Оқу сауаттылығы 8-нұсқа

 

 Құралай -киіктің лағы. Халық ұғымында “Құралайдың салқыны”- мамыр айының екінші жартысынан басталып, он шақты күнге созылатын дауылды қара суық, құбылмалы күндер.Адамға да,малға да жайсыз қара суық түсіп,ызғырақ жел соғып,кей жерде қар жауады.Құралайдың салқынында киіктер төлдеп,құралайының кіндігі түседі.Енесі жанында болмаса құралай тапжылмастан жата береді.Аналық киік кез келген құралайды емізіп,баурына алады.Киік өзінің лағын осы мерзімде өргізеді.Құралайдың салқынында жел тұрып,жаңа туған лақ желге қарсы жүгіріп,тынысын ашып,тез аяқтанып кетеді.

Киік төлдеген суық кезде дала жыртқышының тәбеті қашып,етке жақындай алмайды деседі.Тек құралай аяғына тұрып ,енесіне еріп жүре алатын шақта ғана жыртқыш аңдардың етке деген тәбеті ашылады.Тағы бір қызық жайт- киік төлдер кезде далада түйетабан өсімдігі шығады.Оның жасылдау-қызғылт үлкен жапырақтары жаңа туған құралайды қырағы көз бүркіттен жасырып тұрады.

Дала жыртқышының етке жақындай алмауының себебі неде?

• А) киік төлдеген кезде тәбеті қашады

• В) киік төлдеген кезде тәбеті ашылады

• С) адамға да, малға да жайсыз қара суық болған соң

• Д) киік құралайының кіндігі түсетіндіктен

Мамырдың екінші жартысынан бастап күн райы он шақты күндей қара суық болатынының себебі неде?

• А) ызғырық жел соғып,кей жерде қар жауады

• В)құралай тапжылмастан жата береді

• С)киіктер төлдеп,құралайының кіндігі түседі

• Д)дала жыртқышының етке тәбеті қашады

Этипетті тап

• А)малға жайсыз

• В)жыртқыш аң

• С)қара суық

• Д)лағын өргізеді тап

Дик Сэнд-бойшаң болмаса да,шымыр денелі,көкшіл көзінен от шашырап тұрған қоңыр шашты бала.Теңізшіліктің ауыр жұмысы оны келешектігі тұрмыс талқысына дайындап қойған.Оның кескінінен жігер көрініп тұр.Ол он бес жасынан-ақ мақсат көздеп,сол өз үлесін аңғара біліп “ат болар құлын талпынып туар”,-деп ,өзіне-өзі серт берді.Ол шапшаң да икемді,қайратты да тапқыр.

Ол төрт жасынан-ақ оқи білді.Сегізге келгенде оңтүстік елдерге қатынап жүрген бір кемеге юнга болып орналасты.Бала кезінен-ақ бар ықыласы теңізге ауған еді.

Дик Сэнд кемеде жүріп теңізшілік өнерін үйренді.Талантты баланы кеме офицері ұнатты.Дик істеп жүрген кемені басқаратын капитан Гуль қабілетті балаға ерекше назар аударады.Батыл бала жігерлі теңізшіге қатты ұнады.Ол баланың жайын кеме қожасына баяндады.Джемс Уэлдон юнганы оқуға беріп,оның мектеп бітіріп шығуына көмектесті.

Дик білім алуға бар ықыласын салып,география,саяхатшылар тарихына ерекше көңіл бөледі.Мектепке жоғары математика мен навигациядан сабақ бермегеніне қатты қынжылатын.Мектеп бітірген соң,Джемс Уэлдонның кит аулайтын кемесіне матрос болып орналасты.Матростың мамандығына дайындалып жүрген жастар үшін кит аулайтын кемеде қызмет ету-тәжірибенің ең жақсысы.

Жюль Верн “Он бес жасар капитан”,
аударған - С.Есжанов

Дик Сэнд неше жасында оқи білді?

  

• А) он бес

• В) төрт

• С) он

• Д) сегіз

Үзіндіні оқып,Джемс Уэлдон әрекетіне баға бер.

Джемс Уэлдон юнганы оқуға беріп,оның мектеп бітіріп шығуына көмектесті

• А) жомарт

• В) елгезек

• С) іскер

• Д) қайырымды

Әңгіме жоспарының ретін тап.

1.   Бала-юнга

2.   Кеме матросы

3.   Теңізшілікті үйрену

4.   Бала-Дик Сэнд

• А) 4,1,3,2

• В) 3,2,1,4

• С) 2,3,4,1

•  Д) 1,4,2,3

Әңгімеде қандай тақырып қозғалады?

• А) Дик Сэнд өмірі

• В) кит аулау

• С) теңізші мамандығы

• Д) кеме қожасы