге Ізбасты қуып жетті

• Д.  Түлкіні  жабыла қудық

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз

   Ізбасты.                  

Ы. Алтынсарин

        Қыпшақ Ізбасты би, он жасар күніңде көш үстінде көп адаммен бір түлкі қуысып, бәрінен бұрын  жетіп түлкіні соғып алды.  Артынан  келген жасы үлкен кісілер түлкіңді   бізге байла дейді. Ізбасты бермейді. Қазақшылық әдетте жасы  үлкенге   мұндай соғып  алған  түлкіні байлаушы еді. Мынау бала бізге байламайды деп,заманындағыханына  арызға келіпті. Сонда Ізбасты ханға былай дейді:

 Ойдан қашты бір түлкі,

Тауға қарап демалмай

Жабыла қудық көп кісі,

Бәрі де қалды ере алмай;

Сол түлкіні кім алар,

Жалғыз жеткен  мен алмай;

Ағайыннан дұшпан жауым жоқ,

Алдына салып айдап  жүр,

Алтайы түлкі көре алмай;

Ұялып, тақсыр, жүрмеңіз,

Мұның төресін оңдап бере алмай.

  Мәтін мазмұнына сай  келетін қорытынды ойды тап.

• А.  халық қаласа хан түйесін сояды

• В.  Тура биде туған жоқ

• С. Шаршы топта сөз бастауы қиын

• Д.  Сөз тапқанға қолға жоқ

Мәтінді мұқият оқып, мазмұны бойынша берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз

   Ізбасты.                  

Ы. Алтынсарин

        Қыпшақ Ізбасты би, он жасар күніңде көш үстінде көп адаммен бір түлкі қуысып, бәрінен бұрын  жетіп түлкіні соғып алды.  Артынан  келген жасы үлкен кісілер түлкіңді   бізге байла дейді. Ізбасты бермейді. Қазақшылық әдетте жасы  үлкенге   мұндай соғып  алған  түлкіні байлаушы еді. Мынау бала бізге байламайды деп,заманындағыханына  арызға келіпті. Сонда Ізбасты ханға былай дейді:

 Ойдан қашты бір түлкі,

Тауға қарап демалмай

Жабыла қудық көп кісі,

Бәрі де қалды ере алмай;

Сол түлкіні кім алар,

Жалғыз жеткен  мен алмай;

Ағайыннан дұшпан жауым жоқ,

Алдына салып айдап  жүр,

Алтайы түлкі көре алмай;

Ұялып, тақсыр, жүрмеңіз,

Мұның төресін оңдап бере алмай.

Мәтін қай жанрда жазылған?

• А.  аңыз 

• В. Батырлар жыры    

• С.  Шешендік сөз 

• Д. Фантастикалық әңгіме